Sztorm 68 – polski zespół muzyczny założony w Krakowie w 1991 roku. Założyciele kapeli wywodzą się ze środowiska narodowych skinheadów. Ich muzyka zaliczana jest do nurtu oi! i RAC, a przez niektórych autorów zaliczani są do tzw. redskins.
Historia Zespół powstał w 1991 roku w Krakowie (Nowa Huta). Muzycy, który założyli kapelę, wywodzą się ze środowiska narodowych skinheadów. Od początku swojej działalności kapela wzbudzała kontrowersje, także w samych środowiskach narodowych. Członkowie zespołu sympatyzowali między innymi z Patriotycznym Frontem Lewicy Socjalistycznej oraz pochwalali działania Zjednoczenia Patriotycznego „Grunwald”. W tym okresie działalności grupa zagrała także koncerty, między innymi w Krakowie, Szczytnie (razem z grupą Deportacja 68), a w 1992 r. z grupami Zadruga, Trykwetr, Potop. Trzy pierwsze koncerty grupy kończyły się bójkami, gdyż zespół uznawany był za komunistyczny. Podczas koncertu w Szczytnie atak miał zostać przeprowadzony przez uczniów miejscowej szkoły policyjnej. Byli oni praktycznie nieodróżnialni od skinheadów, gdyż byli podobnie jak oni krótko ostrzyżeni i ubrani w jednolite, kurtki lotnicze koloru czarnego. Inny koncert Sztorm 68 zagrał w Żorach, wspólnie z grupą Szczerbiec. Pomiędzy fanami obu grup, mimo podobieństwa między zespołami, istniała jawna wrogość i tu również doszło do bójki. Na początku lat 90. XX wieku miał miejsce koncert we Wrocławiu, na którym Sztorm 68 grał obok Konkwisty 88, podczas koncertu doszło do przepychanek, awantury oraz rozłamu między zróżnicowanymi grupami skinheadów. Koncert opuściła wówczas krakowska grupa fanów Sztormu 68, ale i także wrocławska narodowo-katolicka frakcja skupiona wokół zespołu Legion. Niektórzy wskazują, że to właśnie ówcześnie zapoczątkowany został rozłam i wrogość grup określanych jako neosłowianie, narodowi katolicy i neonaziści.
Kapela aktywnie działała do około 1994 lub 1996 roku. Następnie jedynym przejawem jej działalności było nagranie pięciu utworów zamieszczonych na wydanym w 2004 roku splicie, na którym oprócz nich znalazły się również utwory zespołu The Gits. Pojedyncze nagrania zespołu zamieszczono także na wydawanych w tym samym okresie składankach serii „Muzyka ulicy muzyka dla mas” (vol. 1 i vol. 2). Kolejna przerwa w działalności kapeli trwała około dekadę.
Zespół wznowił działalność w 2013 roku. W tym właśnie roku wydał nowy album, zatytułowany „Gołąbek pokoju”, którego premiera miała miejsce 1 września 2013 roku Był to pierwszy album tego zespołu wydany na płycie kompaktowej. W tym czasie zespół powrócił także do koncertowania. 7 czerwca 2014 roku miał odbyć się wspólnoty koncert zespołów Sztorm 68, GAN, Hippie Raus i Slavic Rebirth zorganizowany przez kibiców piłkarskiego zespołu Arka Gdynia (Casuals Arka Gdynia – Gdyńscy Nacjonaliści). Jednak z powodu śmierci Wojciecha Jaruzelskiego w ramach żałoby koncert odwołano. Według jednego ze źródeł miał to być zaledwie 7 koncert zespołu, bowiem według autora publikacji we wcześniejszych latach kapela wystąpiła na scenie tylko 6 razy.
Późniejsza reaktywacja grupy nie przyniosła zasadniczych zmian. Podczas jednego z koncertów doszło do bijatyki z nazistami.
Według jednego ze źródeł na 2023 rok zespół zakończył definitywnie swoją działalność.
Skład i powiązania Skład zespołu w jego historii zmieniał się wielokrotnie. Jego członkami w różnych okresach czasu byli: początkowo: Janusz, Kelian (pseudonim), Janusz Palian – wokal, frontman, Tomek, Tomasz Obrączka – gitara Alek, Aleksander W. – perkusja Bartek – gitara basowa a w późniejszych różnych okresach: Igor – gitara, wokal w tle Cinek, Marcin, Marcin Cinek – perkusja, gitara, wokal w tle Robert – gitara basowa.
Wokalista zespołu działał wcześniej (przed przystąpieniem do zespołu Sztorm 68) w kapeli nurtu oi! o nazwie Kwiat Jabłoni. Był także związany z zespołem Szczerbiec. Skład zespołu w kolejnych latach zmieniał się i przykładowo przy realizacji albumu „Gołąbek pokoju” z 2013 roku uczestniczył jeden z muzyków kapeli Ofensywa. Nieżyjący już były gitarzysta zespołu Tomasz Obrączka grał także w zespole Grunwald i BTM. Grający w zespole na gitarze basowej Bartek występował wcześniej w zespole Zawisza. Zaś Aleksander W. był laureatem Festiwalu Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu. W późniejszym okresie w pracach zespołu uczestniczyli także inni muzycy, m.in. Cinek, grający na perkusji przy nagraniach do albumu „Muzyka Dla Elity!”, znany także między innymi z zespołu Lumpex 75.
Skład w wybranych latach, między innymi, w których zespół wydał określony album muzyczny: Członek lata 90. XX wieku 2004 2013 2014 Alek Bartek Cinek Igor Janusz Robert Tomek
Twórczość Pod względem muzycznym zespół inspirował się i można w jego twórczości odnaleźć takie gatunki muzyczne jak oi!, hardcore punk i RAC (Rock Against Communism). Jedna z opinii o muzyce określa ją jako . Z innych określeń muzyki zespołu można tu wymienić takie jak brudne, rzężące brzmienie. Do tego należy tu ująć fakt bardzo charakterystycznego, charczącego głosu wokalisty, dobrze wpasowującego się w muzykę. Niektóre partie śpiewane przez niego przechodzą wręcz momentami w desperacki skowyt.
W zakresie przekazu zawartego w warstwie tekstowej utworów muzycznych to oprócz tematów typowych zarówno dla sceny oi! jak kontekst robotniczy, chuligański, szarości życia, a w podsumowaniu także o piciu alkoholu, biciu i życiu, ale również i zabawy, głosi także przekaz patriotyczny, narodowy oraz hasła nacjonalistyczne, socjalistyczne, antysyjonistyczne, antyamerykańskie i anty „zachodnie” oraz pochwalające pewne aspekty komunizmu i okresu PRL, czy jak podają niektórzy przeciwnicy – wprost hasła komunistyczne, a w ostatecznym rozrachunku narodowo-socjalistyczne. Twórczości zespołu przypisuje się także treści neosłowiańskie. Między innymi z tego powodu twórczość ta jest uważana za kontrowersyjną. W późniejszych utworach zespołu dostrzegalna jest jednak pewna doza odejścia od początkowo prezentowanych idei, rozczarowanie, rozgoryczenie brakiem zmian, impasem, prozą i szarością życia, poprzetykaną jedynie weekendowymi rajdami po barach, alkoholem, bijatykami.
Jednym z najbardziej znacznych utworów muzycznych zespołu jest kompozycja pod tytułem „Dziękujemy”. Tytułowe podziękowanie dotyczy wprowadzenia stanu wojennego i kierowane jest także do funkcjonariuszy ZOMO, które – według przekazu zawartego w utworze – ochroniły Polskę przed spiskiem syjonistów. Szerzej znane są także i inne wzbudzające niejednoznaczne opinie utwory. Niektórzy autorzy wskazują jednak na inne piosenki, szczególnie o robotniczym przekazie. Jednym z takich utworów jest „Koło zębate”, którego . Innym wyróżnianym utworem jest piosenka „Fabryki”. Jej historia wiąże się z faktem, że lider zespołu Kielian pracował w Ustroniu, w tamtejszej hucie. Wówczas został powołany do wojska, a po zakończeniu służby fabryka była już zamknięta, a on sam przez kilka lat pozostawał bezrobotny. Ten przykład pokazuje socjologiczne tło prezentowanej twórczości zespołu. Natomiast utwory antyzachodnie niosą w sobie niewątpliwie ostrzegające przed wpadnięciem w sidła popkultury i uzależnienia gospodarczego. Utwór „Za waszą wolność” rozlicza z kolei Polaków z naiwnej wiary w szczerość intencji innych nacji oraz wynikającej z tej naiwności walki o nie swoje sprawy.
Dyskografia Dyskografia zespołu Dyskografia zespołu – albumy muzyczne i ich wydania: 1991/1992: „Sztorm 68”, kaseta magnetofonowa 1993: „Sprawa Warta Krwi”, kaseta magnetofonowa; inne wydania: 1994: kaseta magnetofonowa, wydawnictwo Fan Records (identyfikator F-005), 2014: płyta kompaktowa, wydawnictwo Löngship Records, dwie wersje (identyfikatory: LSCDD 009, LSCD-D 009) 1995: „Sztorm 68”, kaseta magnetofonowa, wydawnictwo Fan Records (identyfikator F-008) 2004: „Muzyka Dla Elity!” – Sztorm 68 vs The Gits, płyta kompaktowa, wydawnictwo Olifant Records (identyfikator: Olifant Records 008) 2013: „Gołąbek Pokoju”, płyta kompaktowa, wydawnictwo „Sztorm 68 Self-released” 2014: „Czekając Na Sztorm...”, płyta kompaktowa, wydawnictwo Nadsat Productions (identyfikator: CD009), Löngship Records (identyfikator: LSCD 005), dwie wersje 2018: „Ideały”, płyta kompaktowa, wydawnictwo „Sztorm 68 Self-released”.
Składanki Składanki (albumy kompilacyjne), na których zamieszczono utwory lub utwór zespołu Sztorm 68: Oi! Dla Ojczyzny Vol. 1 (1994, Fan Records – F-004) Muzyka ulicy muzyka dla mas: Muzyka ulicy muzyka dla mas vol. 1 (2004, Olifant Records 006) Muzyka ulicy muzyka dla mas vol. 2 (2006, Olifant Records 014) Nadsat (2005, Nadsat Productions – nadsat 001)
Odbiór i opinie Sztorm 68 wskazywany bywa jako najważniejszy zespół reprezentujący narodowo-socjalistyczne skrzydło RAC (narodowo-lewicowe, narodowo komunistyczne, narodowo-bolszewickie, rewolucyjne). Klasyfikowany jest także jako zespół z nurtu redskins. Takie umiejscowienie zespołu na scenie narodowej wyróżnia go spośród innych kapel, według niektórych publikacji jest to jedyny polski zespół w tym nurcie. Niewątpliwie jest także oceniany jako zespół nacjonalistyczny, głoszący hasła radykalnie nacjonalistyczne, ale z odrzuceniem nazizmu. W tym kontekście uważany jest także za . Poglądy wyrażają ich przekonanie, że zespół stanowi . Ponadto w teksach niektórych utworów zawarte są wyraźne treści antysemickie, brak w nich jednak innych przekazów rasistowskich. Pod względem propagowania poglądów antysemickich plasowany jest w czołówce polskich zespołów. Zespół traktowany bywa także jako czołowy przedstawiciel nurtu neosłowiańskiego.
Opinie dotyczące twórczości zespołu mówią zarówno o jej dobrym i ciekawym brzmieniu pod względem muzycznym, w zasadzenie typowym dla muzyki oi!, choć specyficznym, charakterystycznym, zgodnym z klimatem przemysłowego miasta. Zaś w odniesieniu do przekazu płynącego z utworów, to pośród publicystów, którzy nie odrzucają twórczości „z góry”, wyłącznie z powodu nacjonalistycznych treści, można znaleźć opinie o typowym robotniczym etosie, walce, sile, robotniczych masach itp. Nie brak także odniesień do korzeni członków zespołu, czyli ulicy, subkultury czy w mniejszym stopniu środowisk chuligańskich. Ale oprócz tego dość oczywistego spojrzenia przypisywane są takie określenia jak: kontrowersyjna, czasem groteskowa i wręcz śmieszna, czasem poważna i wręcz przerażająca.
Według samych muzyków w swoich tekstach nie propagowali oni nigdy takich negatywnych zjawisk jak narkomania, zboczenia, anarchia, kosmopolityzm. Za to zawarte są w nich takie tematy jak miłość do ojczyzny. Takie ukierunkowanie przekazu – według nich – miało być w latach minionych przyczynkiem do bojkotowania zespołu i jego twórczości.
Do bardziej kontrowersyjnych kwestii poruszanych w piosenkach zespołu zaliczają się takie przekazy jak odwołania do ustroju Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, rewolucji, rządów ludowych, obalenia kapitalizmu czy pochwalające pewne aspekty dyktatur komunistycznych oraz negatywne lub co najmniej ostrożne spojrzenie na „zachód”, wzajemne stosunki, narzucane przezeń uzależnienie czy kulturę. Treści te zawarte są przykładowo w takich utworach jak „Dziękujemy” – pochwała wprowadzenia stanu wojennego w Polsce w latach 1981–1983 połączona z treściami antysemickimi, „Sztorm 68” – pochwała działalności Mieczysława Moczara i rozprawę z „żydostwem” z roku 1968, „Saddam Husajn” – pozytywna ocena postaci Saddama Husajna, „Szatański kraj” – krytyka mocarstwowej Ameryki, „Sztorm 68” – negatywny przekaz o syjonistycznym Izraelu, czy „Kto za tym stoi” – z krytycznym odniesieniem do liberalnego „zachodu”, „Ideały Bader Meinhoff” z płyty „Ideały” odczytywany jako . Niektórzy autorzy publikacji tak bardzo zapędzają się w krytyce tej twórczości i nurtu, że przekręcają przekaz płynący z konkretnych utworów np. „Aryjska Robotnicza Więź”, wykpiwana przez nich jako pochwała „aryjskiej robotniczej wsi”. Oprócz wyżej wspominanych zagadnień przekaz zawarty w twórczości zespołu i jego powiązaniach obejmuje także nurt neosłowiański.