mały|Tablica z 1967 r. upamiętniająca Związek Spółdzielni Polskich w Niemczech. Opole, rynek w Opolu mały|Szyld międzywojennej spółdzielni Rolnik w Opolu. Budynek ul. Kominka 6. Związek Spółdzielni Polskich w Niemczech – istniejąca w latach 1923–1939 organizacja gospodarcza, zrzeszająca działające w Niemczech spółdzielnie utworzone przez Polaków.
Organizację założono w Opolu pod nazwą Związek Spółdzielni Śląskich 1 sierpnia 1923 r., a na prezesa wybrano Kazimierza MalczewskiegoGarbal I., 2023: Informator wystawy "W 100. rocznicę utworzenia I Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech. Wyd. Muzeum Śląska Opolskiego, strona 7. W pierwszych latach grupowała polskie spółdzielnie tylko z niemieckiej części Śląska, jednak w czerwcu 1927 zdecydowano, że zasięg działania obejmie całe ówczesne NiemcyGarbal 2023, strona 7, 8, a we wrześniu 1932 uwzględniono to w nazwie, zmieniając ją na Związek Spółdzielni Polskich w Niemczech. W tymże roku wybrano na prezesa Stefana SzczepaniakaSenft S., 2015: Warunki niezależności ekonomicznej mniejszości polskiej na Śląsku Opolskim. Pogranicze. Polish Borderlands Studies, t. 3, nr 1, strona 60. Do powstania organizacji i późniejszych zmian koncepcji jej działania doszło z inicjatywy Związku Polaków w NiemczechGarbal 2023, s. 7, 8. W 1927 do Związku Spółdzielni należało 35 członków, zarówno prowadzących działalność finansową (spółdzielnie kredytowe i banki), jak i handlową lub rolniczą. Główną grupą spółdzielców w polskich spółdzielniach w Niemczech byli ubodzy drobni rolnicy, co negatywnie rzutowało na ekonomiczne możliwości rozwoju tego ruchuSenft 2015, str. 62, 65. Spółdzielnie polskie w Niemczech otrzymywały pomoc finansową (kredyty) i szkoleniową od różnych organizacji w Polsce, zwłaszcza od oddziału Banku Polskiego w Katowicach (Garbal podaje inną nazwę tego banku - PKOGarbal 2023, s. 8), a w mniejszym stopniu od innych banków i władz państwowychSenft 2015, s. 61. Co najmniej od początku 1939 r. władze niemieckie drastycznie nasiliły działania skierowane przeciwko polskiej spółdzielczości, obejmujące również akcje zastraszania jej członków. Doprowadziło to do zaniku możliwości działania. Po zaatakowaniu Polski we wrześniu 1939, III Rzesza 4 IX zlikwidowała organizację i skonfiskowała majątki spółdzielni ją tworzących, a wiele osób z kierownictwa zostało aresztowanych i wysłanych do obozów koncentracyjnychSenft 2015, s. 64.
Przypisy
Kategoria:Spółdzielnie w Niemczech Kategoria:Polskie organizacje w Niemczech 1918–1939 Kategoria:Byłe spółdzielnie