thumb|Trzy najważniejsze dyscypliny pięcioboju antycznego: rzut dyskiem, rzut oszczepem oraz skok w dal w tle; tondo kyliksu, styl czerwonofigurowy, Onesimos, ok. 490 p.n.e., Staatliche Antikensammlungen Pięciobój antyczny, pentatlon (gr. πένταθλον, pentathlon) – dyscyplina sportu w starożytnej Grecji, obejmująca: stadion, skok w dal, rzut dyskiem, rzut oszczepem oraz zapasy; dyscyplina olimpijska od 708 p.n.e.
Opis Uczestnicy musieli wykazać się sprawnością w pięciu dyscyplinach, którymi były: stadion, czyli bieg na dystansie jednego stadionu, skok w dal, rzut dyskiem, rzut oszczepem oraz zapasy. Skok w dal, rzut dyskiem i rzut oszczepem były zazwyczaj rozgrywane jako część pięcioboju, a nie jako indywidualne konkurencje.
Aby wygrać należało zwyciężyć w trzech dyscyplinach.
Nie ma jednoznacznej opinii na temat kolejności rozgrywania poszczególnych konkurencji pięcioboju; wiadomo jedynie, że zapasy były rozgrywane na końcu. Jedno z założeń przyjmuje następującą kolejność: stadion, rzut dyskiem, skok w dal, rzut oszczepem i zapasy. Inne przyjmuje, że podczas igrzysk olimpijskich najpierw rozgrywano skok w dal oraz rzuty dyskiem i oszczepem – jeśli jeden z zawodników zwyciężył we wszystkich trzech konkurencjach zostawał zwycięzcą pięcioboju. Jeśli nie było zwycięzcy, rozgrywano bieg, a jeśli nadal nie było rozstrzygnięcia – zapasy.
Historia Według mitologii pięciobój ustanowił Jazon (na podstawie przekazu Flawiusza Filostraty). Wśród Argonautów najlepszym w rzucie dyskiem był Telamon, w rzucie oszczepem – Linkeus, w biegu i skoku w dal Boreadzi: Kalais i Zetes. Peleus, przyjaciel Jazona, był drugi w każdej z tych dyscyplin i najlepszy w zapasach. Jazon, który miał przyznać nagrody najlepszym, połączył wszystkie pięć dyscyplin w jedną tak, by uhonorować Peleusa.
Po raz pierwszy pięciobój rozegrano na igrzyskach olimpijskich podczas XII olimpiady w 708 p.n.e.
Lista zwycięzców Poniższa lista została stworzona na podstawie informacji w banku danych igrzysk olimpijskich Fundacji Świata Helleńskiego (gr. Ίδρυµα Μείζονος Ελληνισµού, (ΙΜΕ), ang. Foundation of the Hellenic World, (FHW)):
Igrzyska Rok Zwycięzca Miejsce pochodzenia 18. 708 p.n.e. Lampis Sparta 26. 676 p.n.e. Filombrotos Sparta 27. 672 p.n.e. Filombrotos Sparta 28. 668 p.n.e. Filombrotos Sparta 70. 500 p.n.e. Akmatidas Sparta 72. 492 p.n.e. Hieronymos Andros 73. 488 p.n.e. Eutykles Lokryda 74. 484 p.n.e. Teopompos Heraja 75. 480 p.n.e. Teopompos Heraja 76. 476 p.n.e. nieznany Taras 77. 472 p.n.e. [...]amos Milet 78. 468 p.n.e. [...]tion Taras 79. 464 p.n.e. Ksenofont Korynt 82. 452 p.n.e. Pytokles Elida 83. 448 p.n.e. Keton Lokryda 84. 444 p.n.e. Ikkos Taras 99. 384 p.n.e. Hysmon Elida 101. 376 p.n.e. Stomios Elida 112. 332 p.n.e. Kallippos Ateny 117. 312 p.n.e. Aleksibios Heraja 121. 296 p.n.e. Timakos Mandinia 137. 232 p.n.e. Gorgos Mesini 145. 200 p.n.e. Timon Elida 177. 72 p.n.e. Aristonymidas Kos 229. 137 n.e. Aelius Granianos Sykion 230. 141 n.e. Aelius Granianos Sykion 244. 197 n.e. Aurelius Metrodorus Kyzikos 252. 229 n.e. Demetrios Salamina 253. 233 n.e. Demetrios Salamina 255. 241 n.e. Aurelius Germanus Antinoe 255. 241 n.e. Publius Asklepiades Korynt
Zobacz też Eutelidas ze Sparty Pięciobój lekkoatletyczny Pięciobój nowoczesny
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Sport w starożytnej Grecji Kategoria:Sporty historyczne