Główny Urząd Przywozu i Wywozu – organ Ministerstwa Przemysłu i Handlu, istniejący w latach 1920-1924, ustanowiony w celu kierowania obrotem towarowym z zagranicą oraz kontrolowania zasad ruchu towarowego i opłat celnych.

Powołanie Urzędu Na podstawie ustawy z 1920 r. o obrocie towarowym z zagranicą ustanowiono Główny Urząd Przywozu i WywozuUstawa z dnia 15 lipca 1920 r. o obrocie towarowym z zagranicą. . Ustawa powstała w miejsce dekretu z 1919 r. o wywozie towarów za granicę, przywozie z zagranicy i przewozie tranzytowymDekret o wywozie towarów za granicę, przywozie z zagranicy i przewozie tranzytowym. . Dekret określił, że przywóz wszelkich towarów do państwa i ich wywóz z państwa oraz przewóz tranzytowy przez obszar państwa bez osobnego pozwolenia Ministra Skarbu był zakazany.

Wykonanie ustawy poruczono Ministrowi Przemysłu i Handlu w porozumieniu z innymi ministrami.

Struktura Urzędu W skład Urzędu wchodziły: Główny Urząd Przywozu i Wywozu - jako wyższa instancja, Izby Przywozu i Wywozu, powstałe w poszczególnych gałęziach gospodarczych dla celów kierowania obrotem z zagranicą w danej gałęzi, okręgowe urzędy przywozu i wywozu powstałe w tych gałęziach gospodarczych, które nie posiadały Izb Przywozu i Wywozu i które działały jako niższe instancje.

Skład Głównego Urzędu W skład Głównego Urzędu Przywozu i Wywozu wchodziły: przewodniczący, mianowany przez Ministra Przemysłu i Handlu w porozumieniu z Ministrem Skarbu; dwóch przedstawicieli Ministerstwa Przemysłu i Handlu, dwóch przedstawicieli Ministerstwa Skarbu, jeden przedstawiciel Ministerstwa Rolnictwa i Dóbr Państwowych, jeden przedstawiciel Ministerstwa Aprowizacji, jeden przedstawiciel Ministerstwa Kolei Żelaznych.

Zakres działania Głównego Urzędu Główny Urząd Przywozu i Wywozu wykonywał nadzór nad obrotem towarów z zagranicą. W szczególności Główny Urząd Przywozu i Wywozu: ustalał rodzaje towarów, których przywóz był zabroniony lub objęty  specjalnym pozwoleniem, zwalniał poszczególne partie towarów od zakazu przywozu, względnie wywozu. przestawiał wnioski, dotyczące walut, za które mogą być sprzedawane towary zagranicą oraz wysokości opłat i premii wywozowych,   zatwierdzał  wnioski Izb Przywozu i Wywozu, do czego  Główny Urząd został upoważnionych, w przedmiocie ustalania ryczałtów wywozowych, przeznaczonych dla prywatnych transakcji wyrównawczych,   wydawał pozwolenia na poszczególne transakcje wyrównawcze i nadzorował ich prawidłowe przeprowadzanie. normował  na dany okres czasu ryczałty najniższego wywozu przymusowego, względnie dozwolonego najwyższego dla poszczególnych gałęzi wytwórczości, rozstrzygał sprzeciwy, zgłoszone przez komisarzy rządowych przy Izbach Przywozu i Wywozu, ustalał jednolity sposób postępowania Izb Przywozu i Wywozu lub okręgowych urzędów przywozu i wywozu przy dokonywaniu czynności, wchodzących w zakres ich działania oraz wysokość opłat manipulacyjnych, pobieranych przez te władze przy wydawaniu pozwoleń na wywóz, względne na przywóz. ustalał na podstawie umów międzynarodowych lub wskazań Rządu zasady ruchu tranzytowego przez obszar Rzeczypospolitej Polskiej dla poszczególnych państw oraz wydaje pozwolenia tranzytowe. rozstrzygał spory wynikłe w Izbach Przywozu i Wywozu i w okręgowych urzędach przywozu i wywozu, rozpatrywał zażalenia, zgłoszone przez osoby trzecie na działalność Izb Przywozu i Wywozu i okręgowych urzędów przywozu i wywozu. nadzorował działalność Izb Przywozu i Wywozu i okręgowych urzędów przywozu i wywozu oraz przedstawiał wnioski w zakresie ogólnej polityki przywozowo-wywozowej.

Zakres działania Izby Przywozu i Wywozu W zakresie występujących gałęzi gospodarczych izby Przywozu i Wywozu: udzielały pozwoleń na wywóz, względnie na przywóz, warunki płatności, ewentualnie zabezpieczeń, akredytyw i terminy wpłacania waluty, przedstawiały Głównemu Urzędowi wnioski w przedmiocie ryczałtów wywozu oraz periodycznego ustalania ryczałtów wywozowych,   określania walut, za które towary były sprzedawane na wywóz; ustalania wysokości opłat i premii wywozowych, prowadziły statystykę pod względem ilości i wartości przywożonych i wywożonych surowców, półfabrykatów, gotowych towarów oraz środków pomocniczych. zbierały wiadomości o cenach i koniunkturach na rynkach zagranicznych, przedstawiały Głównemu Urzędowi szczegółowe sprawozdania z działalności w ustalonych  okresach czasowych, sprawowanie nadzoru nad działalnością wywożących i przywożących, który obowiązani były ten nadzór Izbom ułatwiać.

Zakres działania Okręgowego Urzędu Przywozu i Wywozu Okręgowe Urzędy Przywozu i Wywozu spełniały określone czynności w stosunku do gałęzi gospodarczych, które nie posiadały Izb Przywozu i Wywozu.

Rodzaje obrotu towarowego z zagranicą Towary przywożone i wywożone dzieliły się na następujące rodzaje: towary, których przywóz względnie wywóz po spełnieniu określonych warunków, nie wymagał specjalnego pozwolenia; towary, których przywóz względnie wywóz był zabroniony; towary, które przywozić, względnie wywozić można było jedynie za specjalnym pozwoleniem.

Zniesienie Urzędu Na podstawie ustawy z 1924 r. o naprawie Skarbu Państwa i poprawie gospodarstwa społecznego przyjęto decyzję o reorganizacji urzędów miar i urzędów probierczych oraz zniesienie odrębnego urzędu wywozu i przywozuUstawa z dnia 31 lipca 1924 r. o naprawie Skarbu Państwa i poprawie gospodarstwa społecznego. .

Przypisy

kategoria:Urzędy centralne II Rzeczypospolitej