mały|Pomnik między 1956 a 1959. Fotografia Henryka Hermanowicza Pomnik Wandy – pomnik znajdujący się w Krakowie, w dzielnicy XVIII Nowa Huta, na szczycie kopca Wandy w Nowej Hucie.

Historia Rekonstrukcja historycznego kurhanu wzniesionego ku czci Wandy stała się możliwa dzięki finansowemu zaangażowaniu Kornela Kozerskiego. Emerytowany radca stanu podjął decyzję o samodzielnym sfinansowaniu inwestycji po tym, jak oficjalne zbiórki funduszy organizowane przez lokalne władze powiatowe okazały się mało efektywne, a sam obiekt ulegał postępującej degradacji. Destrukcję przyspieszyły dodatkowo prace fortyfikacyjne prowadzone w jego sąsiedztwie. Choć teren ten od 1878 roku stanowił własność publiczną, a armia gwarantowała cywilom swobodny dostęp do niego w okresach pokojowych, dotychczasowe zwieńczenie wzniesienia stanowiły jedynie zniszczone pozostałości ceglanej kolumny bądź niekształtnego ceglanego monumentu. Hanna Mortkowicz-Olczakowa pisała, iż był to czworościenny słup, skonstruowany z kamienia oraz cegły. Prace renowacyjne objęły stabilizację podstawy wzniesienia za pomocą konstrukcji z masywnych bloków kamiennych, pokrycie zboczy warstwą darniową na wniosek administracji wojskowej oraz wytyczenie i utwardzenie ścieżki spacerowej prowadzącej na wierzchołek. W najwyższym punkcie zainstalowano monument zaprojektowany przez Jana Matejkę.

Oficjalne odsłonięcie gotowego obiektu miało miejsce 13 lub 14 listopada 1890 roku. Pomimo niesprzyjających warunków atmosferycznych i intensywnych opadów deszczu w wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele lokalnych elit oraz mieszkańcy podkrakowskich terenów. Wśród oficjeli znaleźli się m.in. włodarz Krakowa Feliks Szlachtowski i reprezentanci struktur powiatowych, na czele z wiceprezesem Franciszkiem Paszkowskim, jak również badacz starożytności Józef Łepkowski. Aktowi odsłonięcia pomnika towarzyszyło wykonanie utworów „O święty kraju nasz”, „Boże, coś Polskę” i „Do pracy” w wykonaniu chóru Sokoła. Wydarzenie zwieńczyło oficjalne przyjęcie zorganizowane w przestrzeniach Hotelu Saskiego w centrum Krakowa.

Wskutek powtarzających się aktów wandalizmu, do których dochodziło w latach 90. XX wieku, oryginalna figura ptaka została zdemontowana z postumentu i włączona do zbiorów Muzeum Historii Krakowa. Na pierwotnym obelisku zainstalowano wówczas replikę rzeźby.

5 czerwca 2009 roku zespół kopca Wandy został wpisany do rejestru zabytków. Znajduje się także w gminnej ewidencji zabytków Miasta Krakowa.

Opis mały|Pomnik i kopiec (2007) Konstrukcja o łącznej wysokości 3,6 m bazuje na granitowych stopniach, na których osadzono obelisk z czerwonego marmuru szwedzkiego. Element ten wieńczy półkolista baza z figurą białego orła, wykonana z białego marmuru. Na przedniej płaszczyźnie postumentu umieszczono inskrypcję z imieniem patronki oraz płaskorzeźbę przedstawiającą skrzyżowane ze sobą miecz oraz kądziel, które są zarazem atrybutami księżniczki Wandy.

Zobacz też Lista krakowskich pomników

Przypisy

Wandy Kategoria:Dzielnica XVIII Nowa Huta