Ustawa o Inspekcji pracy (II RP) – organ administracji państwowej podległy Ministrowi Pracy i Opieki Społecznej, powołany do wykonywania czynności przewidzianych w przepisach prawa o ochronie pracy, obejmujący wszystkie zakłady i przedsiębiorstwa, w których stosowana była praca najemna.

Powołanie Inspekcji Na podstawie dekretu tymczasowego o urządzeniu i działalności inspekcji pracy z 1919 r. ustanowiono inspekcję pracyDekret tymczasowy o urządzeniu i działalności inspekcji pracy. .

Inspekcja pracy pozostawała pod zarządem Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej.

Organy Inspekcji Organami inspekcji pracy były: główny inspektor pracy, inspektorzy pracy (okręgowi i obwodowi), kolegialne organy inspekcji pracy (centralne i okręgowe).

Główny Inspektor Główny Inspektor Pracy był zwierzchnikiem służbowym organów inspekcji pracy, sprawował nadzór nad ich działalnością i kierował ich czynnościami.

Główny Inspektor Pracy podlegał bezpośrednio Ministrowi Pracy i Opieki Społecznej i składał mu doroczne sprawozdania z działalności inspekcji pracy.

Inspektor pracy Na stanowiska inspektorów pracy mianowano osoby bez różnicy płci, które posiadały: wyższe wykształcenie, a zwłaszcza wyższe wykształcenie techniczne, odpowiednia praktyka, znajomość nauk społeczno-prawnych, znajomość zasad higieny przemysłowej, znajomość stosunków robotniczych.

Inspektor pracy zatrudniony był po zdaniu egzaminu przed specjalną komisją przy Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej.

Podinspektor pracy Na wniosek głównego inspektora pracy do pomocy inspektorom pracy Minister Pracy i Opieki Społecznej mianował podinspektorów pracy spośród osób, które posiadały dobrą znajomość stosunków robotniczych. Warunkiem zatrudnienia było złożenie egzaminu przed specjalną komisją przy Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej.

Kolegialne organy inspekcji pracy Na wniosek Głównego Inspektora Pracy podział terytorialny na obwody i okręgi inspekcji pracy oraz siedziby inspektorów obwodowych i okręgowych ustalał Minister Pracy i Opieki Społecznej w porozumieniu z Ministrem Przemysłu i Handlu i Ministrem Rolnictwa. Podział na obwody i okręgi inspekcji pracy odpowiadał zasadniczemu podziałowi państwa dla celów administracji ogólnej.

Zadania inspektorów Inspektor pracy: nadzorował wykonanie przez przedsiębiorców i robotników przepisów określających ich obowiązki i wzajemne stosunki; wydawał zarządzenia dla wprowadzenia w życie przepisów i postanowień, wydawanych przez Ministra Pracy i Opieki Społecznej, sprawował nadzór nad wykonaniem tych przepisów i postanowień; analizował i zatwierdzał cenniki dotyczące opłat za mieszkanie fabryczne, korzystania z łaźni i jadalni, zatwierdzał artykuły sprzedawane w sklepach fabrycznych, zatwierdzał tabele kar oraz regulaminy porządku wewnętrznego; zatwierdzał tabele płacy robotniczej; podejmował środki dla zapobiegania zatargom pomiędzy przedsiębiorcami a robotnikami, badał na miejscu wynikłe niezadowolenia i dążył do polubownego załatwienia sporów; nadzorował wykonanie postanowień, dotyczących pracy i nauki szkolnej małoletnich robotników; dbał o umieszczanie małoletnich robotników w szkołach początkowych specjalnych; występował w sądzie w charakterze oskarżyciela posiłkowego, wszczynał postępowanie karne w przypadkach winnych wykroczenia przeciwko ustawy o pracy w przemyśle; nadzorował wykonanie przepisów o rozkładzie i długości dnia roboczego; spełniał czynności jakie nakładało prawodawstwo o ubezpieczeniach społecznych; zbierał, sprawdzał i zestawiał dane statystyczne, dotyczące warunków pracy i płacy, bytu robotników oraz wzajemnych stosunków pomiędzy przedsiębiorcami a robotnikami w zakładach pracy, opiniował w sprawach wydawania pozwoleń na otwarcie lub przebudowanie zakładów przemysłowych, podlegających nadzorowi inspekcji pracy; badał na polecenia Ministra Pracy i Opieki Społecznej warunki pracy i płacy we wszystkich dziedzinach pracy najemnej w celu gromadzenia materiałów dla udoskonalenia i rozwoju prawodawstwa o ochronie pracy; na polecenia Ministra Pracy i Opieki Społecznej spełniał wszelkie czynności leżące w zakresie kompetencji Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej.

Nowelizacja ustawy z 1927 r. Na podstawie rozporządzenia Prezydenta RP z 1927 r. o inspekcji pracy wprowadzono szereg zmian i poszerzono zakres podmiotowy w obowiązujących przepisachRozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 lipca 1927 r. o inspekcji pracy. .

Inspekcja pracy była obowiązana i uprawniona do nadzoru nad przestrzeganiem i wykonywaniem przepisów prawa o ochronie pracy w zakresie: ochrony życia i zdrowia, przestrzegania dobrych obyczajów i właściwych stosunków pracy, przestrzeganie umów o pracę, w tym zbiorowych umów o pracę, przestrzeganie regulaminie pracy, w tym o czasie pracy, o dniach świątecznych, o urlopach, o pracy młodocianych, umożliwianiu kształcenie ogólnego i zawodowego młodocianych przestrzeganie zatrudnienia i pracy kobiet, przestrzeganie przedstawicielstwa pracowników i ich uprawnień, organizacja pracy chałupniczej.

Asystenci inspektorów Na wniosek Głównego Inspektora Pracy na podstawie specjalnej umowy Minister Pracy i Opieki Społecznej powoływał asystentów inspekcyjnych spośród osób, które: pracowały przynajmniej 5 lat w charakterze robotnika, rzemieślnika, pracownika technicznego lub handlowego w odpowiedniej gałęzi pracy; pracowały w tym charakterze nie mniej niż 2 lata w obrębie tego obszaru, na którym pełnić będzie czynności asystenta inspekcyjnego.

Zadaniem asystentów inspekcyjnych było współdziałanie z inspekcją pracy w nadzorze nad przestrzeganiem przepisów ochrony pracy w zakładach i przedsiębiorstwach. Asystentom inspekcyjnym przysługiwało prawo zwiedzania zakładów i badania warunków pracy w tych zakładach.

Przypisy

Kategoria:Urzędy centralne II Rzeczypospolitej