mały|Ranunculus kalinensis, mikrogatunek należący do gatunku zbiorowego Ranunculus fallax Jaskier fałszywy [Ranunculus fallax (Wimm. & Grab.) Sloboda] – takson w randze gatunku w obrębie rodzaju jaskier (Ranunculus L.). Istnieją bardzo różne ujęcia tego taksonu. Roślina trująca.
Taksonomia W zależności od ujęcia nazwa jaskra fałszywego może oznaczać:
gatunek zbiorowy w obrębie większego gatunku zbiorowego jaskrów różnolistnych; gatunek w obrębie rodzaju jaskier (wtedy najczęściej z dużą liczbą podgatunków); mikrogatunek w obrębie gatunku zbiorowego jaskrów różnolistnych.
Pierwsza i trzecia możliwość nie wykluczają się wzajemnie, ponieważ mikrogatunek R. fallax daje nazwę gatunkowi zbiorowemu R. fallax.
Z kolei Flora Nordica również przyjmuje podział kompleksu jaskrów różnolistnych na cztery nieformalne grupy, ale proponuje odejście od ich nazywania nazwami gatunków, używając nazwy „Grade 2”; to ujęcie jest więc pod względem podziału tożsame z pierwszym z trzech powyżej wymienionych, ale różni się co do nazewnictwa.
Wreszcie czwartą możliwością jest niewyróżnianie tego gatunku: wtedy populacje, klasyfikowane przez innych botaników w obrębie (rozmaicie pojmowanego) R. fallax zalicza się albo do gatunku R. auricomus (jaskier różnolistny), albo do R. cassubicus (jaskier kaszubski).
Morfologia Ze względu na brak ujednoliconego podejścia taksonomicznego podanie szczegółowej charakterystyki morfologicznej jaskra fałszywego jest na obecnym etapie badań utrudnione. W skrócie można powiedzieć, że cechy morfologiczne Ranunculus fallax jako gatunku zbiorowego są pośrednie między Ranunculus cassubicus a R. auricomus. W odniesieniu do mikrogatunków skandynawskich można podać następującą charakterystykę:
wysokość do 70 cm (jaskier kaszubski do 80 cm, jaskier różnolistny do 65 cm) liście odziomkowe 2–4(–5) [jaskier kaszubski 1–2(–3), jaskier różnolistny (1–)2–8(–12)], zmienność ontogenetyczna liści odziomkowych (cykl liściowy) od niewielkiej do znacznej; liście łodygowe podzielone na odcinki o zmiennym kształcie i najczęściej nieregularnym ząbkowaniu (u jaskra kaszubskiego odcinki najczęściej licznie i regularnie ząbkowane, u jaskra różnolistnego często całobrzegie). W niektórych źródłach jako jedną z ważnych cech morfologicznych podaje się stopień owłosienia dna kwiatowego, ale w szczegółowych opracowaniach przyjmuje się raczej, że cecha ta może służyć do odróżniania poszczególnych mikrogatunków, natomiast nie ma istotnego znaczenia dla ogólnej charakterystyki gatunków zbiorowych (w tym jaskra fałszywego).
Rozmieszczenie geograficzne
W Europie Grupa R. fallax jest szczególnie zróżnicowana i dobrze rozpoznana w Finlandii (90 opisanych mikrogatunków). Pospolitym przedstawicielem tej grupy jest Ranunculus mendax Markl. W Szwecji występują jedynie dwa gatunki zaliczane do tej grupy, lecz związane jest to po części z szerszym ujęciem tej grupy w Finlandii niż w Szwecji (w ujęciu fińskim można by do niej zaliczyć jeszcze kilka gatunków). Przedstawiciele tej grupy znani są też z Europy środkowej i wschodniej.
W Polsce Dane na temat zróżnicowania i rozmieszczenia R. fallax w Polsce są niekompletne. Szczegółowo opisane są dwa mikrogatunki znane z południowej Polski:
Ranunculus kalinensis Jasiewicz (nazwa pochodzi od Kaliny Wielkiej), występujący na Miechowszczyźnie, według ujęcia monografii jaskrów różnolistnych Austrii, w której znajduje się też ogólny przegląd tej grupy w Europie środkowej, zaliczany do grupy R. pilisiensis w obrębie grupy zbiorowej R. fallax; w ujęciu Flory Polski podgatunek jaskra kaszubskiego: Ranunculus cassubicus ssp. kalinensis (Jasiewicz) Jasiewicz. Ranunculus zmudae Jasiewicz, występujący w Puszczy Niepołomickiej, według ujęcia monografii jaskrów różnolistnych Austrii zaliczany do grupy R. megacarpus w obrębie grupy zbiorowej R. fallax; w ujęciu Flory Polski podgatunek jaskra kaszubskiego: Ranunculus cassubicus ssp. zmudae (Jasiewicz) Jasiewicz.
Ponadto istnieją mniej precyzyjne dane, dotyczące występowania jaskra fałszywego na innych obszarach, na przykład w okolicach Torunia. Jaskier fałszywy został pierwotnie opisany przez Friedricha Wimmera i Henryka Grabowskiego z terenu Śląska, ale nie istnieje żadna nowoczesna rewizja taksonomiczna, pozwalająca na przedstawienie charakterystyki morfologicznej lub rozprzestrzenienia jaskra fałszywego jako mikrogatunku.
Linki zewnętrzne
Ranunculus fallax – Jaskier fałszywy [www.atlas-roslin.pl]
Przypisy
Kategoria:Jaskrowate Kategoria:Rośliny trujące