thumb|Dziupla w pniu lipy Dziupla – pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa, powstała w wyniku: pęknięcia lub innego rodzaju mechanicznego uszkodzenia drewna, wewnętrznego rozkładu drewna wywołanego przez grzyby (zgnilizna) lub inne organizmy (np. mrówka gmachówka), stanowi wtedy typ próchnowiska, wykucia przez dziuplaki (np. dzięciołowate).
Dziuple przybierają różny kształt: podłużnej szczeliny, komory z okrągłym lub owalnym otworem wejściowym, nieregularnego otworu. W leśnictwie dziupla jest wadą drewna. Drzewo z dziuplą jest słabsze zarówno pod względem zdrowotnym, jak i mechanicznym.
Znaczenie dziupli w przyrodzie Pod względem przyrodniczym dziuple mają ogromne znaczenie, gdyż wpływają na zachowanie i wzbogacanie bioróżnorodności środowiska. Są zamieszkiwane przez wiele gatunków ptaków (tzw. dziuplaki), ssaków (wiewiórki, nietoperze, popielicowate) owadów (np. pachnice dębową), roztoczy, grzybów i bakterii. W pewnym stopniu można je zastąpić budując skrzynki lęgowe.
Konserwacja drzewa z dziuplą Dziuple u drzew pomnikowych oraz drzew rosnących w otoczeniu zabytków poddaje się zabiegom konserwacyjnym, chroniących drzewo przed zbyt szybkim obumieraniem. W pierwszym etapie, po usunięciu murszu wnętrze dziupli nasączano preparatami grzybobójczymi. Z punktu widzenia ochrony bioróżnorodności był to zabieg niewskazany. Wnętrze oczyszczonej dziupli, zwłaszcza w latach 60.-70. betonowano lub zamurowywano. Nie była to dobra metoda bowiem wilgoć kondensująca we wnętrzu i brak przewietrzania sprzyjały rozwojowi grzybów i nie przerywały procesów gnilnych. Stare plomby, w miarę możliwości należy usunąć. Sam mursz, o ile jest suchy, stanowi naturalną ochronę dla otoczonych nim żywych tkanek drzewa. Nadmiar murszu który gromadzi wilgoć i nie wysycha należy regularnie usuwać. Dziuple pozostawia się puste, a otwory przykrywa siatką. Siatka zapewnia dostęp powietrza, dzięki któremu wnętrze dziupli szybko wysycha, a równocześnie nie pozwala, by we wnętrzu gromadziły się gnijące substancje organiczne, np. liście. Zakładane na dziuplach siatki, zwłaszcza na terenach zabytkowych parków przydworskich, pozbawiają jednak różne zwierzęta naturalnych gniazd. W takich miejscach zamiast siatki wskazane jest stosowanie niewielkich daszków lub osłon zabezpieczających przed deszczem i śniegiem a równocześnie umożliwiających swobodne zasiedlenie przez zwierzęta.
Galeria
Bibliografia Pawłowski J., 1961, Próchnojady blaszkorożne w biocenozie leśnej Polski, Ekologia Polska – Seria A, PWN, Warszawa.
Kategoria:Ochrona przyrody Kategoria:Martwe drewno Kategoria:Wady drewna