thumb|Pejzaż ze snopkami – obraz Józefa Szperbera, 1911 thumb|Ława sędziowska – rysunek Józefa Szperbera z procesu Walerego Bagińskiego i Antoniego Wieczorkiewicza, 1923 thumb|Szkic do portretu marszałka Rydza-Śmigłego, rys. Józef Szperber, 1936 Józef Jerzy Szperber, właśc. Józef Jerzy Sperber (ur. 7 stycznia 1888 w Krakowie, zm. w 1940 we Lwowie) – polski malarz, rysownik, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari i żołnierz Wojska Polskiego, pochodzenia żydowskiego, bohater szarży pod Rokitną.

Życiorys Urodził się w rodzinie Salomona Stefana i Franciszki z Barberów. Był bratem Wacława (1891–1960), doktora praw, dziennikarza, kapitana piechoty pospolitego ruszenia Wojska Polskiego i stryjem Adama Wacława (1920–1944), podporucznika 2 pułku pancernego, pośmiertnie odznaczonego Orderem Virtuti Militari...

W latach 1903–1908 kształcił się w Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie u Floriana Cynka, Leona Wyczółkowskiego, Teodora Axentowicza i Józefa Pankiewicza. Należał do akademickich kół niepodległościowych.

Od 1914 służył w stopniu wachmistrza w 2 Pułku Ułanów II Brygady Legionów Polskich. W 1915 brał udział w szarży pod Rokitną, podczas której został ranny w nogę. Następnie był internowany, a po zwolnieniu został skierowany na front włoski. 1 kwietnia 1917 został mianowany chorążym taborów. Za bohaterstwo na polu bitwy i zasługi wojenne został w niepodległej Polsce odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari i Krzyżem Walecznych.

26 sierpnia 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego z byłych Legionów Polskich z zatwierdzeniem posiadanego stopnia podporucznika i przydzielony do szwadronu zapasowego 2 pułku szwoleżerówDz. Rozk. Wojsk. Nr 88 z 12 września 1919, poz. 3158.. 27 sierpnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu rotmistrza, w kawalerii, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich. Pełnił wówczas służbę w Dowództwie miasta Warszawa. 1 czerwca 1921 w dalszym ciągu pełnił służbę w Dowództwie miasta Warszawy, a jego oddziałem macierzystym był 2 pułk szwoleżerów. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu rotmistrza ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 97. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 – kawalerii). W 1923 został przeniesiony do rezerwy i przydzielony do macierzystego pułku, który wówczas stacjonował w Białej i Bielsku. W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III i posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I. Był wówczas w grupie oficerów „powyżej 40 roku życia”. Był sekretarzem Związku Legionistów Polskich i członkiem Bloku Zawodowych Artystów Plastyków.

W swojej twórczości zajmował się głównie malarstwem, nie stronił jednak od rysunku. Uczestniczył w „XVI Wystawie Sztuki”, zorganizowanej w 1912 przez Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. Wziął też udział w lwowskiej „Wystawie Legionów Polskich” w 1917. Później pokazywał swoje prace na wystawach w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych i Instytucie Propagandy Sztuki w Warszawie. Na „II Salonie Zimowym” IPS, otwartym dla publiczności na przełomie lat 1931/1932, został wyróżniony nagrodą pieniężną w wysokości 500 zł.

W 1928 pracował przy odnowie polichromii na fasadzie kamienicy Rolińska przy Rynku Starego Miasta 25 w Warszawie. Autorem projektu renowacyjnego i drugim wykonawcą był jego przyjaciel – malarz Witold Leonhard. W tym samym roku miał także epizod kinematograficzny. Został bowiem jednym z trzech scenografów niemego filmu fabularnego pt. Romans panny Opolskiej, wyreżyserowanego przez Władysława Lenczewskiego. Był autorem dekoracji wnętrz.

Po agresji ZSRR na Polskę, przebywał we Lwowie, do którego przyjechał z Warszawy z Zygmuntem Glinickim, towarzyszem broni i tak jak on – malarzem. Jego późniejsze losy są nieznane. Prawdopodobnie w 1940 został we Lwowie aresztowany i zamordowany przez sowieckie NKWD.

Twórczość Malarstwo Pejzaż ze snopkami, 1911 Japońska martwa natura, 1919 Staw Sosna, 1920 Autoportret, 1925 Portret pana M. Z., 1925 Portret generała Józefa Dańca, 1925 Róg ulicy Szpitalnej w Krakowie – Przystanek autobusowy, 1920/1930 Portret Danusi Czarneckiej, 1928 Portret pani A. B., 1928 Portret kobiety, 1930 Portret damy, 1936 Portret marszałka Józefa Piłsudskiego, 1936 Portret prezydenta Ignacego Mościckiego Marynarz

Rysunki Por. Walery Bagiński (1923) – rysunek z procesu Walerego Bagińskiego i Antoniego Wieczorkiewicza Ppor. Antoni Wieczorkiewicz (1923) – rysunek z procesu Walerego Bagińskiego i Antoniego Wieczorkiewicza Prokurator ppłk Wojciech Janczewski (1923) – rysunek z procesu Walerego Bagińskiego i Antoniego Wieczorkiewicza Ława sędziowska (1923) – rysunek z procesu Walerego Bagińskiego i Antoniego Wieczorkiewicza Studium do portretu Józefa Piłsudskiego, 1925 Studium do portretu marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego (ok. 1936)

Opracowania graficzne książek Szały miłości (okładka), aut. St. L. Liciński, wyd. Wydawnictwo Polskich Zakładów Graficznych Jerzy Strowski i S-ka, 1923

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5467 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 4 lutego 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych – trzykrotnie (po raz trzeci „za udział w b. Legionach Polskich”) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921

Uwagi

Zobacz też Zamach w Cytadeli Warszawskiej

Przypisy

Bibliografia

Sperber (Szperber) Józef, Delet

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Członkowie Związku Legionistów Polskich Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani z Warszawą Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 2 Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich Kategoria:Oficerowie taborów Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy rysownicy Kategoria:Rotmistrzowie II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze II Brygady Legionów Polskich