Bernhard Kothe (ur. 12 maja 1821 w Grobnikach, zm. 25 lipca 1897 we Wrocławiu) – niemiecki pedagog, kompozytor, dyrygent, krytyk i publicysta muzyczny, specjalizujący się w katolickiej muzyce kościelnej, działacz ruchu cecyliańskiego, autor podręczników muzycznych.
Rodzicami Bernharda byli bogaty rolnik Johannes i Theresa z d. Vogt. Miał sześciu braciPawlik 2023, s. 13, z których dwóch także zostało muzykami, dwóch - księżmi, a najmłodszy właścicielem zakładu wydawniczego, specjalizującego się w druku prac muzycznych, religijnych oraz szkolnychPawlik 2023, s. 19. W latach 1837–1840 uczęszczał do Królewsko-Katolickiego Seminarium Nauczycielskiego w Głogówku z bogatym programem kształcenia muzycznegoPawlik 2023, s. 25, 28, po ukończeniu którego był nauczycielem, najpierw szkoły elementarnej w Czarnowąsach w 1840-1842, a w 1842/43 w szkole katolickiej w Opolu. W roku 1843 przeprowadził się do Berlina, by podjąć roczne studia z zakresu muzyki kościelnej w Königliche Institut für KirchenmusikPawlik 2023, s. 29Prasał A. 2018: Handbuch für Organisten Bernharda Kothego (1821-1897). Musica Ecclesiastica 13, strona 103. Od 1850 do 1869 uczył śpiewu w Królewskim Katolickim Gimnazjum w Opolu, skąd na początku 1869 przeniósł się do seminarium nauczycielskiego we Wrocławiu, gdzie uczył muzyki do 1896 r. piastując jednoczenie od 1873 stanowisko wicedyrektora oraz pierwszego nauczycielaPawlik 2023, s. 37Prasał 2018, strona 103. Program nauczania muzyki w tej placówce był obszerny godzinowo i obejmował różne dziedziny, zarówno wokalne, jak i instrumentalnePawlik 2023, s. 37-41.
Kothe był bardzo płodnym twórcą, skupiając się przede wszystkim na pisaniu na potrzeby dydaktyki muzycznej, zarówno dla uczniów różnych poziomów edukacji, jak i dla organistów oraz osób śpiewających lub grających w chórach i orkiestrach parafialnych. Napisał kilkanaście podręczników i leksykonów muzycznych, poświęconych teorii muzyki, instrumentalnej i zwłaszcza wokalnej, praktyce jej wykonywania i zgodności z regulacjami Kościoła katolickiego oraz historii muzykiPawlik 2023, s. 117-195, ponadto dwa podręczniki omawiający budowę i działanie organów, a także ich konserwacjęPawlik 2023, s. 196-201. Niektóre z tych dzieł miały kilka lub więcej wydań, w tym po jego śmierciPawlik 2023, s. 117-201. Opublikował liczne zbiory ćwiczeń muzycznych, śpiewniki, zbiory literatury wokalnej, zbiory własnych aranżacji i/lub harmonizacji oraz akompaniamentów religijnych utworów ludowych lub innych kompozytorów, w tym przeznaczonych do wykonywania w trakcie katolickiej liturgii, świąt i uroczystości kościelnychPawlik 2023, s. 59, 61, 67, 71, 203-261. Jest autorem około 20 własnych kompozycji wokalnych, w tym dwóch świeckichPawlik 2023, s. 55, 56, a także znacznej liczby utworów instrumentalnych, głównie organowych, w zdecydowanej większości przeznaczonych do nauki, choć niektóre mogły były również wykonywane na koncertachPawlik 2023, s. 53, 68-72. W trakcie pracy w Opolu, od 1851 do 1869 był także kierownikiem i dyrygentem kilku miejscowych chórów męskich i orkiestr, w tym chóru i orkiestry kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego. W świątyni tej był także organistąPawlik 2023, s. 47-51.
Kothe mocno zaangażował się w rozwój ruchu cecyliańskiego dążącego do odnowy katolickiej muzyki kościelnej i propagowanie jego założeń. W roku 1868 został jednym z kilku założycieli i organizatorów Śląskiego Stowarzyszenia Cecyliańskiego i pierwszym prezesem jego górnośląskiego oddziału, a w latach 1872 - 1879 kierował całym stowarzyszeniem diecezji wrocławskiej. Aktywnie publikował w czasopismach promujących idee tego ruchu, brał m.in. udział w dyskusjach nt. preferowanych kierunków odnowy, a także był recenzentem zarówno na łamach tych pism, jak i redakcyjnym, decydującym o dopuszczeniu do drukuPawlik 2023, s. 78, 81, 86-89.
Wybrane podręczniki B. Kothego Gesanglehre für die oberen Klassen der Volksschule mit Benutzung der Notenschrift. Für die Hand des Lehrers. 1872. Podręcznik do nauki śpiewu. Wydań 25 (pod lekko zmienianym tytułem i z modyfikowaną treścią), ostatnie po 1912. Wydawca wszystkich wydań - Franz GoerlichPawlik 2023, s. 117, 118. Handbuch für Organisten, 1871, wyd. F.E.C. Leuckart, Lipsk (później 5 kolejnych wydań za życia autora). Podręcznik dla organistówPawlik 2023, s. 143. Praktische Orgelschule (Praktyczna szkoła organowa), 1882. Wyd. Goerlich (później 18 wydań, ostatnie po 1912)Pawlik 2023, s. 148. Führer durch die Orgel-Litteratur (Przewodnik po literaturze organowej), współautorstwo z Theophilem Forchhammerem, 1890 t.1, 1895 t. 2, wyd. F.E.C. Leuckart, Lipsk; wyd. II 1909, wyd. 3 1931Pawlik 2023, s. 152, 155. Musikalisch-liturgisches Wörterbuch (Słownik muzyczno-liturgiczny), 1890, wyd. Franz Goerlich, WrocławPawlik B., 2021: Posługa muzyka kościelnego w świetle Musikalisch-liturgisches Wörterbuch Bernharda Kothego (1821–1897). Liturgia Sacra 28 (2), s. 141–159. DOI: 10.25167/ls.4567
Inne dzieła B. Kothego Zbiór towarzyszeń organowych "Melodieen zu dem Oppelner katholischen Gesangbuche". 1868, Opole. Osiem kolejnych wydań, ostatnie z 1912 r.Pawlik B., 2021 „Melodieen zu dem Oppelner katholischen Gesangbuche” B. Kothego (1821–1897). Dzieje i repertuar. Musica Ecclesiastica, 16, s. 83–98
Przypisy
Bibliografia Pawlik K., 2023: Życie i twórczość Bernharda Kothego (1821–1897). Charakterystyka działalności muzycznej, organizacyjnej oraz wydawniczej. Praca doktorska, Uniwersytet Wrocławski, str. 1-300.
Kategoria:Niemieccy kompozytorzy Kategoria:Niemieccy pedagodzy muzyczni Kategoria:Niemieccy teoretycy muzyki Kategoria:Urodzeni w 1821 Kategoria:Zmarli w 1897