Ilja Nikołajewicz Uljanow (; ur. w Astrachaniu, zm. w Symbirsku) – rosyjski działacz oświatowy i urzędnik państwowy, ojciec bolszewickiego rewolucjonisty Włodzimierza Lenina.

Życiorys Urodził się w Astrachaniu. Jego ojcem był Nikołaj Wasiljewicz Uljanow (lub Uljanin; 1765–1838), portowy krawiec i były poddany prawdopodobnie czuwaskiego, mordwińskiego, rosyjskiego lub kałmuckiego pochodzenia, pochodzący z obwodu siergackiego guberni niżnonowogrodzkiej. Wolność otrzymał od właściciela ziemskiego Stiepana Michajłowicza Brechowa. Matka Ilji, Anna Aleksiejewna Smirnowa (1793–1871), była pół-Kałmuczką, pół-Rosjanką i córką mieszczanina Aleksieja Łukjanowicza Smirnowa, syna Łukjana Smirnowa. Nikołaj poślubił 30-letnią Annę w 1823 roku i miał z nią pięcioro dzieci: Ilja miał trzy siostry i brata.

Ukończył studia na Wydziale Fizyki i Matematyki Uniwersytetu Kazańskiego w 1854 r. W latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XIX wieku uczył matematyki i fizyki w Instytucie Penzeńskim dla rosyjskiej szlachty, a później w gimnazjum i szkole dla kobiet w Niżnym Nowogrodzie. Mniej więcej w tym czasie ożenił się z Marią Aleksandrowną Blank. Podczas pobytu w Penzie przeprowadził obserwacje meteorologiczne, na podstawie których napisał kilka prac naukowych.

W 1869 roku został mianowany inspektorem szkół publicznych w guberni symbirskiej (w latach 1874–1886 był ich dyrektorem). W 1882 roku został awansowany do rangi czynnego radcy stanu, co nadało mu przywileje dziedzicznej szlachty i przyniosło odznaczenie Orderem Świętego Włodzimierza III klasy.

Uljanow był człowiekiem wykształconym, posiadającym doskonałe zdolności organizacyjne i pedagogiczne. Niektórzy historycy radzieccy uważali, że jego poglądy pedagogiczne ukształtowały się pod wpływem rewolucyjnych idei Nikołaja Czernyszewskiego i Nikołaja Dobrolubowa. Uljanow wniósł ogromny wkład w opracowanie teorii i praktyki edukacji elementarnej. Był zwolennikiem równych praw do edukacji bez względu na płeć, narodowość i status społeczny. Zagraniczni badacze, jak Tony Cliff, kwestionują ten obraz (argumentując, że była to pośmiertna stalinowska próba poprawy reputacji rodziny Lenina), jak ten stwierdza w swojej biografii Lenina: „Stanowisko Nikołajewicza w Ministerstwie Oświaty i jego ustawiczny awans po szczeblach drabiny społecznej jakoś nie pasują do wizerunku rewolucjonisty, a nawet radykała”. W 1871 roku Uljanow otworzył w Symbirsku pierwszą szkołę czuwaską, która później została przekształcona w czuwaskie seminarium nauczycielskie. Założył także szkoły narodowe dla Mordwinów i Tatarów. Ponadto organizował i przewodniczył wielu kongresom nauczycielskim i innym podobnym wydarzeniom.

W 1886 roku zmarł na krwotok śródmózgowy w Symbirsku, który później został przemianowany na Uljanowsk na cześć jego syna.

Odznaczenia Źródło: Order Świętego Włodzimierza III stopnia Order Świętej Anny II stopnia Order Świętego Stanisława I stopnia

Wywód genealogiczny

Przypisy

Kategoria:Włodzimierz Lenin Kategoria:Rosyjscy działacze społeczni Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Ludzie urodzeni w Astrachaniu Kategoria:Urodzeni w 1831 Kategoria:Zmarli w 1886