thumb|230px|Pierwotny obraz Matki Bożej Katyńskiej autorstwa Stanisława Bałosa, od 2021 eksponowany w kościele Chrystusa Króla w Sanoku thumb|230px|Matka Boża Katyńska przedstawiona na tablicy w kościele Matki Bożej Łaskawej i św. Wojciecha w Łowiczu Matka Boża Katyńska (wzgl. Matka Boska Katyńska) – grafika przedstawiająca Matkę Bożą tulącą nagie zwłoki żołnierza zamordowanego strzałem w tył głowy.
Historia pierwowzoru Pierwotnie artystka Anna Danuta Staszewska (1920-1995) wykonała prace artystyczne: obraz Pietà I (1968, Dziewica z czaszką ludzką o przestrzelonej potylicy w dłoniach, w oparciu o Matkę Bożą Wileńską), potem Pietà II (w oparciu o Matkę Bożą Jasnogórską, trzymającą głowę mężczyzny z dziurą po strzale w tył głowy) oraz finalnie stworzony na podstawie Piety II czarno-biały linoryt, określany jako Matka Boża Katyńska (1972; według innej wersji 1968). Dzieło przedstawia Matkę Boską tulącą przestrzeloną czaszkę, symbolizującą ofiary zbrodni katyńskiej. Przez lata autorka, prywatnie żona działacza komunistycznego Stefana Staszewskiego, ukrywała swoją pracę. W trakcie pielgrzymki Klubu Inteligencji Katolickiej do Watykanu w 1980 autorka zdołała przekazać linoryt na ręce papieża Jana Pawła II.
Poznawszy to dzieło były jeniec obozu w Kozielsku z lat 1939-1940 ks. prałat Zdzisław Peszkowski – kapelan Rodzin Katyńskich) zlecił na jego podstawie wykonanie obrazu Stanisławowi Bałosowi, który wykonał drzeworyt (na odwrocie obrazu widnieje rok 1989Zdjęcie sygnatury na odwrocie obrazu Matki Bożej Katyńskiej.; według innej wersji w 1984). Ta polichromowana płaskorzeźba była używana we wszystkich ważnych uroczystościach upamiętniających ofiary zbrodni katyńskiej. Według kolportowanych informacji miała się znajdować na pokładzie rządowego samolotu Tu-154M i ulec zniszczeniu w katastrofie polskiego Tu-154 w Smoleńsku w dniu 10 kwietnia 2010 tvp.info, 14 kwietnia 2010 [dostęp 2011-09-04]. Później jednak okazało się, iż z niewiadomych przyczyn opiekująca się obrazem Teresa Walewska-Przyjałkowska nie zabrała go ze sobą w podróż do SmoleńskaJarosław Stróżyk: Obraz Matki Bożej Katyńskiej, "Przewodnik Katolicki", nr 18/2010 [dostęp 2011-09-04].
Tenże obraz 24 sierpnia 2021 został uroczyście ofiarowany przez Fundację „Golgota Wschodu” do kościoła Chrystusa Króla w Sanoku w rodzinnym mieście ks. Peszkowskiego.
Inne wizerunki znane jako Matka Boża Katyńska thumb|left|Matka Boska Kozielska Henryka Gorzechowskiego thumb|Matka Boża Kozielska Zwycięska wedle Tadeusza Zielińskiego
Parę wizerunków Matki Boskiej powstało w obozie jenieckim w Kozielsku, gdzie przebywali polscy oficerowie zamordowani przez NKWD w Katyniu. Znane są one jako Matka Boska Kozielska lub jako Matka Boża Katyńska.
Jednym jest wizerunek Matki Boskiej Ostrobramskiej wycięty konturowo na sosnowej desce o wymiarach 13,5 na 8,5 cmRóżne źródła podają różne wymiary obrazów, także 12 cm na 8 cm, 14,8 cm na 9,4 cm. przez por. Henryka Gorzechowskiego w obozie jenieckim w Kozielsku.
Niektórzy autorzy podają fakt istnienia dwóch obrazów Matki Bożej Kozielskiej, wykonanych na deskach ze starego ikonostasu według tego samego szkicu Mikołaja Arciszewskiego przez por. Michała Siemiradzkiego, w technice olejnej, i przez por. Tadeusza Zielińskiego, jako płaskorzeźbyJan St. Partyka: Madonny kozielskie "Civitas Christiana", nr 4 (157)/2010 [dostęp 2011-09-04]. Obraz miał być inspirowany odkrytą przez jednego z jeńców, kpt. Władysława Charkiewicza, na murze prawosławnej Pustelni Optyńskiej resztką fresku przedstawiającego Matkę Bożą Żyrowicką oraz obrazem Matki Bożej Ostrobramskiej.
Miejsca czci Matki Boskiej Katyńskiej Kościół św. Agnieszki w Krakowie Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Opatówku
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Halina Młyńczak, Jacek Trznadel: Matka Boża Kozielska Rozstrzelanych Henryka Gorzechowskiego (dwugłos), [w:] Zeszyty Katyńske (nr 13), Warszawa 2001, str. 193–204. Krzysztof Wojnicki: Matka Boża na desce z pryczy, [w:] Nasz Głos, 2007, nr 12 Jan St. Parytka: Madonny kozielskie, [w:] Nasz Głos, 2009, nr 11 Jan St. Partyka: Matka Boska bez kaplicy, [w:] Nasz Głos, 2009, nr 11 [w:] Nasza Arka, 2008, nr 3 Maria Kojs: Więcej niż dzieło sztuki bethania.pl [dostęp 2012-02-16]
katedrapolowa.pl [dostęp 2012-02-16]
Katyńska Kategoria:Zbrodnia katyńska