Rzeźba „Puryfikacja” – marmurowa rzeźba w Krakowie, ulokowana na specjalnej platformie na Wiśle, na odcinku między Mostem Powstańców Śląskich i Kładką Ojca Bernatka, pomiędzy Bulwarem Kurlandzkim (Kazimierz) a Bulwarem Podolskim (Podgórze).

Historia Instalacja rzeźbiarska, na którą składa się biała figura świni z kończynami uniesionymi ku górze, została umieszczona na belkach przypominających stos. Konstrukcja spoczywa na cokole studni Wanda. Autorem tej kompozycji, zatytułowanej „Puryfikacja”, jest twórca Mateusz Okoński. Pierwotnie obiekt ten stanowił realizację dyplomową artysty, wieńczącą w 2009 roku jego edukację na Wydziale Rzeźby krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Projekt rzeźbiarski Okońskiego pierwotnie zakładał wykorzystanie marmuru w celu stworzenia tradycyjnego, akademickiego monumentu. Realizację tej koncepcji uniemożliwiły jednak właściwości fizyczne naturalnego surowca, którego niska odporność na uszkodzenia rodziła ryzyko zniszczenia struktury obiektu pod wpływem sezonowych wezbrań wód. W konsekwencji artysta zdecydował się na substytut w postaci prasowanych odłamków marmuru, charakteryzującego się wyższymi parametrami wytrzymałościowymi.

Publiczny debiut dzieła nastąpił w 2010 roku, gdy osadzono je na betonowym fundamencie zanurzonym w nurcie Wisły na okres jednego dnia (od 28 do 29 października). Po przerwie obiekt powrócił na nadrzeczne stanowisko w roku 2012 jako element programu ArtBoom Festival. W przeciwieństwie do większości ówczesnych instalacji festiwalowych, ta konkretna realizacja została pozostawiona. Warstwa semantyczna dzieła odwołuje się do idei duchowego i historycznego rozliczenia. Jak wskazywała Małgorzata Gołębiewska, pełniąca wówczas funkcję dyrektora artystycznego wspomnianego festiwalu, wizerunek zwierzęcia na stosie miał stanowić metaforę uwolnienia lokalnej społeczności od dawnych lęków oraz trudnego dziedzictwa przeszłości. Zwracała ona również uwagę na literacką analogię do powieści graficznej „Maus” autorstwa Arta Spiegelmana, gdzie Polakom przypisano właśnie antropomorficzną postać świń.

Sam twórca, Mateusz Okoński przyznawał, że koncepcja ta wywołała silny opór w środowisku akademickim, a jego profesorowie oceniali instalację w kategoriach profanacji.

W 2019 roku w kontekście nowojorskiego szczytu klimatycznego lokalni ekolodzy wykorzystali instalację do manifestacji, umieszczając na niej transparent wiążący cierpienie zwierząt z kryzysem klimatycznym. W tym samym roku obiekt stał się celem aktu wandalizmu dokonanego przy użyciu farby w sprayu.

Znaczenie lokalizacji mały|Rzeźba „Puryfikacja” w 2026 roku

Zdaniem autora, rolę w odbiorze „Puryfikacji” odgrywa jej otoczenie geograficzno-historyczne, łączące sąsiedztwo dawnej dzielnicy żydowskiej na Kazimierzu, Placu Bohaterów Getta, rzeki oraz zlokalizowanej po drugiej stronie Cricoteki. Dodatkowy kontekst ma budować bliskość centrum handlowego funkcjonującego w murach dawnej rzeźni, skąd w przeszłości odprowadzano krew do koryta Wisły. Mnogość tych odniesień pozostawia widzowi swobodę interpretacyjną w kwestii tego, czyj wizerunek i jakie narodowe traumy symbolizuje ta figura.

Przypisy

Kategoria:Pomniki w Krakowie Kategoria:Instalacje (sztuka)