thumb|300px|Gałęzie nerwu trójdzielnego Nerw trójdzielny () – w anatomii człowieka V nerw czaszkowy, największy wśród nich. Jest nerwem I łuku skrzelowego. Ma charakter mieszany (czuciowo-ruchowy).
Źródła włókien Nerw trójdzielny zawiera włókna czuciowe i ruchowe. Pierwsze stanowią większą część nerwu i są utworzone przez aksony komórek pseudojednobiegunowych zwoju trójdzielnego. Włókna te wnikają do jąder czuciowych pnia mózgu: jądro pasma śródmózgowego – czucie proprioceptywne, jądro czuciowe główne nerwu trójdzielnego – czucie epikrytyczne (precyzyjne czucie dotyku i ucisku) jądro pasma rdzeniowego – czucie protopatyczne (bólu, ciepła, zimna) Włókna ruchowe rozpoczynają się w jądrze ruchowym nerwu trójdzielnego, znajdującym się w moście, i kierują się wyłącznie do nerwu żuchwowego V3.
Przebieg i zakres unerwienia thumb|300px|Unerwienie skóry głowy i szyi: 1) zielony – nerw oczny (V1), 2) czerwony – nerw szczękowy (V2), 3) żółty – nerw żuchwowy (V3), 4) fioletowy – splot szyjny górny (C1-C4), 5) niebieski – nerwy szyjne. Nerw wychodzi z mózgowia w przednio-bocznej części mostu dwoma korzeniami: częścią większą (czuciową) i częścią mniejszą (ruchową). Oba korzenie dochodzą do szczytu piramidy kości skroniowej, gdzie w wycisku nerwu trójdzielnego korzeń czuciowy tworzy zwój trójdzielny (troisty, Gassera). Korzeń ruchowy omija zwój troisty, dołączając się później do nerwu żuchwowego (V3). Od zwoju odchodzą trzy gałęzie – nerw oczny, nerw szczękowy i nerw żuchwowy.
Nerw oczny (V1) Nerw oczny (V1) jest nerwem czuciowym, unerwia skórę głowy powyżej szpary powiekowej oraz boczną powierzchnię nosa.
Opuszcza jamę czaszki przez szczelinę oczodołową górną; dzieli się na trzy gałęzie końcowe: nerw łzowy – unerwia gruczoł łzowy, dzieli się na gałąź górną i gałąź dolną, która łączy się z nerwem jarzmowym od V2 nerw czołowy – unerwia zatokę czołową, skórę czoła, powiekę górną nerw nadbloczkowy – unerwia spojówkę nerw nadoczodołowy nerw nosowo-rzęskowy – unerwia przyśrodkowy kąt oka oraz rogówkę, dzieli się na część rzęskową, na którą składają się: nerwy rzęskowe długie gałąź łączącą ze splotem rzęskowym część nosową, na którą składają się: nerw sitowy tylny nerw sitowy przedni nerw podbloczkowy (często łączący się z nerwem nadbloczkowym)
Nerw szczękowy (V2) Nerw szczękowy (V2) jest nerwem czuciowym, unerwia skórę poniżej szpary powiek i powyżej szpary ust. Opuszcza jamę czaszki przez otwór okrągły; oddaje trzy gałęzie końcowe: nerw jarzmowy – unerwia okolicę policzka nerw podoczodołowy – unerwia zatokę szczękową, a za pośrednictwem nerwu zębodołowego górnego zęby i dziąsła górne. splot zębowy górny – unerwia zęby i dziąsła szczęki nerwy skrzydłowo-podniebienne – zaopatrują podniebienie twarde, gardło, oczodół i jamę nosową (gałęzie zwojowe nerwów skrzydłowo-podniebiennych – do zwoju skrzydłowo-podniebiennego)
Nerw żuchwowy (V3) Nerw żuchwowy (V3) jest nerwem czuciowo-ruchowym, unerwia czuciowo skórę poniżej szpary ust i skroni. Skóra okolicy kąta żuchwy jest jednak unerwiona czuciowo przez gałęzie nerwu usznego wielkiego pochodzące ze splotu szyjnego. Ruchowo unerwia mięśnie żucia; opuszcza jamę czaszki przez otwór owalny; oddaje gałęzie: gałąź oponowa (nerw kolcowy) – powraca przez otwór kolcowy do czaszki, gdzie unerwia oponę twardą grupa przednia (włókna ruchowe, poza nerwem policzkowym) nerw policzkowy – nerw czuciowy, unerwia skórę i śluzówkę policzka nerw żwaczowy – unerwia mięsień żwacz nerwy skroniowe głębokie (przedni i tylny) – unerwiają mięsień skroniowy nerw skrzydłowy boczny – unerwia mięsień skrzydłowy boczny nerw skrzydłowy przyśrodkowy – unerwia mięsień skrzydłowy przyśrodkowy grupa tylna (włókna czuciowe, poza nerwem żuchwowo-gnykowym) nerw językowy – unerwia czuciowo ⅔ przednie języka nerw zębodołowy dolny – nerw czuciowy, zawiera jednak włókna ruchowe nerwu żuchwowo-gnykowego, jego odgałęzienia: nerw żuchwowo-gnykowy – nerw ruchowy, unerwia mięsień żuchwowo-gnykowy i brzusiec przedni mięśnia dwubrzuścowego (mięśnie szyi) nerw bródkowy – unerwia skórę okolicy bródkowej i śluzówkę wargi dolnej splot zębowy dolny – unerwia zęby i dziąsła żuchwy nerw uszno-skroniowy – unerwia staw skroniowo-żuchwowy, skórę skroni i małżowinę uszną; prowadzi włókna pozazwojowe przywspółczulne do ślinianki przyusznej zwój uszny zwój podżuchwowy
Zobacz też neuralgia nerwu trójdzielnego
Przypisy
Bibliografia
Witold Woźniak (red.), Anatomia człowieka, Wydanie II, Urban & Partner, Wrocław 2003
Kategoria:Nerwy czaszkowe