Jan Novák (ur. 8 kwietnia 1921 w m. Nová Říše, zm. 17 listopada 1984 w Neu-Ulm) – czeski kompozytor.

Życiorys Studiował u Viléma Petrželki w konserwatorium w Brnie (1940–1946) oraz u Pavla Bořkovca w Akademii Sztuk Scenicznych w Pradze (1946–1947). Uzupełniające studia muzyczne odbył u Aarona Coplanda w Berkshire Music Center w Tanglewood (1947) oraz u Bohuslava Martinů w Nowym Jorku (1947–1948). W 1948 roku osiadł w Brnie, działał jako kompozytor muzyki teatralnej i filmowej. Jego kompozycje cieszyły się popularnością wśród publiczności, były jednak krytykowane przez władze za „kosmpololityczny formalizm”. Nonkonformistyczny w swojej postawie Novák został w 1961 roku usunięty ze związku kompozytorów czechosłowackich z powodu odmowy wzięcia udziału w wyborach. Po stłumieniu Praskiej Wiosny w 1968 roku uciekł do Danii. W latach 1970–1977 mieszkał we Włoszech, następnie osiadł w Niemczech Zachodnich. W Czechosłowacji wykonywanie jego utworów było zakazane aż do czasów aksamitnej rewolucji.

Pośmiertnie otrzymał Medal za Zasługi I stopnia (1996).

Twórczość Pozostawał pod silnym wpływem twórczości Bohuslava Martinů. W początkowym okresie swojej działalności kompozytorskiej, do końca lat 50. XX wieku, tworzył w stylistyce neoklasycznej. Później zaczął posługiwać się elementami dodekafonii oraz stylistycznymi nawiązaniami do muzyki jazzowej. Sporadycznie eksperymentował z techniką aleatoryczną i nietypowym instrumentarium, m.in. głosami ptaków i zegarowymi kukułkami nagranymi na taśmę.

Ważne miejsce w twórczości Nováka odgrywała opanowana przez kompozytora w stopniu biegłym łacina. Od lat 60. jego dzieła zostają zdominowane przez utwory wokalno-instrumentalne osadzone w tym języku. Kompozytor sięgał po poezje autorów antycznych (m.in. Marcjalisa, Horacego i Wergiliusza), fragmenty z książki kucharskiej Apicjusza i Carmina Burana oraz własne teksty pisane po łacinie.

Wybrane kompozycje (na podstawie materiałów źródłowych)

Przypisy

Kategoria:Czescy kompozytorzy Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Zmarli w 1984 Kategoria:Odznaczeni Medalem Za Zasługi