Gramatyka – dawna uniwersytecka jurydyka w Krakowie.
Pod względem geograficznym Gramatyka usytuowana była za Czarną Wsią oraz Garbarami, zajmując teren pomiędzy Kawiorami a Łobzowem. Podlegała parafii św. Szczepana.
Historia Teren ten stanowił najbardziej znajdującą się w największej odległości od miejskich murów jurydykę. Jej obszar rozciągał się od sąsiedztwa wsi Łobzów (naprzeciw pałacu królewskiego, w okolicach współczesnej ulicy Podchorążych) w stronę łąk należących w późniejszym okresie do Woli Justowskiej.
Pierwotnie posiadłość miała charakter prywatny („dziedzina”) i nosiła nazwę Królowa Wola. W 1420 roku Małgorzata, wdowa po krakowskim mieszczaninie Andrzeju Libentalu, zbyła ten majątek na rzecz Piotra Kaldherberga, rajcy i burmistrza miasta. Powstanie jurydyki wiąże się z darowizną z 1517 roku, kiedy to Piotr i Małgorzata Danielisowie przekazali Królową Wolę (wraz z łąkami i dwiema sadzawkami) dla Akademii Krakowskiej. Wkrótce po przejęciu z 1537 roku, uniwersytet nadał posiadłości nazwę Gramatyka. Wynikało to z decyzji o przeznaczeniu dochodów z tego majątku na utrzymanie katedry gramatyki.
Gramatyka funkcjonowała jako folwark rolniczy o profilu głównie ogrodniczym. Grunty często oddawano w dzierżawę; w 1664 roku arendarzami zostali Katarzyna i Jan Pernus (rajca oraz burmistrz krakowski), którzy zarządzali również sąsiednim, królewskim Łobzowem. Na początku XVIII wieku wykształciła własne struktury samorządowe. Według stanu na rok 1789 odnotowano tam obecność jednego domu murowanego.
W 1909 roku Gramatyka utraciła odrębność, zostając włączona w granice Krakowa jako fragment XIV dzielnicy katastralnej. Od 1956 roku nazwę dawnej jurydyki nosi ulica przebiegająca przez jej terytorium.
Przypisy
Kategoria:Jurydyki Krakowa