Jakub Wiśnia (ur. 22 maja 1899, zm. 10 października 1983 w Warszawie) – jeden z ocalałych tzw. warszawskich robinsonów żydowskiego pochodzenia, uczestnik powstania warszawskiego, kucharz i pracownik Warszawskich Zakładów Gastronomicznych.
Życiorys thumb|Grób Jakuba Wiśni na cmentarzu żydowskim przy ul. Okopowej w Warszawie O przedwojennym życiu niewiele wiadomo, w kilku źródłach pojawia się niepotwierdzona informacja, że był kucharzem z Nalewek.
Podczas okupacji niemieckiej wraz z żoną i córką trafił do getta warszawskiego. Po stłumieniu powstania w 1943 roku przeniesiony do obozu przejściowego na ulicę Brzeską, gdzie córka popełniła samobójstwo (żona została wysłana do obozu zagłady)Wacław Gluth-Nowowiejski, Nie umieraj do jutra, Marginesy, Warszawa 2019, s. 27.. Wiśnia trafił na Pawiak, gdzie pracował jako krawiec wojskowy, a w 1944 wraz z grupą Żydów umieszczony został w tzw. Gęsiówce. 5 sierpnia 1944 w brawurowym ataku batalionu „Zośka” niemiecki obóz został wyzwolony, a Wiśnia przyłączył się do powstańczego oddziału, gdzie pracował w służbach kwatermistrzowskich. Przeszedł cały szlak bojowy od Starego Miasta po Czerniaków. Po upadku powstania warszawskiego z grupą 12 osób pochodzenia żydowskiego ukrył się w ruinach domu przy wylocie ulicy Mariańskiej na Twardą. W kryjówce tej, przyłapany na piciu wody poza kolejnością, został skazany zaocznie na karę śmierciMichał Studniarek, Robinsonowie. Ludzie ukrywający się w gruzach Warszawy po upadku powstania w 1944 roku, IH PAN, Warszawa 2022, s. 85.. Pod koniec roku 1944 ukrywający się nawiązali kontakt z inna grupą „robinsonów”, w skład której wchodził piekarz Czesław Lubaszka. Otrzymali od nich kilka bochenków chleba. Po wysadzeniu przez Niemców ruin budynku przy ulicy Twardej, grupa Wiśni ewakuowała się kanałami i rozpierzchła po Śródmieściu, gdzie doczekała wyzwolenia 17 stycznia 1945.
W pierwszych latach po wojnie prowadził przy ulicy Zielnej niewielki lokal gastronomiczny, potem pracował w Warszawskich Zakładach Gastronomicznych.
Został na cmentarzu żydowskim na Woli (sektor 8a, rząd 8, numer 4). Na pogrzeb przyszli powstańcy z batalionu „Zośka” a por. Stanisław Sieradzki „Świst” wygłosił uroczystą mowę.
W kulturze i literaturze Hanna Krall poświęciła mu artykuł pt. Jakub (Tygodnik Powszechny; 03/2007). Wiśnia jest również jednym z bohaterów pojawiających się w książce Beaty Chomątowskiej pt. Stacja Muranów (Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2012).
Losy Wiśni jako „warszawskiego robinsona” wspomniane zostały w zbiorze opowiadań Wacława Gluth-Nowowiejskiego pt. Nie umieraj do jutra (Krajowa Agencja Wydawnicza, 1982)Wacław Gluth-Nowowiejski – Nie umieraj do jutra (Krajowa Agencja Wydawnicza, 1982) s. 18, 20, 30, a także opracowaniach historycznych Michała Studniarka pt. Robinsonowie. Ludzie ukrywający się w gruzach Warszawy po upadku powstania w 1944 roku (Instytut Historii PAN, Warszawa, 2022)Michał Studniarek – Robinsonowie. Ludzie ukrywający się w gruzach Warszawy po upadku powstania w 1944 roku (Instytut Historii PAN, Warszawa, 2022; ISBN:978-83-66911-37-6) s. 80, 85, 123, 160, 180, 209, 229 oraz Barbary Engelging i Dariusza Libionki pt. Żydzi w powstańczej Warszawie (Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa, 2009)Barbara Engelking, Dariusz Libionka – Żydzi w powstańczej Warszawie (Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa, 2009; ISBN:978-83-926831-1-7) s. 266 i 269.
Wiśnia pojawia się także w artykułach Andrzeja Kobosa dotyczących wyzwolenia obozu na Gęsiówce w tym atykule pt. Wyzwolenie „Gęsiówki” w Powstaniu Warszawskim w kwartalniku sieciowym zwoje-scrolls (wrzesień 2004).
Przypisy
Kategoria:Pochowani na cmentarzu żydowskim na Woli w Warszawie Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Polscy kucharze Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Żołnierze batalionu „Zośka” w powstaniu warszawskim Kategoria:Urodzeni w 1899 Kategoria:Zmarli w 1983