thumb|Maria Gabriella Kwiatkowska-Stefanowska (przed 1933) Maria Gabriella Kwiatkowska zam. Stefanowska ps. „Ella”, „Dębska” (ur. 28 kwietnia 1887 w Twerze, zm. 18 maja 1976 w Warszawie) – przed I wojną członkini „Zarzewia" i Polskiego Związku Wojskowego we Lwowie, organizatorka i komendantka Oddziału Żeńskiego PDS w Warszawie, od 1914 komendantka Oddziału Żeńskiego POW i członkini KN POW w Warszawie, dama Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Córka Stanisława Jaxa-Kwiatkowskiego i Józefy z domu Huszcza, urodzona 28 kwietnia 1887 w Twerze w Rosji. We Lwowie ukończyła liceum i studia, działając tam także w organizacjach „P” oraz „Z”. Od 1909 była kolejno członkinią „Zarzewia”, „Armii Polskiej” i Drużyn Strzeleckich. W latach 1909–1910 przeszła szkolenie wojskowe, podczas którego uczestniczyła w pierwszym kursie żeńskim Polskiego Związku Wojskowego, które zakończyła egzaminem podoficerskim. Członkinie związku utworzyły we Lwowie Oddział Żeński PZW. Kiedy zamieszkała w Warszawie znalazła się w gronie kierowników tajnej Legii Niepodległości, weszła bowiem w charakterze skarbniczki w skład tzw. Zwierzchności Okręgowej w zaborze rosyjskim, mającej na celu wychowywanie młodzieży w duchu niepodległościowym. Od 1912 była organizatorką i zarazem komendantką Oddziału Żeńskiego Polskich Drużyn Strzeleckich w okręgu warszawskim. Działała równocześnie jako drużynowa w harcerstwie żeńskimKomendantka skautingu żeńskiego na zabór rosyjski 1913-1914. Kiedy wybuchła I wojna światowa, Maria zrezygnowała z prowadzenia drużyny harcerskiej, a bardziej zaangażowała się w wojskową działalność niepodległościową. Będąc przedstawicielką PDS, razem z Adamem Kocem, Karolem Rybasiewiczem i Aleksandrem Tomaszewskim w połowie sierpnia 1914 była uczestniczką tajnej narady z członkami Związku Walki Czynnej, podczas której postanowiono zjednoczyć PDS i ZWC w zaborze rosyjskim oraz zdecydowano o powołaniu Polskiej Organizacji Wojskowej. We wrześniu lub październiku 1914, powołano Marię na komendantką Oddziału Żeńskiego Polskiej Organizacji Wojskowej, który powstał w Warszawie, a liczącego 30 członkiń, była równocześnie członkinią Komendy Naczelnej POW. Występowała pod ps. „Ella” oraz „Dębska”. Od tego momentu zajmowała się przenoszeniem broni, wyszukiwaniem lokali na kwatery konspiracyjne, a także peowiaczkom jej podległym organizowała pracę oraz przydzielała im zadania. W sierpniu 1915, kiedy Rosjanie wyszli z Warszawy, wspólnie z Jadwigą Barthel de Weydenthal, która była jej zastępczynią uczestniczyła w powołaniu Komendy Wojsk Polskich na Zamku Królewskim. Od września 1915 do sierpnia 1916 współorganizowała Pocztę Listów Prywatnych POW. Jeszcze w marcu 1916 przeszła do pracy w Centralnym Komitecie Narodowym. W dniach 11–12 czerwca 1916 brała udział jako jedna z trzech reprezentantek Królestwa w II zjeździe Ligi Kobiet Galicji i Śląska odbywającym się w Krakowie. W latach 1915–1918 uczestniczyła także w pracach Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego, jako członkini Zarządu Naczelnego tej organizacji. W 1918 wyszła za mąż za Bohdana Stefanowskiego, z którym miała troje dzieci: Jerzego (ur. 1 sierpnia 1920), Marię (ur. 22 czerwca 1922) i Adama (ur. 24 grudnia 1927). Zajmowała się wychowaniem dzieci i prowadzeniem domu, więc nie mogła pracować zawodowo. Była uczestniczką w pracach Naczelnictwa ZHP, Związku b. Drużyniaczek oraz Związku b. Peowiaków, w którym była członkinią Zarządu Głównego.
Maria Gabriella Kwiatkowska Dekretem Naczelnika Państwa i Naczelnego Wodza z dnia 17 maja 1922 została odznaczona orderem wojskowym „Virtuti Militari" V klasy nr 7565. We wniosku o nadanie jej tego odznaczenia, sporządzonym w dniu 1 marca 1920 kpt. Kazimierz Libelt pisał:
Podczas II wojny światowej brała udział podczas niesienia pomocy więźniom osadzonym na Pawiaku. Współpracowała ściśle z dawnymi podkomendnymi i towarzyszkami walki o niepodległość, m.in. Wandą Gertz, Zofią Herfurtową, Dionizą Wyszyńską i Wandą Pełczyńską. Po upadku powstania nie pracowała już zawodowo, lecz zajmowała się domem i rodziną.
Zmarła 18 maja 1976 w Warszawie i została pochowana na Powązkach w rodzinnym grobowcu.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7565 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości z Mieczami – 1931 Odznaka „Za wierną służbę” Krzyż Polskiej Organizacji Wojskowej
Przypisy
Bibliografia
Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa Kwiatkowska Maria [dostęp 2024-05-28]
Kategoria:Absolwenci lwowskich uczelni Kategoria:Członkowie Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Twerze Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1887 Kategoria:Zmarli w 1976