Areszt Śledczy w Podgórzu – zabytkowy areszt śledczy w Krakowie, w dzielnicy XIII Podgórze przy ul. Stefana Czarnieckiego 3, w Podgórzu.

Areszt śledczy został wzniesiony w 1905 według projektu Ferdynanda Lieblinga jako gmach Sądu Powiatowego i Urzędu Podatkowego Miasta Podgórza. 22 maja 1996 został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych. Własność Skarbu Państwa.

Historia Autorem projektu gmachu był Ferdynand Liebling. Budowlę wzniesiono w 1905 roku, przeznaczając ją na siedzibę Sądu Powiatowego oraz Urzędu Podatkowego Miasta Podgórza.

W okresie hitlerowskiej okupacji gmach wykorzystywano do przetrzymywania i torturowania uczestników krakowskiej konspiracji, w szczególności członków Armii Krajowej. Od marca 1941 roku budynek znajdował się w obrębie getta krakowskiego – strefy przymusowego osiedlenia ludności żydowskiej, ustanowionej przez nazistowskie władze okupacyjne na obszarze Podgórza. Wskutek deportacji z czerwca 1942 roku obszar getta uległ pomniejszeniu, a areszt opuścił jego terytorium.

Po zakończeniu działań wojennych obiekt służył przez pewien okres władzom komunistycznym jako placówka penitencjarna o charakterze politycznym. W 1971 roku przeszedł pod zarząd Służby Więziennej, funkcjonując odtąd jako filia Aresztu Śledczego z centralą przy ulicy Montelupich.

W 1974 roku Jerzy Filas skomponował utwór „Czarny chleb i czarna kawa” podczas pobytu w areszcie przy ulicy Czarnieckiego w Podgórzu. Dziewiętnastoletni student AWF został osadzony za wykonywanie pieśni antykomunistycznych pod monumentem Adama Mickiewicza na krakowskim Rynku Głównym. Z powodu braku środków finansowych na opłacenie grzywny zamieniono mu karę na 72 dni pozbawienia wolności. Wywodzący się z rodziny o muzycznych tradycjach więzień rozpoczął komponowanie utworów w celi. Po zniszczeniu wszystkich jego tekstów przez funkcjonariuszy straży więziennej podjął nieudaną próbę odebrania sobie życia. Utwór „Czarny chleb i czarna kawa” powstał po jego uratowaniu.

Likwidacja aresztu śledczego wykonana została 31 marca 2018 roku. Osoby przebywające w placówce zostały przeniesione do innych jednostek penitencjarnych, a budynek stał się własnością Skarbu Państwa.

22 maja 1996 budynek aresztu został wpisany do rejestru zabytków. Znajduje się także w gminnej ewidencji zabytków.

Instytut Pamięci Narodowej Latem 2024 roku wyremontowany budynek dawnego aresztu został zajęty przez Krakowski Oddział Instytutu Pamięci Narodowej.

Przypisy

Kategoria:Areszty śledcze w Polsce Kategoria:Więzienia w Polsce Kategoria:Więzienia hitlerowskie w okupowanej Polsce Kategoria:Zabytkowe budynki w Krakowie Kategoria:Budynki niemieszkalne w Krakowie Kategoria:Historia Krakowa Kategoria:Obiekty w Krakowie wpisane do gminnej ewidencji zabytków Kategoria:Dzielnica XIII Podgórze