mały Gołąbek plamisty, gołąbek okrągłozarodnikowy (Russula maculata Quél.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Russula, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1877 r. Lucien Quélet. Nadana przez niego nazwa naukowa pozostaje aktualna. Ma 10 synonimów. Są nimi wszystkie nazwy nadane jego odmianom i formom oraz Russula globispora (J. Blum) Bon 1986 i Russulina maculata (Quél.) F. Kauffman 1909. Polską nazwę nadała Alina Skirgiełło w 1991 r. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego dla synonimu Russula globispora (J. Blum) Bon nadała nazwę gołąbek okrągłozarodnikowy.
Morfologia Kapelusz Średnica 5–10 cm, twardy, mięsisty, początkowo wypukły, następnie spłaszczający się i w końcu szeroko wklęsły. Powierzchnia o barwie od jasnoróżowej do rdzawej lub z licznymi, rudobrązowymi plamami na żółtym, pomarańczowym, czerwonobrązowym tle. Plamy te są ciemniejsze od tła. Skórka zwykle gładka, błyszcząca, dająca się zedrzeć tylko przy brzegu. Brzeg tępy, równy, u starszych okazów krótko karbowany. Blaszki Grube, dość gęste, o różnej długości, często anastomozujące lub rozwidlone, przy brzegu kapelusza zaokrąglone, przy trzonie zatokowate, początkowo kremowe, potem żółtoochrowe z cytrynowopomarańczowym odcieniem, z licznymi zmarszczkami. Trzon Wysokość 4–8 cm, grubość 1,5–3 cm, jędrny, walcowaty, początkowo pełny, potem watowaty. Powierzchnia gładka, u starszych okazów nieco chropowata, biała, ale czasami różowo nabiegła, u podstawy brązowiejąca, po dotknięciu żółknąca. Miąższ Kruchy, dość gruby, biały, ale na powietrzu w kapeluszu przebarwiający się na brudnożółtawo, a w trzonie szarawo. Zapach słaby lub bez zapachu, smak łagodny, tylko w blaszkach nieco ostry. Pod wpływem FeSO4 zmienia barwę na jasnoróżową, w fenolu na brązowopurpurową. Cechy mikroskopowe Podstawki 35–50 × 8–14 µm. Bazydiospory 8,2–12 × 7–9 μm, szeroko elipsoidalne lub kuliste, pokryte różnej wielkości brodawkami, albo tworzącymi krótkie grzebienie, albo z cienkimi łącznikami tworzącymi niepełną siateczkę, hilum wyraźne. Cystydy 70–115 × 6–13,5 μm, wrzecionowate z długim kończykiem. Skórka z dermatocystydami w wakuolach zawierającymi dość obfity, pomarańczowy pigment. Gatunki podobne Charakterystycznymi cechami gołąbka plamistego są: ciemnorude plamki na kapeluszu, miąższ biały, miejscami brudnożółtawy.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Europie, Azji i Afryce. Najwięcej stanowisk podano w Europie i jest tu pospolity. W Polsce Władysław Wojewoda w 2003 r. przytoczył 3 stanowiska, w późniejszych latach podano następne.
Naziemny grzyb mykoryzowy występujący w lasach iglastych i liściastych.
Jest grzybem niejadalnym.
Przypisy
Kategoria:Gołąbkowate Kategoria:Mykobiota Polski