mały|Tęczowa Madonna – adaptacja Czarnej Madonny z Częstochowy, którą uznano za obrażającą uczucia religijneObraza uczuć religijnych – polskie prawo penalizujące bluźnierstwo. Obraza uczuć religijnych stanowi w Polsce czyn zabroniony na mocy art. 196 znajdującego się w 24 rozdziale Kodeksu Karnego, zatytułowanym „przestępstwa przeciwko wolności sumienia i wyznania”.
Treść
Wybrane przypadki W grudniu 2001 r. artystka Dorota Nieznalska zaprezentowała instalację artystyczną Pasja, w ramach której zestawiła krzyż grecki z męskimi genitaliami. Na podstawie zawiadomienia posła Roberta Strąka i posłanki Gertrudy Szumskiej wniesiono w kwietniu 2002 r. oskarżenie o obrazę uczuć religijnych. 18 lipca 2003 roku sąd rejonowy w Gdańsku orzekł, że Dorota Nieznalska jest winna i skazał ją na 6 miesięcy ograniczenia wolności w postaci prac społecznych. W 2009 roku została ostatecznie uniewinniona po długotrwałym postępowaniu sądowym, ponieważ sąd nie stwierdził zamiaru urażenia uczuć religijnych.
W 2009 piosenkarka Dorota Rabczewska stwierdziła w wywiadzie, że „bardziej wierzy w dinozaury niż w Biblię”, bo – jej zdaniem – „ciężko wierzyć w coś, co spisał jakiś napruty winem i palący jakieś zioła”. Zawiadomienie do prokuratury złożył przewodniczący Ogólnopolskiego Komitetu Obrony przed Sektami Ryszard Nowak. W 2012 została uznana za winną i ukaraną grzywną w wysokości 5 tys. złotych. 15 września 2022 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że skazanie Doroty Rabczewskiej za obrazę uczuć religijnych było w istocie naruszeniem art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka, gwarantującego prawo do wyrażania opinii.
W maju 2019 roku Elżbieta Podleśna została aresztowana za publiczne zaprezentowanie obrazu znanego jako Tęczowa Madonna, będącego adaptacją Czarnej Madonny Częstochowskiej. Zatrzymanie zostało skrytykowane przez Amnesty International, Helsińską Fundację Praw Człowieka i Human Rights Watch. W marcu 2021 Elżbieta Podleśna i dwie inne aktywistki zostały ostatecznie uniewinnione.
W październiku 2022 r. posłanka Lewicy Joanna Scheuring-Wielgus w wyniku wniosku prokuratury pozbawiona została przez Sejm immunitetu poselskiego w związku z wydarzeniami z 2020 r., kiedy to stanęła wraz z mężem w kościele, trzymając transparent „Kobieto! Sama umiesz decydować” oraz „Kobiety powinny mieć prawo do decydowania czy urodzić, czy nie, a nie państwo w oparciu o ideologię katolicką”. Prokuratura postawiła jej zarzut złośliwego przeszkadzania w wykonywaniu aktów religijnych.
Propozycje zaostrzenia prawa W 2022 r. partia Solidarna Polska złożyła projekt dotyczący zaostrzenia przepisów o obrazie uczuć religijnych, które rozszerzałyby czyn karalny również na wyszydzanie Kościoła lub innego związku wyznaniowego oraz jego dogmatów. W myśl projektu zostałby dodany w kodeksie także art. 27a, który zezwalałby na legalne głoszenie opinii związanych z wyznawaną religią. W ocenie przeciwników projektu jest to atak na prawo do krytyki Kościoła.
Krytyka i próby zniesienia prawa Zdaniem posła Krzysztofa Mieszkowskiego art. 196 uderza w wolność wypowiedzi artystycznej. W 2021 roku za wykreśleniem art. 196 opowiedziała się Koalicja Obywatelska, uzasadniając to częstym przedstawianiem zarzutów o obrazie uczuć religijnych aktywistom antyrządowym oraz konfliktem z art. 73 Konstytucji zapewniającym każdemu wolność pracy twórczej. Do projektu KO odniósł się ówczesny Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar. Zdaniem RPO przepis ten należy zmodyfikować, bowiem całkowite jego usunięcie skutkowałoby napięciami na tle religijnym.
Przypisy
Kategoria:Przestępstwa Kategoria:Dyskryminacja na tle religijnym Kategoria:Wolność słowa w Polsce