Ludwika Życka (ur. 1859 w Wilnie, zm. po 1939) – polska pisarka epoki pozytywizmu, publicystka, nauczycielka, działaczka oświatowa. Siostra Władysławy Życkiej.
Życiorys Dzieciństwo spędziła w rodzinnym majątku matki pod Wilnem, następnie mieszkała w majątku ojca Życkiszki pod RosieniamiMieczysław Jackiewicz, Biografia, Ludwika Życka, kwartalnik Znad Wilii, Wilno, 2021, 1 (85), s. 104—105.. Prowadziła tu tajną szkółkę dla dzieci. Uczyła się w Warszawie i Krakowie. W 1888 rozpoczęła działalność pedagogiczną na Mińszczyźnie.
W 1902 zamieszkała na stałe w Wilnie. Z ogromnym zaangażowaniem włączyła się w działalność oświatową. Tak charakteryzowała stan możliwości używania języka polskiego w Wilnie po 1863 roku: Z ramienia Towarzystwa „Oświata” (zalegalizowane w 1906 ) pełniła funkcję wizytatorki tajnych szkółek polskich na Wileńszczyźnie, działała też w sekcji odczytowej. Współpracowała z prasą: „Przyjacielem Ludu”, „Zorzą Wileńską”, „Kurierem Litewskim”, „Gońcem Wileńskim”, „Wieczorami Rodzinnymi”, „Przeglądem Pedagogicznym”Mieczysław Jackiewicz, Wileński słownik biograficzny (wydanie drugie poszerzone). — Bydgoszcz: Zaklad Poligraficzny SPRINT Tomasz Toczkiewicz, 2008. — S. 602. — 605 s. — ISBN 978-83-87865-59-7. Podróżowała po Francji i Włoszech. Publikowała reportaże, recenzje, felietony oraz drobne utwory prozatorskie i poetyckie. W publikacjach podejmowała też tematykę walki kobiet o równouprawnienieLudwika Życka, O równouprawnieniu kobiet Dziennik Wileński : polityczny, społeczny i literacki. R. 2, № 289, s. 1-2.. Najdłużej była związana z „Przyjacielem” i „Dziennikiem Wileńskim”. W 1912 w Wilnie wydała Rzeczy bajeczne, nakładem „Przyjaciela” w 1912 ukazała się jej broszura pt. Ksiądz Piotr Skarga. Wydawała i redagowała w Wilnie dwutygodnik dla kobiet „Nasze Ognisko” (1913-1914), a od 1924 – dwutygodnik „Promyk”. Na łamach „Naszego Ogniska” została opublikowana jej powieść pt. Z prądem.
Była członkinią honorową Narodowej Organizacji KobietGłos Wileński, R. 9, nr 10 (10 marca 1929), s. 2..
W dwudziestoleciu międzywojennych kontynuowała współpracę z „Dziennikiem Wileńskim”, pisywała też sporadycznie dla „Słowa” i „Kuriera Wileńskiego” (opublikowała tu kilka nowel). 3 marca 1925 na łamach czasopisma „Dziś i jutro” opublikowała opowiadanie «Jednolatki. Opowiadanie z życia» o postaci Ferdynanda Radziwiłłaks. Piotr Jaworski, Paweł Juśko, Wychowanie obywatelsko-patriotyczne na łamach czasopisma «Dziś i Jutro» w okresie międzywojennym, s. 495.. Na łamach „Dziennika Wileńskiego” w 1930 opublikowała obszerny szkic Zarys dziejów polskiej tajnej oświaty na ziemiach wschodnich. W 1939 w Warszawie została wydana jej praca (napisana wspólnie z Michaliną Łęską) pt. Działalność popowstaniowa Polaków na Ziemi Mińskiej (Materiały i wspomnienia). W 1925 została odznaczona krzyżem kawalerskim orderu Polonia Restituta. Należała do Związku Zawodowego Literatów Polskich w Wilnie. W dorobku literackim Życkiej na uwagę zasługują utwory dla dzieci, bajki, satyry (np. Rzeczy bajeczne, Wilno 1912), powieść Te dwie (Wilno 1924). Jest ona również autorką Ćwiczeń dla nauki poprawnego pisania oraz czytanek dla dzieci.
Wybrane publikacje Ludwіka Życka, Ksiądz Piotr Skarga, Wilno, 1912 Ludwіka Życka, Rzeczy bajeczne, Wilno, 1912 Ludwіka Życka, Wilno, Wilno, 1912 Ludwіka Życka, Początkowe ćwiczenia do nauki poprawnego pisania. Cz. 1, Wilno, 1916 Ludwіka Życka, Zatrute ziarna : opowiadanie na tle wypadków na Litwie w roku 1920, Wilno, 1921 Ludwіka Życka, Cichy bohater : historja zwyczajnego człowieka z lat niewoli, Wilno, 1921 Ludwіka Życka, Te dwie: powieść współczesna, Wilno, 1924 Ludwіka Życka, Krótki rys dziejów tajnej oświaty polskiej na ziemi wileńskiej od 1880 do 1919, Wilno, 1932 L. Życka, M. Niedziałkowska-Dobaczewska, Emma Jeleńska-Dmochowska. Strażniczka kresowa, Kraków, 1932. Ludwіka Życka, Michalina Łęska. Dzіałalność popowstanіowa Polaków na zіemі Mіńskіej: (materіały і wspomnіenіa). — Warszawa: nakł. Koła Przyjacіół Uchodźców z Mіńszczyzny, 1939.
Przypisy
Linki zewnętrzne Listy Ludwiki Życkiej
Kategoria:Członkinie Narodowej Organizacji Kobiet Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pisarze związani z Wilnem Kategoria:Polscy pisarze pozytywizmu Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Urodzeni w 1859