Biała odwaga – polski dramat wojenny z 2024 roku w reżyserii Marcina Koszałki, na podstawie scenariusza napisanego wraz z Łukaszem M. Maciejewskim. Fabuła została osadzona na tle wydarzeń historycznych związanych z inicjatywą Goralenvolk.

Akcja filmu, osadzona pod koniec lat 30. XX wieku na Podhalu, skupia się na dwóch braciach, Jędrku i Maćku Zawratach, którzy stają po przeciwnych stronach z powodu odmiennych reakcji na kolaborację z nazistami. Jędrek, pod wpływem teorii niemieckiego naukowca i chęci odzyskania ukochanej, decyduje się na współpracę z III Rzeszą, podczas gdy Maciek przewodzi ruchowi oporu przeciwko niej. Narracja zagłębia się w trudne wybory, przed którymi stają bohaterowie na tle wojny i jej wpływu na ich społeczność oraz region.

W obsadzie filmu wystąpili Filip Pławiak jako Jędrek i Julian Świeżewski jako Maciek, a Sandra Drzymalska wcieliła się w postać ich ukochanej, Bronki. Zdjęcia kręcono w różnych lokalizacjach w Tatrach, Zakopanem i Krakowie. Choć film chwalono za grę aktorską i zdjęcia, spotkał się on również z krytyką dotyczącą wierności historycznej i scenografii. Biała odwaga zdobyła kilka nagród, w tym wyróżnienia za reżyserię, scenariusz i grę aktorską na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni oraz podczas Polskich Nagród Filmowych. Trzyodcinkowa adaptacja w formie miniserialu, zawierająca dodatkowe sceny, została udostępniona na platformie Amazon Prime Video.

Fabuła Koniec lat 30. XX wieku na Podhalu. Utalentowany taternik, potomek góralskiego rodu Jędrek Zawrat lubi życie na krawędzi. Gdy się wspina, wybiera najtrudniejsze drogi, gdy kocha, gotów jest poświęcić wszystko. Jego miłością jest Bronka, jednak na skutek rodzinnej decyzji, ręka dziewczyny zostaje oddana starszemu z braci Zawratów, statecznemu i poważnemu Maćkowi. Dumny Jędrek porzuca rodzinne strony, by szukać zapomnienia wśród krakowskiej bohemy. Na swojej drodze spotyka niemieckiego naukowca i alpinistę Wolframa, który głosi teorię, w myśl której Górale pochodzą od starogermańskiego plemienia Pragotów. Gdy wybucha wojna, naziści oferują mieszkańcom Podhala współpracę. Maciek Zawrat, wspierany przez wiele rodów, zdecydowanie odrzuca tę propozycję. Jednak przekonany przez Wolframa Jędrek, mając nadzieję na odzyskanie ukochanej i ocalenie swojej społeczności przed wojenną zagładą, podejmuje współpracę z III Rzeszą. Jędrek i Maciek uwikłani w historię, zmuszeni do podjęcia trudnych wyborów, kochający tę samą kobietę, staną po przeciwnych stronach sporu, który zdecyduje o ich osobistych losach i o przyszłości całego regionu.

Obsada Źródło: Filmpolski.pl Filip Pławiak jako Jędrek Zawrat Julian Świeżewski jako Maciek Zawrat Sandra Drzymalska jako Bronka Wetula Jakub Gierszał jako Wolfram von Kamitz Wiktoria Gorodeckaja jako Helena Andrzej Konopka jako „Skorus” Wetula, ojciec Bronki Alona Szostak jako matka Bronki Juliusz Chrząstowski jako Zawrat, ojciec Jędrka i Maćka Andrzej Pieczyński jako dziadek Jędrka i Maćka Rafael Stachowiak jako Bruno Berg Adam Woronowicz jako oficer UB Marcin Bosak jako Opler, właściciel hotelu „Morskie Oko” Marcin Czarnik jako partyzant „Piorun” Joachim Paul Assböck jako gubernator Julia Kuzka jako siostra Bronki Nikodem Marecki jako brat Bronki Katarzyna Zawadzka jako żona gubernatora

Produkcja Zdjęcia do filmu kręcono w Tatrach (w okolicy Morskiego Oka, Kazalnicy Mięguszowieckiej, Mięguszowieckiego Szczytu, Kotła Kazalnicy i Czarnego Stawu pod Rysami), w Zakopanem oraz Krakowie (Kościół św. Józefa w Podgórzu i ul. Kanonicza), a także w Kasinie Wielkiej. Filip Pławiak przygotowywał się do roli przez ponad rok przed rozpoczęciem zdjęć.

Odbiór Krytyka filmowa Bartosz Staszczyszyn w swojej recenzji pochwalił grę aktorską i zdjęcia. Marcin Prymas z portalu Pełna Sala krytykował „skansenową cepelię scenografii” oraz „pokraczne” dialogi, ale bronił filmu ze względu na nietuzinkowy sposób opowiadania: „Druga wojna przedstawiona bez kiczowatego bogoojczyźnianego patosu, ze scenariuszem, który kryje w sobie interesujące drugie dno i dobrym tempem opowieści? W kraju Czasu honoru jest to luksus”. Łukasz Kołakowski w recenzji dla Movies Room zwracał uwagę, że film opisuje pobieżnie realia historyczne: „Sceny przepisane żywcem z kart historii tutaj są, ale średnio działają bez kontekstu i bywają rzucone w lekkim oderwaniu od fabuły” – lecz nie miał zarzutu do obsady aktorskiej.

Kwestia prawdy historycznej W ocenie Macieja Korkucia, pracownika IPN w Krakowie, Biała odwaga nie pokazuje prawdziwej historii Goralenvolku. Korkuć twierdził, że Wacław Krzeptowski (pierwowzór filmowej postaci Jędrka Zawrata) zdołał przekonać stosunkowo niewielki procent górali do kolaboracji z III Rzeszą, a opór ludności tatrzańskiej wobec okupacji niemieckiej w postaci Konfederacji Tatrzańskiej przeważał nad kolaboracją (kennkarty z literą „G” podpisało zaledwie 18 procent górali). Koszałka jednak utrzymywał, że nie było jego celem zrobienie filmu historycznego, a Biała odwaga to „ballada górska opowiedziana na fundamencie prawdziwych wydarzeń”.

Festiwale i nagrody +RokCeremoniaNominacjaNominowaniWynik2024Festiwal Polskich Filmów FabularnychNagroda za reżyserięMarcin KoszałkaNagroda za scenariuszMarcin Koszałka Łukasz M. MaciejewskiNagroda za główną rolę kobiecąSandra DrzymalskaNagroda za drugoplanową rolę męskąJulian ŚwieżewskiFestiwal Polskich Filmów „Ekran” w TorontoNagroda za rolę męskąJakub Gierszał2025Nagroda im. Zbyszka CybulskiegoJulian ŚwieżewskiFilip PławiakPolskie Nagrody FilmoweOrzeł za najlepszą główną rolę męskąFilip PławiakOrzeł za najlepszą drugoplanową rolę męskąJulian ŚwieżewskiOrzeł za najlepszy filmOrzeł za najlepszą reżyserięMarcin KoszałkaOrzeł za najlepszy scenariuszMarcin Koszałka Łukasz M. MaciejewskiOrzeł za najlepsze zdjęciaMarcin KoszałkaOrzeł za najlepszą scenografięElwira PlutaOrzeł za najlepsze kostiumyMałgorzata Gwiazdecka Joanna PamułaOrzeł za najlepszą charakteryzacjęDariusz KrysiakOrzeł za najlepszą muzykęJacek GrudzieńOrzeł za najlepszy dźwiękMichał Fojcik Tomasz Wieczorek Leszek FreundOrzeł za najlepszy montażAgnieszka GlińskaOrzeł za najlepszą główną rolę kobiecąSandra DrzymalskaOrzeł za najlepszą drugoplanową rolę kobiecąWiktoria GorodeckaOrzeł za najlepszą drugoplanową rolę męskąJakub GierszałKosciuszko Foundation Washington, D.C. Polish Film FestivalNagroda dla najlepszego filmu pełnometrażowegoNagroda dla najlepszego reżyseraMarcin KoszałkaNagroda dla najlepszej aktorkiSandra DrzymalskaNagroda dla najlepszego aktoraFilip PławiakNagroda PublicznościStowarzyszenie Autorów Zdjęć FilmowychNagroda PSCMarcin KoszałkaFestiwal Reżyserii Filmowej we WrocławiuZłoty DzikMarcin KoszałkaFestiwal Aktorstwa Filmowego im. Tadeusza Szymkowa we WrocławiuZłoty Szczeniak za pierwszoplanową kreację aktorską męskąFilip PławiakZłoty Szczeniak za drugoplanową kreację aktorską męskąJulian ŚwieżewskiZwiązek Zawodowy Aktorów PolskichPulsar w kategorii Inspirujący aktor na ekranieJulian Świeżewski Biała odwaga została zakwalifikowana do konkursu 38. Tarnowskiej Nagrody Filmowej.

Miniserial 24 maja 2024 na platformie Prime Video premierę miał trzyodcinkowy miniserial Biała odwaga. Złożyły się na niego odcinki: Przed burzą (48 min.); Ta sama krew (49 min.); Nie zapomną wam tego (47 min.).

W miniserialu znalazły się sceny wycięte przy montażu wersji kinowej, między innymi wątek wojenny z drugiej połowy filmu i ujęcia tatrzańskiego krajobrazu i scen wspinaczkowych, także nieobecne w filmie.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Polskie dramaty wojenne Kategoria:Polskie filmy o II wojnie światowej Kategoria:Polskie filmy z 2024 roku Kategoria:Filmy kręcone w Krakowie Kategoria:Filmy kręcone w Tatrach Kategoria:Filmy kręcone w Zakopanem Kategoria:Filmy w reżyserii Marcina Koszałki