Wanda Zalewska-Zdun, Rawicz (ur. 3 kwietnia 1926 w Warszawie, zm. 29 stycznia 2021) – polska plastyk i nauczycielka, uczestniczka powstania warszawskiego.
Życiorys Wanda Zalewska urodziła się w Warszawie, w rodzinie Stanisława Zalewskiego i Heleny z domu Fontana, 3 kwietnia 1926 roku. Podczas II wojny światowej mieszkała w Warszawie na ul. Słowackiego, uczestnicząc w tajnych kompletach Żeńskiego Gimnazjum i Liceum im. Aleksandry Piłsudskiej na Żoliborzu. Zaprzysiężona w konspiracji w 1944 roku, przyjęła pseudonim Rawicz. Przeszła szkolenie sanitarne. Od lipca 1944 roku w Obwodzie II „Żoliborz” Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej. Podczas powstania warszawskiego działała w następujących punktach opatrunkowych: ul. Tylżycka 2, ul. Suzina 3, ul. Krasińskiego. Przed kapitulacją Żoliborza 30 września 1944 roku była sanitariuszką w szpitalu przy ul. Krechowieckiej.
Po powstaniu przebywała najpierw w obozie przejściowym w Pruszkowie (Dulag 121), następnie w Częstochowie oraz Kawodrzy Dolnej. W 1945 roku, po odnalezieniu rodziców, powróciła do Warszawy. Nie ujawniła swojej przynależności do AK. W 1949 roku ukończyła studia na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W 1952 roku otrzymała dyplom ukończenia ASP (pracownia prof. Tadeusza Kulisiewicza), od 1952 roku była członkiem rzeczywistym Związku Polskich Artystów Plastyków. W latach 1949–1952 projektowała druki na tkaninach w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie. W latach 1953–1960 pracowała jako plastyk. Od 1960 do 1979 roku była nauczycielką w warszawskim Zespole Szkół Odzieżowych. Od 1980 roku działała w Niezależnym Samorządnym Związku Zawodowym „Solidarność”. W okresie stanu wojennego czynna w organizowaniu niezależnych występów artystycznych, współpracując z Kościołem. Brała również udział w manifestacjach organizowanych przez podziemne struktury NSZZ „Solidarność”. W październiku 2000 roku została awansowana do stopnia podporucznika. Będąc na emeryturze, opiekowała się koleżankami, uczestnicząc w pracach solidarnościowego koła emerytów. Spotykała się z młodzieżą, opowiadając o powstaniu. Zmarła 29 stycznia 2021 roku. Pochowana na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie.
Od 1951 roku była zamężna ze Stanisławem Zdunem Grom, wojennym łącznikiem w Lubelskim Okręgu AK. Małżeństwo miało troje dzieci: Andrzej (ur. 1952), Anna (1956–2000), Paweł (ur. 1960). Wanda Zalewska-Zdun była katoliczką, członkinią Sodalicji Mariańskiej.
Prace Wandy Zalewskiej-Zdun znajdują się w zbiorach, m.in.: Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Warszawy oraz Muzeum Okręgowego w Toruniu.
Odznaczenia Warszawski Krzyż Powstańczy (4 lipca 1996) Krzyż Armii Krajowej (15 lipca 1996) Medal „Digno Laude” Powstańczych Służb Sanitarnych SMV (16 marca 2011) Medal „Pro Memoria” (26 października 2011) Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (23 stycznia 2012) Medal XXXV-lecia NSZZ „Solidarność” (2015) Złota Odznaka Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” (18 marca 2016) Odznaka okolicznościowa „Medal Honorowy Powstania Warszawskiego 1944, 1 VIII – 2 X” (29 lipca 2016) Honorowa Odznaka „Semper Fidelis” Krajowego Sekretariatu Emerytów i Rencistów NSZZ „Solidarność” (2019) Medal 40-lecia NSZZ „Solidarność” (2020)
Przypisy
Linki zewnętrzne Świadectwo w „Archiwum historii mówionej”
Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Kategoria:Członkowie Związku Polskich Artystów Plastyków Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Kobiety – żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Nauczyciele związani z Warszawą Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Memoria Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Sanitariuszki Armii Krajowej Kategoria:Sanitariuszki w powstaniu warszawskim Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie Kategoria:Polscy nauczyciele przedmiotów zawodowych Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2021