thumb|Wydanie Historii Kościelnej z 1526 r.
Historia kościelna (grec. Ἐκκλησιαστικὴ ἱστορία; łac. Historia Ecclesiastica vel Historia Ecclesiae) – pionierskie dzieło opisujące wczesną historię chrześcijaństwa z IV wieku napisane przez Euzebiusza, w języku greckim. Po dziś dzień jest to podstawowe źródło o wczesnym chrześcijaństwie.
Uważa się, że jest to najważniejsze dzieło Euzebiusza, powstało w latach 303-324. Autor ma nastawienie apologetyczne, a głównym jego celem jest ukazanie wyższości chrześcijaństwa nad innymi religiami. Autor zajmuje się głównie tym, co go interesuje, nie dba o zachowanie właściwych proporcjiWprowadzenie. Historia kościelna, 2013, s. 8. .
Dzieło dzieli się na dziesięć ksiąg. Euzebiusz miał dostęp do biblioteki w Cezarei i wykorzystał przechowywane w niej dokumenty i dzieła.. Przytacza też i cytuje dokumenty oraz pisma wczesnochrześcijańskich autorów, które zaginęły.
Podział na księgi jest wynikiem długości zwojów papirusu, jakie Euzebiusz miał do dyspozycji i nie jest to podział logiczny.
Przyjmuje się, że dzieło miało kilka redakcji, dokonanych przez samego EuzebiuszaWprowadzenie, s. 9. .
Jeszcze w starożytności dzieło zostało przełożone na inne języki: łaciński, syryjski, ormiański. Pierwsze wydanie drukiem ukazało się w roku 1544, wydawcą był Robert Estienne. Na język polski przełożył Arkadiusz Lisiecki w 1924 roku.
Przypisy
Wydania w języku polskim
Bibliografia