mały Sarniak sosnowy (Sarcodon squamosus (Schaeff.) Quél.) – gatunek grzybów z rodziny kolcownicowatych (Bankeraceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Sarcodon, Bankeraceae, Thelephorales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten opisał w 1774 r. Jacob Christian Schäffer, nadając mu nazwę Hydnum squamosum. Obecną nazwę nadał mu w 1881 r. Lucien Quélet, przenosząc go do rodzaju Sarcodon. Synonimy:
Polską nazwę nadał Władysław Wojewoda w 2003 r. (w uzupełnieniu dodanym przez autora na str. 812).
Morfologia Kapelusz Grubomięsisty, o średnicy do 6 cm, płaskowypukły lub płaski, pokryty grubym łuskami o barwie od brązowej do ciemnobrązowej, w stanie wilgotnym niemal czarny, po wyschnięciu ciemnobrązowy do czarnego. Kolce O długości 0,2 cm, gęste, w stanie świeżym o barwie od kremowej do brązowej, w eksykatach ciemnobrązowe. Trzon Cylindryczny, o wysokości do 5 cm i grubości do 1,5 cm, centralny lub ekscentryczny, pełny. Powierzchnia w stanie świeżym o barwie od kremowej do jasnobrązowej, po wyschnięciu ciemnobrązowa. Miąższ Kruchy, u młodych okazów białawy, u starszych szarobrązowawy, o korzennym zapachu i przyjemnym smaku. Cechy mikroskopowe Kontekst o grubości do 0,15 cm. Strzępki nienapęczniałe; w tramie kapelusza o szerokości do 16 µm, powyżej tramy do 8 μm, w trzonie do 18 μm. Podstawki 35,0 – 42,0 × 6,5 – 10 μm, maczugowate, bez sprzążek bazalnych, sterygmy o długości do 5,5 μm. Bazydiospory kuliste, jajowate, ornamentowane guzkami, 7,0 – 8,5 × 6,0 – 8,0 µm, Q = 1,08. Brak zmiany barwy w reakcji z KOH i odczynnikiem Melzera. Gatunki podobne Sarniak sosnowy i świerkowy długo nie były od siebie odróżniane. Są niemal identyczne morfologicznie. Morfologicznie największą różnicą jest rozmiar owocnika (sarniak świerkowy jest większy) i łuski na kapeluszu; u sarniaka sosnowego są ciemniejsze i bardziej odstające, gatunki te różnią się także siedliskiem, rejonami występowania i cechami genetycznymi.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Azji. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony, jego zasięg sięga od Morza Śródziemnego po północne krańce Półwyspu Skandynawskiego i od Wysp Brytyjskich po Azję. W Polsce dawniej nie był odróżniany od sarniaka świerkowego (Sarcodon imbricatus), stąd też wiele stanowisk tego drugiego gatunku może być stanowiskami sarniaka sosnowego. Po 2003 r. w literaturze naukowej wiele stanowisk sarniaka sosnowego, a najbardziej aktualne podaje także internetowy atlas grzybów. W latach 2004–2014 był w Polsce objęty ochroną.
Naziemny grzyb saprotroficzny. Według polskich źródeł występuje w lasach w towarzystwie sosny, ale w Korei jego stanowiska podano pod dębami.
Przypisy
Kategoria:Kolcownicowate Kategoria:Mykobiota Polski