Szymon Wacław Wykowski h. Jastrzębiec (ur. 28 października 1878 roku w Postawelach, zm. 28 maja 1942 rozstrzelany w Lasach Sękocińskich) – komisarz Policji Państwowej, magister farmacji.
Życiorys W latach 1890–1897 kształcił się w Gimnazjum Filologicznym w Mariampolu. Przez rok odbywał służbę w armii rosyjskiej w Suwałkach. W 1898 roku wyjechał do Warszawy w celu odbycia praktyk w aptekach, po zaliczeniu których udał się na studia uniwersyteckie do Dorpatu. W 1902 roku ukończył wydział farmaceutyczny uzyskując stopień prowizora farmacji.
Powrócił do Warszawy, gdzie prowadził własną aptekę przy ul. Targowej. W 1904 roku wstąpił do PPS. W 1906 roku za udział w manifestacji na pl. Grzybowskim w Warszawie aresztowany i osadzony w cytadeli. Skazany na zesłanie do Chabarowska, uniknął kary dzięki wykupieniu przez rodzinę. W swoim mieszkaniu przy ul. Szerokiej 38 na Pradze, prowadził tajne komplety, ukrywał broń partyjną i bibułę. Był członkiem Macierzy SzkolnejWojskowe Biuro Historyczne, AP odrzuc. 16.05.1933;. Od 1914 roku pełnił służbę w Straży Obywatelskiej jako podkomisarz XIV OkręguKalendarzyk polityczno-historyczny miasta stoł. Warszawy na 1916 rok ; Wydawca: Księgarnia Gebethnera i Wolffa ; Warszawa ; Komitet Obywatelski m.stoł. Warszawy 1915, s. 132.
Od lutego 1916 roku służył w Milicji Miejskiej w stopniu podkomisarza i funkcją zastępcy kierownika XIV komisariatu na PradzeHenryk Wardęski, Moje Wspomnienia Policyjne, Warszawa 1926, s. 71. Od 1919 roku pełnił służbę w Policji Komunalnej. W lipcu 1919 roku został przyjęty do Policji Państwowej w stopniu starszego przodownika. W 1920 roku ukończył kurs dla wyższych funkcjonariuszy PP w Głównej Szkole Policji Państwowej i został mianowany aspirantem. Pełnił funkcję zastępcy kierownika VI Komisariatu w Warszawie przy ul. Miedzianej 5. W 1921 roku awansował do stopnia podkomisarza. Od 1922 roku kierował XV komisariatem przy ul. Jagiellońskiej 9. W 1923 roku awansowany do stopnia komisarza. Od 1929 roku pełnił funkcję kierownika XI komisariatu przy ul. Poznańskiej 13. W 1931 roku pełnił obowiązki oficera inspekcyjnego Komendy Policji Państwowej m. st. Warszawy.
Od 1932 roku pełnił funkcję komendanta powiatowego Policji Państwowej w Brześciu nad Bugiem w województwie podlaskim. W 1933 roku przeniesiony na równorzędne stanowisko do komendy powiatowej w Zborowie w województwie tarnopolskim. W 1934 roku skierowany do Łodzi z funkcją kierownika XII komisariatu. Od 1935 roku na stanowisku komendanta powiatowego Policji Państwowej w Wieluniu. Tuż przed wybuchem wojny powrócił do Warszawy na stanowisko kierownika XI komisariatu przy ul. Poznańskiej 13Archiwum Akt Nowych, Zespół: 349/2 Komenda Główna Policji Państwowej, sygn. 81, 315;. W okresie międzywojennym był autorem publikacji w prasie policyjnej z zakresu uzbrojenia Policji Państwowej i zagadnień kryminalistycznychSzymon Wykowski, O uzbrojeniu polskiej Policji, [w] Policjant Nr 12, Warszawa 30 marca 1919 r.Szymon Wykowski komisarz PP, Wykorzystanie śladu stóp, [w] Na Posterunku Nr 13, s. 298 (10);.
We wrześniu 1939 roku pozostał w służbie w stolicy podporządkowując się rozkazom komendanta Policji Państwowej miasta st. Warszawy podinsp. Mariana Kozielewskiego. W grudniu 1939 roku decyzją Generalnego Gubernatora Hansa Franka o utworzeniu Policji Polskiej, został do niej wcielony i zweryfikowany w stopniu kapitana Policji Polskiej.
Od jesieni 1939 roku działał w strukturach Służby Zwycięstwu Polski a później Związku Walki Zbrojnej. Od marca 1940 roku w ramach Tajnej Armii Polskiej przy udziale zaufanych policjantów, tworzył struktury konspiracyjne. Kierował komórką wywiaduFeliks Pisarewski - Parry, Orły i reszki, Warszawa 1984;. Aresztowany 7 maja 1940 roku i osadzony na Pawiaku. Po krótkotrwałym śledztwie zwolniony, powrócił do służby. W ramach działalności konspiracyjnej, rozpracował niemieckiego agenta Józefa Hammer-Baczewskiego o pseudonimie „Wujek”, który działał na terenie Warszawy od połowy 1940 roku twierdząc, że działa z upoważnienia gen. Władysława Sikorskiego. Baczewski miał oferować pomoc przy wyciąganiu więźniów z obozów koncentracyjnych. Przedsięwzięcie to określano „nadwywiadem rządu londyńskiego”. Hammer-Baczewski został rozpracowany i wkrótce zlikwidowany jako groźny konfident GestapoJacek Wilamowski, Włodzimierz Kopczuk, Tajemnicze wsypy, Warszawa 1990;. Od 1940 kpt. Szymon Wykowski został członkiem Kadry Bezpieczeństwa organizacji konspiracyjnej składającej się z kadry policyjnej, a od 1941 roku działał w Organizacji Wojskowej - Korpusie Bezpieczeństwa (OW-KB), skupiającą rzeszę funkcjonariuszy policji „granatowej”, zaprzysiężonych członków podziemiaTadeusz Bednarczyk, Obowiązek silniejszy od śmierci, Warszawa 1982 s. 107-108;. Pod koniec 1940 roku zabezpieczał akcję stopniowego wyprowadzenia kilkudziesięciu Żydów z terenu getta warszawskiego, podczas której wykorzystywano fałszowane legitymacje policyjne, które otrzymywał od majora Policji Polskiej Franciszka Przymusińskiego. W XI komisariacie Policji Polskiej przy ul. Poznańskiej 13, przechowywał także partie żywności, broń i amunicję będące w dyspozycji Żydowskiego Związku WojskowegoTadeusz Bednarczyk, Obowiązek silniejszy od śmierci, Warszawa 1982 s. 107-108; (5). Wiosną 1941 roku dwukrotnie przeprowadził akcję, polegającą na przerzucie specjalnych wysłanników ZWZ przez wschodnią granicę, przewożących mikrofilmy ukryte w piórze „Pelikan”, z materiałami informującymi o szykowanej napaści Niemiec na ZSRS. Aresztowany na początku 1942 roku na terenie XI Komisariatu Policji Polskiej i osadzony na Pawiaku. Poddawany okrutnemu śledztwu w gmachu Gestapo w Al. SzuchaAdam Hempel, Pogrobowcy klęski, Warszawa 1990, s. 261;. W nocy z 27/28 maja 1942 roku wywieziony wraz z grupą ponad dwustu więźniów do Lasu Sękocińskiego na trasie Warszawa – Grójec gdzie został rozstrzelanyWładysław Bartoszewski, 1859 dni Warszawy, Kraków 2008, s. 347;. Ekshumowany z dołu śmierci w lipcu 1946 roku spoczął w zbiorowej mogile na cmentarzu parafialnym w MagdalenceMichał Krzysztof Wykowski, Zbigniew Bartosiak, Stanisław Wojciech Wykowski, Żołnierze granatowej armii. Sylwetki policjantów Policji Państwowej II RP, Warszawa 2022, s. 548;.
Rodzina Był synem Jana Henryka Wykowskiego h. Jastrzębiec i Stanisławy z Chamskich. Od 1905 roku ożeniony ze Stanisławą Czesławą Nowina-Witkowską. Miał syna Jana Wacława (1908) oficera Wojska Polskiego oraz córki Annę Wandę (1910) po mężu Miączyńską w konspiracji podczas okupacji niemieckiej i Zofię Stanisławę (1913) po mężu Styfi, zamęczoną podczas śledztwa w siedzibie Gestapo w Al. Szucha w Warszawie w maju 1942 rokuAndrzej Matusiewicz, Dwory na Suwalszczyźnie, Suwałki 2018, s. 312;.
Awanse Starszy przodownik – 1919 Aspirant – 1920 Podkomisarz – 1921 Komisarz – 1923
Odznaczenia Srebrny Krzyż Zasługi - (1930)Monitor Polski NR 66/1930, Lista odznaczonych Srebrnym Krzyżem Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921 (1929) Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości (1928) Srebrny Medal za Długoletnią Służbę (1938) Brązowy Medal za długoletnią służbę (1939) Złota Odznaka Strzelecka Wyborowa Odznaka Strzelecka Odznaka Za Nieskazitelną Służbę w Milicji Miejskiej Odznaka Straży Obywatelskiej
Upamiętnienie Upamiętniony w miejscu kaźni w lesie pod Magdalenką w gminie Lesznowola, na pomniku poświęconym 223 więźniom Pawiaka rozstrzelanym 28 maja 1942 rokuPaweł Ostaszewski, Policjant z Pawiaka, [w] Policja 997, maj 2012. Jego postać została upamiętniona także w Muzeum Więzienia Pawiak na stałej ekspozycji „Zapamiętajmy ich twarze”.
Przypisy
Bibliografia Kalendarzyk Polityczno – Historyczny Miasta Stoł. Warszawy na 1916 rok; Krew za Ojczyznę, Kalendarz Pamiątkowy bogato ilustrowany na rok zwyczajny 1917; Henryk Wardęski, Moje Wspomnienia Policyjne, Warszawa 1926; Andrzej Matusiewicz, Dwory na Suwalszczyźnie, Suwałki 2018; Leon Wanat, Za murami Pawiaka, wyd. V, Warszawa 1985; Feliks Pisarewski - Parry, Orły i reszki, Warszawa 1984; Władysław Bartoszewski, Warszawski pierścień śmierci, wyd. II, Warszawa 1970; Jacek Wilamowski, Włodzimierz Kopczuk, Tajemnicze wsypy, Warszawa 1990; Radosław Butryński, Polska Podziemna. Tajna Armia Polska, Grupa Ideowo-Polityczna „Znak”, www.dws-xip.pl/PW/formacje/pw205.html (dostęp 01.05.2019); Michał Krzysztof Wykowski, Kolonia policyjna na Żoliborzu, w Stolica nr 7 (2208) lipiec 2009 s.25; Paweł Ostaszewski, Policjant z Pawiaka, w Policja 997, maj 2012; Michał Krzysztof Wykowski, Szymon Wacław Wykowski, w Gazeta Stołeczna, Pożegnania, 28 lutego – 1 marca 2009.
Kategoria:Ofiary egzekucji w Lesie Sękocińskim Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Strzelecką Kategoria:Urodzeni w 1878 Kategoria:Zmarli w 1942 Kategoria:Funkcjonariusze Policji Państwowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)