mały Gołąbek grzebieniasty (Russula pectinata Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Russula, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1838 r. Elias Fries i nadana przez niego nazwa naukowa jest aktualna. Synonimy: Agaricus ochroleucus Schumach. 1803 Agaricus pectinaceus Bull. 1791 'Russula consobrina var. pectinata (Fr.) Singer 1926 Russula pectinata var. brevispinosa Romagn. 1962 Russula pectinata var. subgrisea Horniček 1986 Polską nazwę nadała Alina Skirgiełło w 1991 r.
Morfologia Kapelusz Średnica 4,5–9 cm, mięsisty, kruchy, najpierw kulisty, potem rozłożysty, czasem nawet w kształcie spodka, często o dość nieregularnym kształcie, ze środkiem mniej lub bardziej wgłębionym. Brzeg cienki, na ogół silnie prążkowany (do 15 mm). Powierzchnia z dominującą barwą wyraźnie żółtawą, przypominającą gołąbka mączystego (Russula farinipes) lub gołąbka brudnożółtego (Russula ochroleuca), ale jaśniejsza i znacznie mniej oliwkowa, od prawie cynamonowej do płowooliwkowej, czasem nawet z białawym brzegiem, ze środkiem bardziej kolorowym, bardziej ochrowym, bardziej umbrowym. Skórka delikatnie włókienkowata, dająca się odeddrzeć, wilgotno-lepka, wyraźnie błyszcząca, bardziej naga przy garbku. Blaszki O szerokości 4–10 mm, na brzegu co 1–2,5 mm, z dość licznymi blaszeczkami i kilkoma rozwidleniami lub zespoleniami, segmentowate lub lekko wybrzuszone, ale ostre z przodu, początkowo bladokremowe, następnie jasnoochrowokremowe, z tendencją do zabarwienia się na czerwonobrązowo (szczególnie na krawędziach). Trzon Wysokość 1,9–5,5 cm, grubość 1,5–2,5 cm, cylindryczny, czasem równy, czasem zwężony lub pogrubiony u podstawy, nieregularnie komorowaty. Powierzchnia początkowo blada, potem szarawa, szarobrązowa, czasem z kilkoma żółto-brązowymi plamkami u nasady, na górze oprószona, w innych miejscach bardzo drobno pomarszczona, u niektórych osobników podstawa trzonu jest czerwona. Miąższ Gruby i sztywny powyżej tylnej części blaszek, nagle przerzedzony na krawędziach, biały, w środku pod skórką żółtawy. Ma nieprzyjemny zapach, smak mdlący, potem gryzący w gardle i na języku. Natychmiastowa reakcja z gwajakolem, w FeSO4 zmienia barwę na brudnoczerwoną. Cechy mikroskopowe Podstawki 35–60 × 8,5–11,5 µm. Bazydiospory 6,5–7,7 × 5,3–5,7 µm, odwrotnie jajowate, nieco wydłużone, z kolcami, czasem połączonymi grzebieniami i ze stożkowymi brodawkami, osiągającymi wysokość 0,75 µm, zwykle wyraźnie amyloidalne, wyrostek wnęki 1,5 × 1–1,25 µm, hilum duże. Cystydy wrzecionowate, niektóre w tramie przekształcone w przewody mleczne, 57–80 (i więcej) x 7,5–9 µm, w kształcie cygara lub z małym wyrostkiem końcowym, reagujące z sulfowaniliną. Gatunki podobne Elias Fries podał dość lakoniczny opis gołąbka grzebieniastego i z tego powodu trudne jest odróżnienie go od gołąbka przykrego (Russula pectinatoides).
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Europie, Azji i na Nowej Zelandii, podano także jedno miejsce jego występowania w Afryce. Najwięcej stanowisk podano w Europie i jest tu szeroko rozprzestrzeniony. W Polsce Władysław Wojewoda w 2003 r. przytoczył 8 stanowisk, w późniejszych latach podano następne. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Naziemny grzyb mykoryzowy występujący w lasach liściastych.
Przypisy
Kategoria:Gołąbkowate Kategoria:Mykobiota Polski