mały|Magellania flavescens. Otwarta muszla (po lewej widok skorupki brzusznej, po prawej skorupki grzbietowej). Widoczna między innymi pętla oznaczona literą l (od angielskiego loop). Terebratulida – rząd ramienionogów, którego cechą charakterystyczną jest szkielet lofoforu w postaci pętli (ang. loop). Przedstawiciele tego rzędu występują od dewonu do dzisiaj.
Cechy charakterystyczne, systematyka i nomenklatura Terebratulida należą do podtypu Rhynchonelliformea, odpowiadającego w przybliżeniu dawniej wyróżnianej gromadzie ramienionogów zawiasowych (Articulata), którego przedstawiciele odznaczają się wapienną muszlą i obecnością zawiasów. W obrębie tego podtypu należą do gromady Rhynchonellata, wyróżnianej na podstawie mikrostruktury muszli. Rząd wyróżniany jest na podstawie obecności brachidium w postaci pętli (dawniej zwanej też taśmą), choć u niektórych form może ona ulec wtórnemu uwstecznieniu.
Terebratulidy dzielą się na trzy podrzędy:
Terebratulidina Waagen, 1883, u których pętla w ontogenezie powstaje bez udziału septum środkowego lub związanych z nim struktur (ang. septal pillar); podrząd ten obejmuje wszystkie terebratulidy krótkopętlowe i niektóre długopętlowe; Terebratellidina Muir-Wood, 1955, u których pętla w ontogenezie powstaje z udziałem septum środkowego lub związanych z nim struktur (ang. septal pillar); podrząd ten obejmuje wyłącznie terebratulidy długopętlowe; Gwyniidina Halamski & Bitner in Halamski et al., 2015, u których pętla jest wtórnie uwsteczniona aż do całkowitego zaniku.
Nazwa rzędu pochodzi od nazwy rodzaju Terebratula Müller, 1776 z gatunkiem typowym Terebratula terebratula (Linnaeus, 1758) [= Anomia terebratula Linnaeus, 1758]. Pochodzi ona od łacińskiego słowa terebro „wiercę” i odzwierciedla obecność otworu nóżkowego w muszli.
Wększość rodzajów terebratulidów odznacza się gładką (nieornamentowaną) muszlą, ale do tego rzędu należą również formy o muszli żebrowanej.
Występowanie mały|Terebratalia transversa (Sowerby, 1846) – żywy ramienionóg z rozchyloną muszlą Najstarsze terebratulidy znane są z wczesnego dewonu. W żywecie występowały olbrzymie terebratulidy z rodziny Stringocephalidae (m.in. rodzaje Stringocephalus i Stringodiscus), które były jednymi z największych ramienionogów w dziejach. Największą różnorodność terebratulidy osiągnęły w jurze; z tego okresu znanych jest ponad 150 rodzajów należących do tego rzędu. Od kredy różnorodność wszystkich ramienionogów zmniejszała się.
W Polsce terebratulidy znane są między innymi z dewonu, triasu (gdzie dały nazwę warstwom terebratulowym), jury, kredy i miocenu.
W dzisiejszej faunie większość ramienionogów – mniej więcej trzy czwarte z około stu rodzajów – należy do rzędu Terebratulida.
Przypisy
Kategoria:Ramienionogi