Kamienica przy ulicy Ariańskiej 18 – zabytkowa kamienica znajdująca się w Krakowie, w dzielnicy II Grzegórzki przy ulicy Ariańskiej 18, na rogu z ulicą Aleksandra Lubomirskiego 31, na Wesołej.

Historia Obiekt wpisuje się w nurt późnohistoryzujący, znamienny dla budownictwa europejskiego oraz krakowskiego końca dziewiętnastego stulecia. Gmach powstał w roku 1899 z inicjatywy Zofii Majcherkowej, a jego koncepcję architektoniczną stworzył Leopold Tlachna, twórca działający w Krakowie na przełomie XIX oraz XX wieku.

Fasadę budynku zdobią elementy wykonane techniką sgraffito, obejmujące elementy o wymowie narodowej, między innymi godła – wizerunek Orła, symbol Pogoni oraz insygnium Krakowa. Tożsamość wykonawcy dekoracji pozostaje nieznana.

Konstrukcja stanowi typowy przykład obiektu czynszowego z ostatniej dekady XIX stulecia. Unikatowe zdobienia zewnętrzne inspirowane stylistyką rokoka, nadają jej rangę artystyczną. Budynek posida najbardziej rozbudowany wielokolorowy zespół dekoracyjny pośród kamienic krakowskich.

1 lipca 2005 budynek został wpisany do rejestru zabytków. Znajduje się także w gminnej ewidencji zabytków.

Architektura Położenie Nieruchomość zlokalizowana jest na parceli o asymetrycznym, czterobocznym obrysie, przy skrzyżowaniu ulic Ariańskiej oraz Lubomirskiego, w ich północno-zachodnim punkcie narożnikowym. Wewnętrzny dziedziniec posesji ograniczają od strony południowej mury graniczne budynku przy Ariańskiej 16, natomiast wschodnią część przestrzeni wyznaczają ściany gmachu usytuowanego przy Lubomirskiego 29.

Schemat Bryła obiektu przyjmuje formę zbliżoną do kształtu L, z południowo-zachodnim aneksem na podwórzu. Przestrzeń wewnętrzna zorganizowana została w systemie dwutraktowym. Centralne miejsce w kompozycji rzutu zajmuje sień wraz z dwubiegowym ciągiem schodowym, które otaczają pomieszczenia mieszkalne.

Obiekt składa się z dwóch pięter. Kubiczna bryła, wkomponowana została w zwartą pierzeję ulicy. Północno-wschodnią część budowli cechuje ścięcie, z fragmentem attyki oraz lekkim występem pseudoryzalitowym względem płaszczyzny elewacji. Występują połacie dachowe o znacznym kącie rozwarcia. Południowo-zachodnią partię budynku zajmuje wąski segment dobudowany do tylnej części traktu. Elewacja od strony dziedzińca cechuje się ścięciem w miejscu narożnika.

Bryła i wykorzystane materiały Konstrukcję gmachu wykonano z cegły, a jego zewnętrzne płaszczyzny pokryto tynkiem, w którym uformowano ozdobne elementy architektoniczne. Na poziomie kondygnacji podziemnej zastosowano ceglane sklepienia odcinkowe. Kondygnacje mieszkalne wyposażono w drewniane stropy oraz sufity wykończone tynkiem na trzcinowym podłożu.

Więźba dachowa wykonana z drewna w układzie krokwiowym ze stolcami i płatwiami. Pokrycie przykrycia dachowego stanowi ocynkowana blacha ułożona na szalowaniu. Dwubiegowe schody wybudowano z drewna, wyposażono w spoczniki oraz metalowe balustrady, kute poręcze z pochwytami wykonanymi w drewnie.

Posadzki w pomieszczeniach wykonano z drewnianych klepek w układzie jodełkowym oraz materiałów ceramicznych, natomiast w kondygnacji piwnicznej zastosowano klepiska. Stolarkę zrealizowano w drewnie. Drzwi zaprojektowano jako płycinowe, przy czym na wrotach wejściowych do sieni dodano detal architektoniczny obejmującym kolumnowy element przymykowy oraz płyciny o trójkątnych szczytach. Okna mają cztery skrzydła, są skrzynkowe ze ślemieniem. Ujęte w krzyżowym podziale. Balkony zabezpieczono kutymi balustradami z metalu.

Elewacje Zewnętrzne płaszczyzny budynku przy skrzyżowaniu ulic Lubomirskiego oraz Ariańskiej zdobi kunsztowna ornamentyka wykonana metodą sgraffito. Północna część obiektu, usytuowana wzdłuż Lubomirskiego, posiada sześć osi, podczas gdy wschodni fragment przy Ariańskiej cechuje się układem pięcioosiowym.

Parterową kondygnację pokrywa rustyka, a gzyms kordonowy wydziela ją od górnych pięter. Powierzchnie wyższych poziomów otrzymały gładkie tynkowanie wzbogacone sgraffitową dekoracją. Narożną część budowli, zwróconą ku północnemu wschodowi, akcentują dwa balkony umieszczone na pierwszym i drugim poziomie oraz półkoliste zwieńczenie attykowe.

Iluzjonistyczne oprawy okienne zostały wykonane w formie kartuszowej, nawiązujące do stylistyki sgraffito. Krawędzie pseudoryzalitu zostały podkreślone boniowanymi lizenami. Główne wejście zlokalizowano w czwartej osi od strony południowej w fasadzie przy Ariańskiej. Dziedzińcowe ściany budynku pozbawiono dekoracji, wykańczając je gładkim tynkiem.

Wyposażenie wnętrza Obiekt pełni funkcję mieszkalną. Lokale usytuowane na pierwszym poziomie są reprezentacyjne. Modernizacje przeprowadzone w drugiej połowie XX stulecia i objęły znaczną część pomieszczeń.

Zachowane elementy wystroju obejmują metalową, kutą konstrukcję balustrady klatki schodowej oraz fragmenty stolarki. Przetrwały niektóre drzwi z płycinami, okna z kolumienką w elemencie przymykowym, a także wrota wejściowe zwieńczone nadświetlem. Poza wymienionymi detalami, pomieszczenia pozbawione są zdobień.

Instalacje Budynek wyposażono w infrastrukturę techniczną – system elektryczny z zabezpieczeniem odgromowym, sieć gazową oraz instalacje wodno-kanalizacyjne.

Kubatura obiektu wynosi ok. 8000 m³, natomiast powierzchnia użytkowa – 890 m².

Przypisy

Kategoria:Dzielnica II Grzegórzki Kategoria:Zabytkowe kamienice przy ulicy Ariańskiej w Krakowie Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1899 Kategoria:Obiekty w Krakowie wpisane do gminnej ewidencji zabytków