Korwety rakietowe projektu 21631 (typu Bujan-M, ros. «Буян-М») – rosyjskie korwety rakietowe z początku XXI wieku, klasyfikowane oficjalnie jako małe okręty rakietowe (MRK). Przeznaczone do zwalczania okrętów nawodnych i celów brzegowych. Budowane dla Marynarki Wojennej Rosji.

Historia Małe okręty rakietowe projektu 21631 (Bujan-M) stanowią rozwinięcie konstrukcji małych okrętów artyleryjskich projektu 21630 (typu Bujan), skonstruowanych na początku XXI wieku dla Marynarki Wojennej Rosji specjalnie dla Flotylli Kaspijskiej, operującej na zamkniętym Morzu Kaspijskim. Wymaganiem postawionym dla nich była możliwość działania zarówno na wodach morskich, jak i płytkich wodach przybrzeżnych i żeglownych odcinkach rzek. Okręty typu Bujan przeznaczone były do wsparcia ogniowego oddziałów lądowych w czasie operacji w rejonach przybrzeżnych. Zlecenie na ich opracowanie otrzymało na przełomie XX i XXI wieku Zielenodolskie Biuro Konstrukcyjno-Projektowe z Zielenodolska w Tatarstanie, położonego nad Wołgą. Głównym konstruktorem był J. Kusznir. Zbudowano tylko trzy okręty projektu 21630, przy czym budowę pierwszego („Astrachań”) rozpoczęto w 2004 roku, a wszedł on do służby w 2006 roku. Zrezygnowano z planowanej budowy serii 10 okrętów, gdyż uznano, że Bujany, uzbrojone z broni ofensywnej tylko w armatę kalibru 100 mm i wyrzutnie niekierowanych pocisków rakietowych Grad, mają zbyt ograniczone możliwości bojowe, a realne jest znaczące wzmocnienie ich potencjału bojowego.

Już w sierpniu 2003 roku zdecydowano zaprojektować na bazie typu Bujan okręty uzbrojone w pociski manewrujące rodziny Kalibr-NK, oznaczone jako typ Bujan-M. Klasyfikowane oficjalnie były jako małe okręty rakietowe (ros. małyj rakietnyj korabl – MRK). Nowy projekt o numerze 21631 został nieco powiększony – długość wzrosła z 62 do 74,1 m, a szerokość z 9,6 do 11 m, co pociągnęło wzrost zanurzenia o nieco ponad pół metra i wyporności z 560 do 949 ton. Projektantem nadal było biuro w Zielenodolsku, a głównym konstruktorem pozostał J. Kusznir. Tym razem przetarg na budowę serii okrętów wygrała 17 maja 2010 roku stocznia rzeczna Zielenodolskij Zawod im. A. M. Gorkiego, również w Zielenodolsku. 26 maja tego roku Ministerstwo Obrony Rosji zamówiło budowę prototypu, po czym zamówiło dwie pierwsze pary okrętów w 2011 i 2012 roku.

Stępkę pod budowę prototypu „Grad Swijażsk” położono 27 sierpnia 2010 roku, a wodowano go 9 marca 2013 roku. Jeszcze przed jego wodowaniem rozpoczęto budowę czterech dalszych. Pierwsze pięć okrętów weszło do służby w latach 2014–2015. Cztery kolejne okręty zamówiono 25 grudnia 2013 roku, a ostatnie trzy 7 września 2016 roku. Wejście do służby szóstego i dalszych okrętów opóźniły sankcje nałożone na Rosję po aneksji Krymu i konieczność zmiany napędu z niemieckich silników na chińskie. W efekcie szósty „Wysznij Wołoczok” wszedł do służby dopiero w 2018 roku.

Okręty + Korwety rakietowe typu Bujan-M Nr stocz-niowy Okręt Nr burtowy Położenie stępki Wodowanie Wejście do służby Flota, uwagi, źródła631 Grad Swijażsk65227. 8. 20109. 3. 201327. 7. 2014 FK632 Uglicz65322. 7. 201110. 4. 201327. 7. 2014 FK633 Wielikij Ustiug65127. 8. 201121. 5. 201419. 12. 2014 FK634 Zielenyj Doł56229. 8. 20122. 4. 201512. 12. 2015 FB635 Sierpuchow56325. 1. 20133. 4. 201512. 12. 2015 FB636 Wysznij Wołoczok60929. 8. 201322. 8. 20161. 6. 2018 FCz637 Oriechowo-Zujewo29. 5. 201417. 6. 201810. 12. 2018 FCz638 Inguszetija29. 8. 20146. 201928. 12. 2019 FCz639 Grajworon10. 4. 2015 2020 (?) 30. 1. 2021 FCz640 Grad24. 4. 20179. 202129. 12. 2022FB641 Naro-Fominsk2. 201812. 202225. 12. 2023 FB642 Stawropol7. 20186. 2024 FB

Floty: FB – Flota Bałtycka FCz – Flota Czarnomorska FK – Flotylla Kaspijska

Opis thumb|„Wielkij Ustiug” Architektura okrętów ukształtowana jest zgodnie z nowymi trendami redukowania pól fizycznych okrętów (trudnowykrywalności), co przejawia się w nadbudówce płynnie przechodzącej w kadłub i powierzchniach bocznych nadbudówki i kadłuba załamywanych pod różnymi kątami. Dziobnica jest wychylona pod dużym kątem, a wręgi na dziobie są szeroko rozwarte. Pokład dziobowy jest podniesiony, po czym przechodzi w nadbudowę, zajmującą całe śródokręcie, a linia załamania między burtami a nadbudową schodzi płynnie do pokładu rufowegoNa podstawie rysunku .. Na dziobie znajduje się armata w wieży również ukształtowanej zgodnie z wymogami trudnowykrywalności. Z przodu nadbudówki, o pochyłej przedniej ścianie, znajduje się szeroki przeszklony zakryty mostek. Na dachu nadbudówki jest maszt o konstrukcji skrzynkowej z pochylonymi ścianami, stanowiący podstawę pod stację radiolokacyjną w półkulistej dielektrycznej osłonie oraz inne anteny. W tylnej części nadbudówki mieści się blok ośmiu pionowych wyrzutni pocisków rakietowych.

Wyporność pełna okrętów wynosi 949 ton. Długość wynosi 74,1 m, szerokość 11 m, a zanurzenie 2,6 m. Zanurzenie to jest stosunkowo niewielkie i umożliwia operowanie na płytszych wodach. Załogę stanowi 52 ludzi.

Uzbrojenie thumb|Pokrywy pionowych wyrzutni pocisków Kalibr na „Gradzie Swjażsku” thumb|Widoczna armata 100 mm i wyrzutnia Gibka na „Gradzie Swjażsku” Zasadnicze uzbrojenie okrętów projektu 21631 stanowi ośmiokomorowa pionowa wyrzutnia, służąca do wystrzeliwania przede wszystkim pocisków woda-woda/woda-ziemia Kalibr-NK, z ośmioma pociskami. Mogą być stosowane także pociski innych typów, np. woda-woda P-800 Oniks. Przeciwlotnicze uzbrojenie rakietowe stanowią tylko dwie stabilizowane czteroprowadnicowe wyrzutnie 3M47 Gibka dla pocisków bardzo bliskiego zasięgu samonaprowadzających się na podczerwień 9M39 Igła lub 9M321 Igła-S.

Uzbrojenie artyleryjskie składa się z jednej automatycznej armaty uniwersalnej kalibru 100 mm A-190. Uzbrojenie przeciwlotnicze i przeciwrakietowe stanowi jeden zestaw artyleryjski obrony bezpośredniej AK-630M2 Duet z dwoma 6-lufowymi armatami rotacyjnymi kalibru 30 mm. Uzbrojenie uzupełniają dwa karabiny maszynowe kalibru 14,5 mm MTPU.

Napęd Napęd okrętów stanowią cztery silniki wysokoprężne, napędzające dwa pędniki wodnostrumieniowe, zapewniające im możliwość manewrowania na płytkich wodach. Pędniki produkowane były przez Centrum Systemów Napędowych Stoczni Remontowej „Zwiezdoczka” z Siewierodwińska. Pierwsze pięć okrętów wykorzystywało niemieckie silniki MTU 16V4000M90 o mocy po 3700 KM – łącznej 14 800 KM. Prędkość maksymalna wynosi 25 węzłów. Zasięg określany jest na 2500 mil morskich przy prędkości 12 w.

Po 2014 roku niemieckie silniki MTU stały się niedostępne z powodu sankcji po aneksji Krymu przez Rosję. Począwszy od szóstego okrętu „Wysznij Wołoczok” zastosowano chińskie silniki z reduktorami Henan Diesel Engine Industry CHD622V20 o mocy po 4350 KM (3200 kW) – łącznej 17 400 KM. Firma ta wyprodukowała też generatory dieslowskie dla okrętów DGA-280-W-А1-MPS (ros. ДГА-280-В-А1-МПС).

Służba thumb|„Uglicz” w 2015 W nocy 6/7 października 2015 roku trzy okręty typu Bujan-M: „Grad Swijażsk”, „Uglicz” i „Wielikij Ustjug” oraz fregata „Dagiestan” Flotylli Kaspijskiej zadebiutowały bojowo, wystrzeliwując z Morza Kaspijskiego łącznie 26 pocisków Kalibr na cele Państwa Islamskiego w Syrii, powtarzając ostrzał 20 listopada 2015 roku, kiedy wystrzeliły 18 pocisków.

„Sierpuchow” i „Zielenyj Doł” początkowo były w składzie Floty Czarnomorskiej, działając także na wschodnim Morzu Śródziemnym, z którego 19 sierpnia 2016 roku ostrzelały pociskami Kalibr cele lądowe na terytorium Syrii. Pod koniec 2016 roku oba zostały przeniesione do Floty Bałtyckiej, z bazą w Bałtyjsku.

Okręty typu Bujan-M brały następnie udział w agresji na Ukrainę od 2022 roku, wystrzeliwując na jej terytorium pociski Kalibr. Według informacji ukraińskich, „Sierpuchow” z Floty Bałtyckiej został uszkodzony w bazie w Bałtyjsku 7 kwietnia 2024 roku na skutek dywersji ukraińskiego wywiadu wojskowego HUR, prowadzącej do wewnętrznego pożaru.

7 sierpnia 2025 roku doszło do kolizji z tankowcem „Nazan” i lekkiego uszkodzenia kadłuba korwety „Wysznij Wołoczok” podczas manewrów unikowych przed ukraińskim rojem dronów w na Morzu Azowskim. Według informacji HUR, 28 sierpnia 2015 roku niezidentyfikowany okręt tego typu został uszkodzony w Zatoce Tiemriukskiej przy pomocy dronów, które uszkodziły systemy radarowe, oraz ataku komandosów skierowanego na burtę jednostki. Również według niezweryfikowanych informacji HUR, 4 października 2025 roku ukraińskie siły specjalne uszkodziły prawą burtę korwety „Grad” Floty Bałtyckiej na jeziorze Onega.

Przypisy

Bibliografia

21631 2163.1