mały|Homoeorhynchia meridionalis (lias Hiszpanii): muszla w widoku grzbietowym Rhynchonellida – rząd ramienionogów, którego przedstawiciele występują od ordowiku do dziś.
Charakterystyka Rhynchonellida należą do podtypu Rhynchonelliformea, odpowiadającego w przybliżeniu dawniej wyróżnianej gromadzie ramienionogów zawiasowych (Articulata), którego przedstawiciele odznaczają się wapienną muszlą i obecnością zawiasów. W obrębie tego podtypu należą do gromady Rhynchonellata, wyróżnianej na podstawie mikrostruktury muszli.
Rynchonellidy odznaczają się dwuwypukłą muszlą, najczęściej nieperforowaną (ang. impunctate), zwykle posiadającą siodło (wypukłość) na skorupce grzbietowej i zatokę (wklęsłość) na skorupce brzusznej. Muszla często posiada ornamentację w postaci promienistych żeber (łac., ang. costae). Szkielet lofoforu w postaci krur; brachidium nie występuje.
Nazwa rzędu pochodzi od nazwy rodzaju Rhynchonella, utworzonej od greckiego słowa ῥύγχος (dziób) ze względu na pewne podobieństwo kształtu.
Występowanie Najstarsi przedstawiciele rzędu Rhynchonellida znani są ze środkowego ordowiku. We wczesnej kredzie występowały rynchonellidy z rodzaju Peregrinella, największe w dziejach rzędu (długość i szerokość przekraczały 10 cm); były one związane z ekosystemami zimnych wysięków.
Bogate w skali światowej są na przykład zespoły rynchonellidów dewonu zachodniej Kanady oraz liasu Anglii.
W Polsce rynchonellidy występują w utworach skalnych wielu okresów. Spomiędzy wyjątkowo bogatych względnie pospolitych, szczególnie dobrze rozpoznanych lub charakterystycznych zespołów można wymienić fauny od syluru po jurę.
Częstymi skamieniałościami w sylurskich (ludlow–przidol) narzutniakach są przedstawiciele rodzaju Microsphaeridiorhynchus (dawniej zaliczani do rodzaju Camarotoechia). Liczne rynchonellidy znane są z dewonu Gór Świętokrzyskich: ze środkowodewońskiej formacji skalskiej regionu łysogórskiego oraz z górnego dewonu regionu kieleckiego. Szczególnie dobrze rozpoznana jest fauna rynchonellidów górnej jury; z istniejących niegdyś kamieniołomów na Jasnej Górze (łac. Mons Clarus) opisano rodzaj i gatunek Monticlarella czenstochaviensis. Fauna środkowojurajska jest znana słabiej.
Rodzaj Rhynchonella ujmowano niegdyś bardzo szeroko, zaliczając doń gatunki od ordowickich po dzisiejsze; obecnie nazwę tę stosuje się dla form późnojurajskich i wczesnokredowych.
Przypisy
Kategoria:Ramienionogi