thumb|240 px|Mapa ukazująca położenie na świecie Stanów Zjednoczonych (zaznaczone kolorem pomarańczowym) oraz Chińskiej Republiki Ludowej (zaznaczona na kolor zielony). 230 px|thumb|right|Spotkanie prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa z przywódcą Chińskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej Xi Jinpingiem w 2025 roku. Chimeryka (ang. Chimerica) – neologizm będący jednocześnie zbitką wyrazową, ukuty przez Nialla Fergusona i Moritza Schularicka, opisujący silną, symbiotyczną relację między Chińską Republiką Ludową a Stanami ZjednoczonymiChimeryka na rozdrożu, biznes.interia.pl, [dostęp 2024-02-11]., z przypadkowym odniesieniem do legendarnego potwora – chimeryChimeryka na nas czyha, newsweek.pl, [dostęp 2024-02-25].. Chociaż termin ten odnosi się głównie do stosunków ekonomicznych pomiędzy tymi państwami, to jest również pojęciem ściśle związanym ze stosunkami międzynarodowymi i szeroko pojętą polityką prowadzoną przez oba państwa w stosunku do siebieN.Ferguson, M. Schularick, The End of Chimerica, Harvard Business School 2009, [dostęp 2024-02-25]..
Pojęcie Chimeryki Historyk Niall Ferguson i ekonomista Moritz Schularick po raz pierwszy ukuli ten termin pod koniec 2006 (termin ten wszedł do użytku w lutym 2007T. Marczak, Skąd się biorą kryzysy finansowe? [w:] Nasz Dziennik Nr 64 (4806), 16-17 listopada 2013, s. M6. a w 2008 termin został rozwinięty w książce Fergusona pt. The Ascent of Money: A Financial History of the WorldDwa mocarstwa, które rządzą światem. Rozpad "Chimeryki" prowadziłby do załamania globalizacji?, forsal.pl, [dostęp 2024-02-25].), argumentując że oszczędzanie przez Chińczyków i nadmierne wydatki Amerykanów doprowadziły do wytworzenia materialnego bogactwa, który przyczynił się do kryzysu finansowego w latach 2008–2009The trillion dollar question: China or America?, telegraph.co.uk, [dostęp 2024-02-25].. Przez lata Chińska Republika Ludowa gromadziła duże rezerwy walutowe i lokowała je w papierach wartościowych rządu Stanów ZjednoczonychK. Tarchalski, Chimeryka, czyli symbioza gospodarek Chin I USA, liberte.pl, [dostęp 2024-02-25]., co utrzymywało sztucznie niskie nominalne i realne długoterminowe stopy procentowe w Stanach Zjednoczonych.
Ferguson opisuje Chimerykę jako rodzaj gospodarki „obejmujący około 13 procent powierzchni lądowej świata, jedną czwartą jej populacji, około jedną trzecią jej produktu krajowego brutto (PKB)What “Chimerica” Hath Wrought (strona zarchiwizowana), the-american-interest.com, [dostęp 2024-02-25].Chimeryka odpowiada za jedną trzecią globalnego PKB. Jej rozpad miałby fatalne skutki, money.pl, [dostęp 2024-02-11]. i nieco ponad połowę światowego wzrostu gospodarczego w ciągu ostatnich sześciu lat”. Ferguson sugeruje, że Chimeryka mogłaby się zakończyć (tzw. decouplingSeparacja Chimeryki. Czy stosunki USA-Chiny można już nazwać zimną wojną?, biznes.gazetaprawna.pl, [dostęp 2024-02-25].), gdyby Chiny z dnia na dzień całkowicie zerwały stosunki gospodarcze ze Stanami Zjednoczonymi, co pociągnęłoby za sobą globalną zmianę w geopolityce i umożliwiłoby Chinom „badanie innych sfer globalnych wpływów, od Szanghajskiej Organizacji Współpracy, której członkiem jest również Rosja, po jej własne, nieformalne, rodzące się imperium w bogatej w surowce Afryce”What “Chimerica” Hath Wrought (strona zarchiwizowana), the-american-interest.com, [dostęp 2024-02-25]..
Nagromadzenie amerykańskiego długu publicznego, szacowanego na ponad 33 bln dolarów amerykańskichNa początku 2024 r. dług publiczny Stanów Zjednoczonych obliczono na nieco ponad 34 bln dolarów. Patrz: https://www.rp.pl/gospodarka/art39653191-amerykanski-dlug-osiagnal-ogromny-poziom-o-wiele-szybciej-niz-mowily-prognozyDług publiczny USA przekroczył 33 bln dolarów, rp.pl, [dostęp 2024-02-13]., sugeruje, że oba narody są ze sobą nierozerwalnie powiązane; panująca między nimi symbioza gospodarcza sugeruje, że separacja zaszkodziłaby obu krajom i byłaby katastrofalna dla gospodarki światowejChiny zmniejszą zaangażowanie w dług USA, bank.pl, [dostęp 2024-02-13].. Innym sposobem pomiaru tej integracji jest deficyt handlowy. Deficyt handlowy USA z Chinami w 2011 roku wyniósł 295 miliardów dolarów, co oznacza, że Stany Zjednoczone zaimportowały z Chin znacznie więcej towarów i usług niż wyeksportowały do Chin. Amerykański think tank Economic Policy Institute oszacował, że w dekadzie lat 2001–2011 Amerykanie utracili na rzecz Chin 2,7 miliona miejsc pracyU.S. trade gap with China cost 2.7 million jobs: study, reuters.com, [dostęp 2024--02-25].. Dodatkowo w latach 2000–2008 Chiny zwiększyły swoje PKB czterokrotnie. Kolejno w 2009 rezerwy walutowe Chin wyniosły 2,9 bln dolarów amerykańskich, a w 2012 już 3,3 bln.
Silne powiązania Chińskiej Republiki Ludowej z polityką finansową Stanów Zjednoczonych zauważyć można było na przykładzie tzw. „gorączki zakupów” zachodnich przedsiębiorstw przez firmy chińskieT. Marczak, Ciążenie Azji [w:] Nasz Dziennik Nr 71 (4845), 4-6 stycznia 2014, s. M6–M7.. W 2010 chińskie przedsiębiorstwo Geely zakupiło w dolarach amerykańskich szwedzki koncern motoryzacyjny Volvo (w kwocie 1,8 mldChiński koncern Geely przejął Volvo, wyborcza.biz, [dostęp 2024-02-13].), kolejnym zakupem były udziały w londyńskim porcie lotniczym Heathrow (10 proc. akcji za cenę 726 mln dolarów amerykańskichRosną chińskie inwestycje w Wielkiej Brytanii, money.pl, [dostęp 2024-02-13].) oraz francuskiego producenta napojów alkoholowych (win) - DIVA Bordeaux za równowartość 39 mln dolarów amerykańskich. Jednocześnie Chińska Republika Ludowa jako członek grupy BRICS otwarcie występuje przeciwko hegemonii dolara amerykańskiego w światowej gospodarceM. Ryba, Sojusznicy dyktatora [w:] Nasz Dziennik Nr 32 (4620), 6–7 kwietnia 2013, s. M3. domagając się nowej „światowej waluty”, która oparta byłaby na parytecie złotaPożegnanie z Wszechmogącym Dolarem?, wei.org.pl, [dostęp 2024-02-13]..
Koncepcja Chimeryki uzupełnia i/lub wypiera pojęcie Nichibei lub podobnie skonstruowany model gospodarczy i relacje między Japonią a Stanami Zjednoczonymi, które były widoczne na wiele lat przed rozwojem pojęcia Chimeryki.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Międzynarodowe stosunki gospodarcze Kategoria:Geografia społeczno-ekonomiczna Kategoria:Polityka zagraniczna Chin Kategoria:Polityka zagraniczna Stanów Zjednoczonych