Czarnobrzuszek filcowaty (Melanogaster ambiguus (Vittad.) Tul. & C. Tul.) – gatunek grzybów z rodziny krowiakowatych (Paxillaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Melanogaster, Paxillaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go Carlo Vittadini w 1831 r., nadając mu nazwę Octaviania ambigua. W 1851 r. Louis René Tulasne i Charles Tulasne przenieśli go do rodzaju Melanogaster. Obecną polską nazwę zaproponowali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r. Józef Teodorowicz w 1939 r. podawał nazwę czarnobrzuszek zmienny.
Morfologia Owocnik O średnicy 1–3 cm, kulisty do elipsoidalnego, regularny lub z wybrzuszeniami, zazwyczaj niepodzielony na płaty. Miąższ w stanie świeżym miękki, gumowaty, do podłoża przyczepiony cienkimi, brązowymi, rozgałęzionymi sznurami grzybni u podstawy. Perydium matowe, początkowo szarawe lub cynamonowobrązowe, przechodzące w oliwkowobrązowe, podczas dojrzewania zsiniałe na ciemnofioletowo, nu starych okazów czarnobrązowe, drobno oprószone, gładkie, następnie spękane, odsłaniając białe płytki tramy. Gleba początkowo biała, potem niebieskawo-czarna, na koniec czarna z komorami o średnicy do 1,5 mm,. Komory mniej lub bardziej regularnie ułożone, większe ku środkowi i podstawie, nie labiryntowate, puste, galaretowaciejące z lepką zawartością. Zapach początkowo słodkawy, przechodzący w nieprzyjemny, przypominający gnijącą cebulę, gumę lub tęgoskóra cytrynowego (Scleroderma citrinum), w końcu silny i cuchnący. Cechy mikroskopowe Płytki tramy białe, bardzo rzadko bladożółtawe, cienkie, o grubości 30–100 µm, zbudowane z gęsto splecionych, szklistych, cienkościennych strzępek o średnicy 2–8 µm, nieżelatynowanych, ze sprzążkami, przestrzeni międzystrzępkowych niewiele. Masa zarodników czarna, śluzowata. Zarodniki 14–20 × 8–10,5 (–12) µm, początkowo jajowate i szkliste, szybko stają się wrzecionowate, romboidalne lub cytrynowe, zwykle z nieco ostrymi wierzchołkami, półprzezroczyste, z oliwkowobrązową do ciemnobrązowej, pogrubioną ścianą (1–1,3 µm), gładkie, z dużą, wodnistą zawartością. Podstawki 45–55 × 6–9 µm, wydłużone, maczugowate, zawierające 2 lub 4 (–6), smukłe, proste sterygmy, przeważnie krótkie (1–6 µm długości), często zesklerotyzowane.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce, Europie i Oceanii, najczęściej w Europie, w tym w Polsce. Jest dość częsty.
Grzyb podziemny lub półpodziemny. W. Wojewoda podaje, że rośnie w lasach liściastych i mieszanych oraz w arboretach, pod jodłami (Abies) i grabami (Carpinus), według innych źródeł zazwyczaj występuje w próchnicy lub w piaszczystej gleby pod bukami (Fagus), rzadziej pod innymi drzewami, takimi jak kasztanowiec (Castanea) i dąb (Quercus), a także w drewnie związanym z konstrukcjami domów. Owocniki tworzy przez cały rok, ale najczęściej między majem a październikiem.
Przypisy
Kategoria:Grzyby podziemne Kategoria:Krowiakowate Kategoria:Mykobiota Polski