Northrop Grumman X-47B – doświadczalny, bezzałogowy bojowy statek powietrzny (UCAV) przeznaczony do operacji na lotniskowcach. Opracowany przez amerykańską firmę zajmującą się technologiami obronnymi Northrop Grumman. X-47B to samolot odrzutowy ze (), typu latające skrzydło, zdolny do półautonomicznego działania i tankowania w powietrzu.
Projekt X-47 rozpoczął się w ramach programu DARPA, a następnie stał się częścią programu Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych. Pierwszy lot X-47B odbył się w 2011, a w 2015 jego dwa aktywne demonstratory przeszły szeroko zakrojone testy w locie i integrację operacyjną, po pomyślnym przeprowadzeniu serii demonstracji na lądzie i na lotniskowcach. W sierpniu 2014 Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych ogłosiła, że włączyła X-47B do operacji lotniskowców wraz z załogowymi statkami powietrznymi, a do maja 2015 uznano, że główny program testów został ukończony. Same demonstratory X-47B miały po ukończeniu testów w locie stać się eksponatami muzealnymi, ale później Marynarka Wojenna zdecydowała się utrzymać je w stanie latającym do czasu dalszego rozwoju.
Historia thumb|Film przedstawiający tankowanie w powietrzu X-47B, 23 kwietnia 2015 thumb|Pierwszy start X-47B w bazie lotniczej Edwards w Kalifornii, 4 lutego 2011 thumb|X-47B ze na pokładzie lotniskowca George H.W. Bush, 14 maja 2013 thumb|X-47B podczas startu z lotniskowca George H.W. Bush, 14 maja 2013 thumb|X-47B po pomyślnym lądowaniu na lotniskowcu George H.W. Bush, 10 lipca 2013
Program testowy Pierwszy lot demonstratora X-47B AV-1 odbył się 4 lutego 2011. w bazie Edwards AFB, a pierwszy lot w konfiguracji przelotowej – 30 września 2011. Drugi egzemplarz, AV-2, wzbił się w powietrze 22 listopada 2011. Początkowo planowano trzyletni program obejmujący 50 lotów, jednak stabilność konstrukcji pozwoliła zakończyć wstępne próby po 16 misjach. Marynarka Wojenna zdecydowała następnie o rozszerzeniu testów o operacje pokładowe i autonomiczne tankowanie w powietrzu.
W 2012 oba demonstratory przeniesiono do NAS Patuxent River, gdzie przeprowadzono testy w środowisku intensywnego zakłócania elektromagnetycznego, startów z katapulty i lądowań z użyciem aerofiniszera. 29 listopada 2012 wykonano pierwszy udany start z katapulty z lądu.
Operacje pokładowe Od listopada 2012 X-47B testowano na lotniskowcach USS Harry S. Truman, USS George H.W. Bush i USS Theodore Roosevelt. W maju 2013 AV-1 jako pierwszy w historii bezzałogowy statek powietrzny został katapultowany z pokładu lotniskowca, a w lipcu 2013 wykonał pierwsze lądowanie z użyciem aerofiniszera na morzu. Do końca 2014 przeprowadzono serię prób obejmujących starty i lądowania, loty we z załogowymi F/A-18, operacje nocne oraz testy pokładowym.
W kwietniu 2015 X-47B jako pierwszy bezzałogowy samolot wykonał w pełni autonomiczne tankowanie w powietrzu, kończąc zasadniczy zakres programu demonstracyjnego.
Koniec programu W 2016 Marynarka Wojenna zdecydowała o przekształceniu koncepcji X-47B z demonstratora bojowego w platformę rozpoznawczo-tankującą, co wiązało się z reorganizacją programu i przekierowaniem środków na projekt MQ-25 Stingray (CBARS). Mimo wcześniejszych planów muzealnych oba egzemplarze utrzymano w stanie lotnym w celu dalszych ocen.
W 2017 jeden z X-47B trafił do zakładów Northrop Grumman w Palmdale jako platforma testowa w ramach przygotowań do konkursu na MQ-25, z którego firma ostatecznie się wycofała. Do 2019 jeden demonstrator pozostawał aktywny w ograniczonym zakresie, drugi przechowywano w hangarze.
Koszty Program X-47B rozpoczął się od kontraktu o wartości 635,8 mln USD (2007). Do 2012 koszty wzrosły do ok. 813 mln USD. W 2014 Marynarka Wojenna przeznaczyła dodatkowe 63 mln USD na przeprowadzenie „po-demonstracyjnych” prac rozwojowych.
Konstrukcja Konstrukcja X-47B opiera się na układzie latającego skrzydła z ujemnym skosem krawędzi spływu, co miało na celu zmniejszenie jego skutecznej powierzchni odbicia radiolokacyjnego. Wlot powietrza umieszczono nad krawędzią natarcia, a kanał doprowadzający powietrze poprowadzono górą kadłuba w taki sposób, aby zasłaniał łopatki pierwszego stopnia sprężarki silnika. W strukturze kadłuba przewidziano dwie wewnętrzne komory bombowe. Napęd demonstratora stanowił pojedynczy silnik turboodrzutowy Pratt & Whitney F-100-PW220U o ciągu 64,9 kN.
Warianty X-47A
Oryginalny prototyp koncepcyjny o rozpiętości skrzydeł , pierwszy lot odbył się w 2003.
X-47B Demonstrator z rozpiętością skrzydeł , pierwszy lot odbył się w 2011.
X-47C Proponowany jako powiększona wersja przeznaczona do projektu UCLASS Marynarki Wojennej lub jako bombowiec strategiczny Sił Powietrznych. Konstrukcja miała wykorzystywać dwa silniki pochodne od General Electric CF34, umożliwiać przenoszenie uzbrojenia o łącznej masie do oraz posiadać rozpiętość skrzydeł wynoszącą .
Dane techniczne Ogólna charakterystyka: Załoga: Brak na pokładzie (pół-autonomiczne działanie) Długość: Rozpiętość skrzydeł: rozłożone; złożone Wysokość: Powierzchnia nośna: Masa własna: Masa startowa: Napęd: 1 × silnik turboodrzutowy Pratt & Whitney F100-220U Ciąg: Osiągi: Zasięg: > Pułap: > Prędkość: wysoka poddźwiękowa () ≈ Uzbrojenie: 2 komory bombowe zdolne przenosić uzbrojenie o całkowitej masie do Wyposażenie elektroniczne: Czujniki: EO, IR, SAR, , ,
Zobacz też Samoloty o porównywalnej roli, konfiguracji i epoce BAE Taranis Boeing MQ-25 Stingray Boeing X-45
Dassault nEUROn
General Atomics Avenger Lockheed Martin P-175 Polecat
MiG Skat S-70 Ochotnik Bayraktar Kızılelma
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:X-plane Kategoria:Amerykańskie samoloty doświadczalne X-47B Kategoria:Amerykańskie bezzałogowe statki powietrzne Kategoria:Defense Advanced Research Projects Agency Kategoria:Amerykańskie samoloty stealth