thumb|Cmentarz na Zaspie, gdzie po II wojnie światowej pochowano ofiary egzekucji Egzekucja Polaków z Wolnego Miasta Gdańska – masowe zbrodnie dokonane przez Niemców 11 stycznia 1940 i 22 marca 1940 w Sztutowie, w lesie, około 2,5 km od terenu obozu niemieckiego KL Stutthof.
Historia Po niemieckiej inwazji na Polskę w 1939, w czasie II wojny światowej, hitlerowskie Niemcy rozpoczęły działania prowadzące do zniszczenia oznak polskości w Wolnym Mieście Gdańsku. Rozpoczęło się ludobójstwo zwane „Intelligenzaktion”. Skierowane było głównie przeciwko polskiej elicie. Już od 1 września 1939 r. Niemcy rozpoczęli aresztowania i mordy polskich patriotów, działaczy polskich organizacji i stowarzyszeń. Eksterminacja objęła polską arystokrację, inteligencję, duchowieństwo, urzędników, żołnierzy, kolejarzy, pocztowców. Byli przewożeni do powstającego obozu koncentracyjnego w Sztutowie.
Egzekucje 11 stycznia 1940 r. Niemcy dokonali pierwszej masowej egzekucji Polaków z Wolnego Miasta Gdańska, w lesie, w odległości ok. 2,5 km od obozu zagłady Stutthof. Zginęło wtedy 22 Polaków. Wśród zamordowanych byli m.in. księża Franciszek Rogaczewski, rektor kościoła pw. Chrystusa Króla w Gdańsku oraz Bernard Wiecki, proboszcz parafii w Wocławach na Żuławach Gdańskich. Zamordowano także działaczy polskich organizacji na terenie Wolnego Miasta Gdańska m.in. Franciszka Kręckiego, prawnika i bankowca, Witolda Nełowskiego, kolejarza, sekretarza Polskiego Zrzeszenia Pracy.
22 marca 1940 r., w Wielki Piątek, Niemcy rozstrzelali 67 więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego Stutthof. Zamordowano najbardziej aktywnych działaczy polskich z Wolnego Miasta Gdańska. Wyprowadzono ich do lasu. Przygotowano wcześniej doły śmierci. Zostali zamordowani przez rozstrzelanie.
Zginęło tam wielu zasłużonych przedstawicieli polskich z Wolnego Miasta Gdańska m.in.: późniejsi błogosławieni kapłani ks. Marian Górecki i ks. Bronisław Komorowski, działacz Antoni Lendzion.
Egzekucją kierował SS-Obersturmführer Richard Reddig.
Po II wojnie światowej, w 1946 roku, udało się odnaleźć miejsce ludobójstwa, a zwłoki pomordowanych ekshumować i pochować na cmentarzu zasłużonych na Zaspie w Gdańsku-Wrzeszczu.
Zamordowani 11 stycznia 1940 roku zamordowano 22 działaczy gdańskiej Polonii. W egzekucji zostały przez Niemców zamordowane następujące osoby: .
Druga egzekucja z dnia 22 marca 1940, lista ofiar:
Upamiętnienie Po wojnie w miejscu egzekucji ustawiono krzyż i pomnik z napisem: „Miejsce egzekucji Działaczy Polonii Gdańskiej straconych w dniach 11 stycznia i 22 marca 1940 r.”.
Galeria
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Uczczono pamięć zamordowanych 82 lata temu polskich działaczy w Wolnym Mieście Gdańsku 83. rocznica egzekucji polskich działaczy w Wolnym Mieście Gdańsku Zginęli za to, że byli Polakami. Album o działaczach z Wolnego Miasta Gdańska Rocznica egzekucji polskich działaczy w Wolnym Mieście Gdańsku – 22 marca 2019 84. rocznica egzekucji polskich działaczy w wolnym mieście Gdańsku 84. rocznica masowej egzekucji Polaków z Wolnego Miasta Gdańska – Gdańsk, 11 stycznia 2024
Kategoria:1940 w okupowanej Polsce Kategoria:Zbrodnie oddziałów SS i policji niemieckiej Kategoria:Egzekucje masowe w okupowanej Polsce 1939–1945 Kategoria:Zbrodnie niemieckie w okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie Kategoria:Sztutowo Kategoria:Intelligenzaktion na Pomorzu