Borys (czarnog. Boris), imię świeckie Bojan Bojović (ur. 1 grudnia 1981 w Nikšiću) - czarnogórski duchowny prawosławny związany z niekanonicznym Czarnogórskim Kościołem Prawosławnym (CPC). Od 3 września 2023 roku jest uznawany przez część duchowieństwa i wiernych CPC skupionych wokół niego za arcybiskupa Cetynii i metropolitę Czarnogóry.

Życiorys Początki działalności i wykształcenie

Według BBC Bojović związał się z Czarnogórskim Kościołem Prawosławnym jako nastolatek w 1998 roku. Biografia publikowana przez strukturę CPC skupioną wokół niego podaje, że 24 czerwca 1998 roku zgłosił się do ówczesnego biskupa Mihaila w Cetynii, a 12 lipca został ustanowiony subdiakonem.

Ukończył średnią szkołę techniczną w Cetynii. W latach 2003-2005 przebywał we Włoszech, gdzie kształcił się przy bułgarskim monasterze św. Antoniego Wielkiego w Aprilii. BBC potwierdza, że podczas pobytu we Włoszech uczył się języka włoskiego i ukończył szkołę działającą przy tamtejszym bułgarskim monasterze prawosławnym. Według jego oficjalnej biografii była to Akademia św. Maksyma Wyznawcy.

Po powrocie do Czarnogóry w styczniu 2006 roku przyjął diakonat. 12 lutego 2006 roku Mihailo udzielił mu święceń prezbiteratu w cerkwi św. Jana Chrzciciela w Bajicach. W kolejnych latach pełnił posługę parafialną, m.in. w Nikšiciu.

Według biografii publikowanej przez jego strukturę w 2010 roku rozpoczął naukę w Kijowskiej Prawosławnej Akademii Teologicznej związanej wówczas z Ukraińskim Kościołem Prawosławnym Patriarchatu Kijowskiego i ukończył ją w 2014 roku. Ukończenie kijowskiej akademii potwierdza również materiał BBC.

26 lipca 2016 roku w Monasterze św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach w Kijowie przyjął postrzyżyny monastyczne i imię Borys. Następnie został podniesiony do godności archimandryty.

Działalność w Nikšiciu Bojović był związany z rozwojem struktur CPC w Nikšiciu. Uczestniczył w pracach związanych z adaptacją dawnego letniego pałacyku króla Mikołaja I, przekazanego CPC do użytkowania przez władze Nikšicia. Po rekonstrukcji obiekt otwarto w 2018 roku jako siedzibę struktur CPC w mieście i kaplicę.

Biskup 16 czerwca 2019 roku w cerkwi św. Ivana Crnojevicia w Cetynii został konsekrowany na biskupa Czarnogórskiego Kościoła Prawosławnego. Liturgii przewodniczył metropolita Mihailo.

Jego dokładna funkcja w strukturze CPC była później odmiennie opisywana przez strony sporu. Przed rozłamem oficjalne materiały CPC określały go jako biskupa wikariusza, podczas gdy w części innych publikacji występował jako biskup ostrogsko-nikšicki. W 2021 i 2023 roku materiały CPC kierowanego jeszcze wspólnie przez Mihaila wymieniały go jako wikariusza przy jednoczesnym wskazywaniu Gorazda jako biskupa eparchii ostrogsko-nikšickiej.

Spór o zwierzchnictwo Czarnogórskiego Kościoła Prawosławnego Zgromadzenie z 3 września 2023

3 września 2023 roku w Cetynii odbyło się zgromadzenie zwołane przez część duchowieństwa i wiernych CPC skupionych wokół Borysa. Zgromadzenie ogłosiło przejście Mihaila w stan spoczynku i wybór Borysa na arcybiskupa Cetynii i metropolitę Czarnogóry. Ogłoszono również Antonijego Abramovicia świętym.

Borys i jego zwolennicy argumentują, że zgromadzenie stanowiło tradycyjną formę wyboru zwierzchnika CPC i że podobny sposób zastosowano przy wyborze Antonijego Abramovicia oraz Mihaila Dedeicia.

Mihailo odrzucił te decyzje i oświadczył, że nadal pozostaje zwierzchnikiem CPC. Departament Stanu USA opisał wydarzenia jako schizmę wewnątrz wspólnoty i odnotował, że 23 października 2023 roku Ministerstwo Sprawiedliwości odmówiło wpisania Bojovicia w państwowej ewidencji jako metropolity w miejsce Mihaila.

13 września 2023 roku Synod związany z Mihailem podjął decyzję o pozbawieniu Borysa godności biskupiej i przywróceniu go do stanu świeckiego. Ośrodek Borysa nie uznaje tej decyzji i nadal traktuje go jako biskupa oraz metropolitę.

Postępowania administracyjne Bojović zaskarżył decyzję Ministerstwa Sprawiedliwości z 23 października 2023 roku. 24 czerwca 2024 roku Sąd Administracyjny Czarnogóry uchylił decyzję ministerstwa i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Wyrok nie nakazywał wpisania Bojovicia jako zwierzchnika, lecz usuwał wcześniejszą decyzję administracyjną i wymagał ponownego przeprowadzenia postępowania. W oficjalnym sprawozdaniu Ministerstwa Sprawiedliwości za 2024 rok odnotowano, że po wykonaniu wyroku U. br. 16048/23 przeprowadzono ponowne postępowanie i ponownie wydano decyzję odmawiającą uwzględnienia wniosku. W piśmie Ministerstwa Sprawiedliwości opublikowanym przez ośrodek Mihaila podano, że ponowna odmowa została wydana 8 sierpnia 2024 roku.

W lipcu 2026 roku Mihailo poinformował, że decyzją Ministerstwa Sprawiedliwości z 29 czerwca 2026 roku ponownie odrzucono wniosek Bojovicia o wpisanie go w miejsce Mihaila jako zwierzchnika i osoby upoważnionej do reprezentowania CPC. Informację tę podały również czarnogórskie media. Ośrodek Borysa nadal kwestionuje legalność działań konkurencyjnej struktury i przedstawia Bojovicia jako metropolitę CPC.

Działalność po 2023 Mimo sporu Bojović nadal kieruje własną strukturą kościelną i posługuje się tytułem arcybiskupa Cetynii i metropolity Czarnogóry. We wrześniu 2026 roku strona Wikariatu Metropolii Prawosławnej Czarnogóry w Rumunii wymieniała go jako metropolitę i przewodniczącego struktury synodalnej składającej się z sześciu biskupów.

W maju 2026 roku odbył wizytę wśród czarnogórskiej diaspory w Nowym Jorku i Chicago, gdzie jego struktura prowadzi działalność misyjną. W sierpniu 2026 roku przebywał również w Kijowie podczas wydarzeń związanych z ukraińską diasporą i obchodami niepodległości Ukrainy.

Życie rodzinne Bojović jest krewnym hierarchy Serbskiego Kościoła Prawosławnego, biskupa Cyryla (Kirila) Bojovicia. Według samego Borysa ich dziadkowie byli rodzonymi braćmi. Obydwaj należą do konkurujących ze sobą jurysdykcji prawosławnych.

Przypisy

Linki zewnętrzne Strona struktury Czarnogórskiego Kościoła Prawosławnego związanej z Borysem Bojoviciem

Kategoria:Prawosławie w Czarnogórze Kategoria:Urodzeni w 1981 Kategoria:Duchowni niekanonicznych Kościołów prawosławnych