Emanuel Józef Łoziński, właściwie Emanuel Józef Zwilling-Łoziński (ur. 20 marca 1886 we Lwowie, zm. 24 maja 1954 w WarszawieŻycie Warszawy, R. 11, 1954 nr 123=3295 (25 V), s. 5.) – polski nauczyciel, doktor filozofii, działacz oświatowy, profesor gimnazjów lwowskich i warszawskich, dziennikarz, porucznik Wojska Polskiego, szambelan papieskiGłos Wybrzeża, R 4., nr 27 (27 stycznia 1950), s. 4., długoletni dyrektor Gimnazjum, a następnie Liceum im. gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie.
Życiorys Pod zaborami thumb|Członkowie Zarządu Głównego Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych. Emanuel Łoziński drugi od prawej (1927) thumb|Uroczystość odsłonięcia popiersi Józefa Sowińskiego i Józefa Piłsudskiego w I Gimnazjum Męskim im. gen. Sowińskiego. Emanuel Łoziński pierwszy z prawej (1935) thumb|Grób Emanuela Łozińskiego oraz jego żony i córki na cmentarzu w Monkiniach Urodził się 20 marca 1886 w domu nr 27 przy ul. Chorążczyzna we Lwowie, jako nieślubny syn urzędnika Nesanela Steina i Betty (Berty) Zwilling, będących wyznania mojżeszowego. Jego matka była córką budowniczego Jakuba Zwillinga i Chany. 4 listopada 1905 został ochrzczony przez księdza Stanisława Narajewskiego w rzymskokatolickim kościele św. Mikołaja we Lwowie. Jego rodzicami chrzestnymi byli: student prawa Roman Kordys oraz studentka filozofii Wiktoria Weinzel. 18 lipca 1912 został adoptowany przez Mateusza Zgałat-Łozińskiego i przyjął podwójne nazwisko Zwilling-Łoziński.
W latach 1896-1904 uczył się w IV Gimnazjum we Lwowie (uczęszczał do jednej klasy z Maciejem Ratajem, Jerzym Maślanką, Romanem Kordysem, Juliuszem Kleinerem i Stanisławem Wasylewskim). W 1904 otrzymał tam świadectwo dojrzałości. Następnie studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu we Lwowie. Podczas studiów mieszkał w jednym mieszkaniu przy ul. Lelewela 10 z innym studentem Witoldem Bełzą, późniejszym znanym literatem i bibliotekarzem. W trakcie nauki był niezwykle aktywny w środowisku studenckim. W 1905 był członkiem wydziału i bibliotekarzem Czytelni Akademickiej we Lwowie. Zasiadał w komisji kółek naukowych, był zastępcą przewodniczącego kółka krajoznawczego, a także przewodniczył komisji bibliotecznej. Pracował w zawiadowstwie czasopism i był sędzią sądu koleżeńskiego. Należał do Związku Młodzieży Polskiej „Zet”.
W latach 1908–1913 był zastępcą nauczyciela w IV Gimnazjum we Lwowie, które wcześniej sam ukończył. W pierwszym semestrze roku szkolnego 1912/1913 wziął urlop ze względów zdrowotnych. W tamtym czasie był redaktorem odpowiedzialnym „Poradnika Teatrów i Chórów Włościańskich”, a także należał do komisji literackiej Związku Teatrów i Chórów WłościańskichPoradnik Teatrów i Chórów Włościańskich, 1912, R. 5, nr 4, s. 62-63.. Był też członkiem zwyczajnym Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza we Lwowie.
I wojna światowa i wojna polsko-bolszewicka W latach 1912–1914 odbywał służbę wojskową. Służył w 30 batalionie zastępczym (Ersatzbataillon 30) 30 Galicyjskiego Pułku Piechoty. Uczestniczył w I wojnie światowej. Od mobilizacji w 1914 do marca 1915 służył w batalionie zastępczym. Od marca do sierpnia 1915 przebywał na froncie. Następnie na przełomie 1915 i 1916 przebywał w szpitalu, po czym powrócił do swojej jednostki. W listopadzie 1916 został awansowany na stopień podporucznika rezerwyGazeta Lwowska, nr 256 (11 listopada 1916), s. 4.. Od grudnia 1916 do kwietnia 1917 ponownie przebywał w szpitalu wojskowym. Służbę w armii austro-węgierskiej zakończył w sierpniu 1917 w stopniu porucznika rezerwy (oberleutnant der reserve).
Podczas wojny polsko-bolszewickiej w stopniu porucznika pełnił funkcję referenta oświatowego 205 ochotniczego pułku piechoty im. Jana Kilińskiego. Pułk ten składał się przeważnie z młodzieży i harcerzy. Łoziński zorganizował zbiórkę książek wśród warszawskich wydawnictw w celu utworzenia biblioteki pułkowej, która ostatecznie powstała i liczyła 2000 tomów. Ponadto utworzył w każdej kompanii chór i zorganizował orkiestrę pułkowąMonitor Polski, R.3, nr 223 (1 października 1920), s. 4..
Okres międzywojenny W 1919 uzyskał stopień doktora nauk filozoficznych na Uniwersytecie LwowskimGazeta Lwowska, nr 256 (26 stycznia 1919), s. 3.. Następnie osiedlił się w Warszawie, gdzie w latach 1919-1923 był bibliotekarzem oraz nauczał łaciny i logiki w Szkole Handlowej Zgromadzenia Kupców. W 1919 był sekretarzem Komitetu Pomocy dla Górnego Śląska Polskich Szkół ŚrednichGazeta Warszawska, R. 139, nr 334 (7 grudnia 1919), s. 2.. Rok później był członkiem tzw. komisji sześciu, która miała wypracować normy płac dla nauczycielstwaRzeczpospolita, R.1, nr 18 (2 lipca 1920) - wyd. wieczorne, s. 7.. W 1923 wszedł w skład rady nadzorczej Nauczycielskiej Spółdzielni KredytowejRzeczpospolita, R.4, nr 327 (29 listopada 1923), s. 6.. W tym samym roku wszedł w skład komisji statutowej w sprawie powołania Instytutu Badań PedagogicznychKurjer Warszawski, R.103 , nr 91 (3 kwietnia 1923) - wyd. wieczorne, s. 4.. Był sekretarzem generalnym Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i WyższychKurjer Warszawski: dodatek poranny. [R. 103], 1923, nr 140, s. 4 i przewodniczącym zarządu okręgu warszawskiego tego TowarzystwaKurjer Warszawski, R.105, nr 38 (7 lutego 1925) - wyd. wieczorne, s. 12.. Kierował działem oświatowym „Kuriera Warszawskiego”Kurjer Warszawski: dodatek poranny. [R. 103], 1923, nr 93, s. 2. Prowadził wykłady pedagogiczne przez radiostację warszawskąKurjer Warszawski, R.108, nr 30 (30 stycznia 1928) - wyd. poranne, s. 4.. Został uwzględniony w Roczniku Oficerskim jako porucznik rezerwy w 5 Pułku Piechoty Legionów.
W 1923 wygrał konkurs na stanowisko dyrektora I Miejskiego Gimnazjum Męskiego, które później otrzymało imię gen. Józefa Sowińskiego. Objął stanowisko 4 sierpnia 1923Pełnił funkcję dyrektora szkoły w latach 1923–1940 oraz 1945–1949.. Oprócz piastowania funkcji dyrektora nauczał także języka polskiego oraz propedeutyki filozofii. Był opiekunem szkolnego kółka polonistycznego. Pełnił funkcję skarbnika Koła Opieki Rodzicielskiej. Przewodniczył Komisji Wychowawców i Komisji Zawiadowców Gabinetów. Zainicjował wydawanie corocznych sprawozdań szkolnych. Był przewodniczącym ich komitetu redakcyjnego.
Był propagatorem budowy osiedli szkolnych. W 1929 otworzył osiedle szkolne w Mieni w powiecie wysokomazowieckim. Był również redaktorem czasopisma „Osiedle szkolne. Czasopismo wydawane przez Zespół Szkół posiadających własne osiedla”, którego siedziba redakcji mieściła się w budynku gimnazjum. W 1926 był członkiem Komisji do Badań nad Historią Literatury i Oświaty w Polsce przy Wydziale I Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Rok później został wybrany w skład Zarządu Głównego Towarzystwa Miłośników Robót RęcznychPraca Ręczna w Szkole, R.1, nr 1 (1927), s. 11.. W 1928 został wybrany członkiem wydziału wykonawczego Komitetu do Spraw Szkolnictwa i Wychowania NarodowegoKurjer Warszawski, R.108, nr 141 (22 maja 1928) - wyd. poranne, s. 7.. W 1929 wszedł w skład Wydziału Wykonawczego Rady Szkolnej Okręgowej WarszawskiejPokłosie Szkolne, R. 2, z. 8 (kwiecień 1928/1929), s. 17.. Był członkiem komisji rewizyjnej Towarzystwa Przyjaciół WoliABC, R.2, nr 321 (20 listopada 1927), s. 7.. Pełnił funkcję wiceprezesa i członka wydziału wykonawczego rady Towarzystwa Edukacji NarodowejKurjer Warszawski, R.111, nr 136 (19 maja 1931) - wyd. wieczorne, s. 7.Kurjer Warszawski, R.109, nr 350 (21 grudnia 1929) - wyd. wieczorne, s. 8.. W ramach TEN był członkiem komisji poradni pedagogicznejKurjer Warszawski, R.111, nr 138 (21 maja 1931) - wyd. poranne, s. 4..
W 1930 był członkiem Rady Nadzorczej spółki akcyjnej wydawnictwa Książnica-Atlas. 14 października 1934 obchodził 25-lecie pracy pedagogicznej i 10-lecie dyrektorstwa w I Gimnazjum Miejskim im. gen. Sowińskiego. Na uroczystość przybyli m.in. były minister Alfons Kühn oraz inż. Wacław Głazek. Z tej okazji odbyła się msza w kaplicy szkolnej, a on sam został w imieniu kard. Aleksandra Kakowskiego odznaczony krzyżem Pro Ecclesia et PontificeKurjer Warszawski, R.114, nr 284 (15 października 1934) - wyd. wieczorne, s. 3.. W latach 1933-1935 był członkiem Rady Głównej i szefem Referatu Zbiórki na Fundusz Obrony Morskiej Komisji do Spraw Młodzieży Zarządu Głównego Ligi Morskiej i Kolonialnej. W 1937 znalazł się w komitecie budowy kościoła św. Józefa w Płocicznie-Gawrychach. W 1938 został wysunięty przez Obóz Zjednoczenia Narodowego na delegata do wojewódzkiego kolegium wyborczego, które wybierało senatorówExpress Poranny. R. 17, 1938, nr 293, s. 4. W tym samym roku był zastępcą przewodniczącego Zarządu Głównego Stowarzyszenia Dyrektorów Polskich Szkół Średnich PaństwowychKomunikat Nr 46 Zarządu Głównego Stowarzyszenia Dyrektorów Polskich Szkół Średnich Państwowych, 1938, nr 46 (maj), s. 3. . Wcześniej pełnił też funkcję członka zarządu i redaktora wydawnictw StowarzyszeniaKomunikat Nr 31 Zarządu Głównego Stowarzyszenia Dyrektorów Polskich Szkół Średnich Państwowych 1930, nr 31 (15 maja), s. 8.
II wojna światowa Po wybuchu II wojny światowej organizował zabezpieczenie szkoły przed bombardowaniami. Po kapitulacji Warszawy został 1 października 1939 aresztowany i osadzony w więzieniu na Pawiaku. Wyszedł w grudniu tego samego roku i włączył się w organizację tajnego nauczania. Zagrożony ponownym aresztowaniem wyjechał z Warszawy i ukrył się pod zmienionym nazwiskiem w Ojrzanowie koło Grodziska Mazowieckiego. Tam dotrwał do końca wojny organizując nauczanie dla dzieci z okolicznych wsi. W czasie okupacji był poszukiwany listem gończym przez placówkę SiPo w Warszawie.
Polska Ludowa Po wojnie powrócił do funkcji dyrektora Liceum im. gen. Józefa Sowińskiego. W 1946 został kierownikiem Uniwersytetu Powszechnego TUR, którego siedziba mieściła się w budynku liceumRobotnik, R.52, nr 294 (25 października 1946) = nr 694 [wyd. A], s. 7.. W tym samym roku został przewodniczącym Dzielnicowego Obywatelskiego Komitetu Warszawa-Zachód Premiowej Pożyczki Odbudowy KrajuŻycie Warszawy, R. 3, 1946 nr 96=525 (6 IV), s. 3. Był przewodniczącym Komisji Oświatowo-Kulturalnej Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa-ZachódŻycie Warszawy, R. 4, 1947 nr 144=930 (28 V), s. 5.. Przewodniczył również Dzielnicowemu Komitetowi Odbudowy Warszawy na WoliStolica, R. 5, 1950 nr 20 (21 V), s. 10.. 25 czerwca 1949 ustąpił z funkcji dyrektora liceum ze względu na sytuację polityczną. Został następnie dyrektorem kursu ogólnokształcącego przy Państwowej Szkole Pielęgniarstwa nr 3 w Warszawie. 25 stycznia 1950 wszedł w skład zarządu przymusowego Caritas w archidiecezji warszawskiej.
Zmarł po długich cierpieniach 24 maja 1954 w Warszawie. 28 maja, po nabożeństwie żałobnym w kościele św. Stanisława Biskupa w Warszawie, został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu w Monkiniach.
Życie prywatne 30 listopada 1912 w kościele św. Karola Boromeusza w Warszawie ożenił się z Władysławą Marianną Laurysiewicz (1891–1944Informacja na tablicy nagrobnej.), która zginęła tragicznie podczas wojny w KL Ravensbrück. Jego żona była bratanicą senatora Stefana Laurysiewicza. Miał z nią córkę Halszkę Stanisławę (1919–2002), nauczycielkę, oraz syna Jana Emanuela (1921–1992), lekarza i powstańca warszawskiego.
Deklarował znajomość języka niemieckiego w stopniu zaawansowanym oraz rumuńskiego i ruskiego (ukraińskiego) w stopniu średniozaawansowanym.
Upamiętnienie W 2013 roku, z okazji jubileuszu 90-lecia istnienia III Liceum Ogólnokształcącego im. gen. Józefa Sowińskiego, jego imieniem została nazwana szkolna aula.
Ordery i odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 10 listopada 1938M.P. z 1938 r. nr 259, poz. 611 „za zasługi na polu pracy zawodowej”. i 31 lipca 1946M.P. z 1947 r. nr 27, poz. 215 „za wybitne zasługi w realizacji Premiowej Pożyczki Odbudowy Kraju 1946 r.”.) Krzyż Pro Ecclesia et Pontifice (Stolica Apostolska) Srebrny Medal Waleczności I klasy (Austro-Węgry) Krzyż Wojskowy Karola (Austro-Węgry) Krzyż Jubileuszowy dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych (Austro-Węgry) Złota Odznaka Naczelnej Rady Odbudowy Warszawy