Alfred Jesionowski (ur. 27 stycznia 1902 w Mogilnie, zm. w niewyjaśnionych okolicznościach podczas ewakuacji więzienia w Katowicach w styczniu 1945) – pseudonim „Szymon”, „Dr Szymon”, „301”, w areszcie gestapo posługiwał się też nazwiskiem Jeske; nauczyciel (profesor gimnazjum), recenzent i krytyk literacki, publicysta, znany zwłaszcza jako polemista „Prosto z Mostu” i poznańskiej „Kultury”, badacz i znawca stosunków niemiecko-polskich na Śląsku, prelegent radiowy związany z rozgłośnią Polskiego Radia w Katowicach; podczas wojny żołnierz podziemia, przedstawiciel Sekcji Zachodniej Departamentu Informacji Delegatury Rządu Rzeczypospolitej PolskiejZbyszko Bednorz, Lata krecie i orłowe, Warszawa 1987 ISBN 83-211-0790-7.
Życiorys Po ukończeniu studiów (filologia romańska i germańska) na Uniwersytecie Poznańskim (był członkiem korporacji akademickiej „Surma”) pracował jako nauczyciel języków francuskiego, niemieckiego i polskiego w gimnazjach śląskich (1927-1931 w Lublińcu, później w Mikołowie, Pszczynie, Mysłowicach). Publikował w wielkopolskiej i śląskiej prasie regionalnej („Wici Wielkopolskie”, „Zaranie Śląskie”, „Polska Zachodnia” i innych) oraz pismach ogólnopolskich („ABC artystyczno-literackie”, „Prosto z Mostu”). Współpracował z Instytutem Bałtyckim i Śląskim. Opublikował prace monograficzne. Plebiscyt i powstania śląskie w polskiej literaturze pięknej (1938), Problem polski na Śląsku w świetle nowszej beletrystyki niemieckiej (1938), Współczesna twórczość literacka Śląska (1939) i bardzo ważny, szeroko recenzowany tom Motywy religijne we współczesnej powieści polskiej (1939). W sumie pozostawił po sobie ponad 500 publikacji drukiem i wiele w rękopisach.
W czasie wojny ukrywał się w Krakowie, mieszkał przy ul. Zamkowej 13/1. Uczestniczył w tajnym nauczaniu. Jako członek podziemnej organizacji „Ojczyzna” działał w Sekcji Zachodniej Departamentu Informacji Delegatury Rządu RP był animatorem i uczestnikiem dywersyjnej akcji „N”Akcja dywersyjna „N”. Dokumenty i materiały z archiwum Tadeusza Żenczykowskiego. Opr., przedmową i przypisami opatrzył Grzegorz Mazur, Wrocław 2000 ISBN 83-7095-046-9. 1 marca 1944 roku został aresztowany przez gestapo w Krakowie, po uciążliwym śledztwie był więziony w Katowicach; zaginął bez wieści podczas ewakuacji więzienia zwanej „marszem śmierci”Bogdan Snoch, Jesionowski Alfred, w: tenże, Górnośląski słownik biograficzny. Wydanie drugie (uzupełnione i rozszerzone), Katowice 2004, s. 139. ISBN 8387455482.
Publikacje wydanie krytyczne Alfred Jesionowski, Przymierze z książką. Wybór pism z lat 1929-1945, red. O. Płaszczewska, M. Urbanowski, Kraków 2022.
przedwojenne druki zwarte Alfred Jesionowski, Cher Camarade… Uwagi metodyczne o prowadzeniu korespondencji z młodzieżą zagraniczną., Września 1933.
Alfred Jesionowski, Plebiscyt i powstania śląskie w polskiej literaturze pięknej, Katowice 1938.
Alfred Jesionowski, Problem polski na Śląsku w świetle nowszej beletrystyki niemieckiej, Katowice 1939.
Alfred Jesionowski, Motywy religijne we współczesnej literaturze polskiej, Poznań 1939.
Alfred Jesionowski, Współczesna twórczość literacka Śląska, Katowice 1939.
przekład Friedrich Lorenz, Pionierzy techniki. Nieznane losy wynalazców na przestrzeni pięciu wieków [Väter der Maschinenwelt], przeł. Alfred Jesionowski, Lwów-Warszawa 1938.
materiały glottodydaktyczne Alfred Jesionowski Petites histoires et anecdotes. Recueillies et adaptées à l’usage de la jeneusse, Nakładem Państwowego Wydawnictwa Książek Szkolnych, Warszawa 1935Urszula Gumuła, Bibliografia prac Alfreda Jesionowskiego, „Zeszyty Naukowe WSP w Katowicach” 1965 nr 3, s. 239-262; .
F. Müller-Partenkirchen, Schulgeschichten, opr. Alfred Jesionowski, Książnica -Atlas, Lwów-Warszawa 1936.
Opracowania Urszula Gumuła, Bibliografia prac Alfreda Jesionowskiego, „Zeszyty Naukowe WSP w Katowicach” 1965 nr 3, s. 239-262Zob. Katedra Historii Literatury Polskiej WSP w Katowicach "Biuletyn Polonistyczny" 1966 (R. IX), nr 26-27, s. 73-85:f.
Krystyna Heska-Kwaśniewicz, Taki to mroczny czas. Losy pisarzy śląskich w okresie wojny i okupacji hitlerowskiej, Katowice 2004Krystyna Heska-Kwaśniewicz, Taki to mroczny czas. Losy pisarzy śląskich w okresie wojny i okupacji hitlerowskiej, Katowice 2004 ISBN 83-226-1379-2.
Olga Płaszczewska, Alfred Jesionowski. Przymierze z książką, przymierze z Polską, w: A. Jesionowski, Przymierze z książką. Krytyka literacka, publicystyka i proza z lat 1929-1945, Kraków 2022, s. 5-56.
Maciej Urbanowski, O zapominaniu krytyków, w: A. Jesionowski, Przymierze z książką. Krytyka literacka, publicystyka i proza z lat 1929-1945, Kraków 2022, s. 577-587. Olga Płaszczewska, Zatarty ślad. Alfred Jesionowski — opowieść biograficzna, Wydawnictwo ARCANA, Kraków 2024. Olga Płaszczewska, "Historia jak w powieści". Alfred Jesionowski, przedwojenny inteligent, Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach-Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, Katowice 2024Olga Płaszczewska, "Historia jak w powieści". Alfred Jesionowski, przedwojenny inteligent, Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Katowice 2024..
Przypisy
Linki zewnętrzne Hufiec ZHP Lubliniec, Historia drużyn: opiekunowie drużyn: Alfred Jesionowski Powrót Alfreda Jesionowskiego. Wokół publikacji "Przymierze z książką" Rzecz o Alfredzie Jesionowskim
Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Zaginieni Polacy Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 1945 Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Poznańskiego Kategoria:Nauczyciele II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Polskim Radiem Katowice