Ismaʻīl Rājī al-Fārūqī, ar. إسماعيل راجي الفاروقي (ur. 1 stycznia 1921 w Jaffie, zm. 27 maja 1986 w Wyncote) – palestyńsko-amerykański filozof znany z badań nad islamem i dialogiem międzyreligijnym. Wykładał m.in. na Uniwersytecie Al-Azhar w Kairze, Uniwersytecie McGilla w Montrealu i Temple University w Filadelfii, gdzie założył i kierował programem studiów islamskich. Był założycielem (IIIT). Al-Faruqi napisał ponad 100 artykułów i 25 książek, w tym Christian Ethics: A Historical and Systematic Analysis of Its Dominant Ideas oraz Al-Tawhid: Its Implications For Thought And Life.
Życiorys Wczesne życie i edukacja Al-Faruqi urodził się w Jaffie, w Palestynie pod brytyjskim mandatemEssential Writings: Ismail Al Faruqi. Edited by Imtiyaz Yusuf, IBT Books, 2021, p. 3.. Jego ojciec, 'Abd al-Huda al-Faruqi, był sędzią islamskim. Al-Faruqi otrzymał swoje wczesne religijne wykształcenie w domu i w miejscowym meczecie. W 1936 rozpoczął naukę we francuskim Dominikańskim Kolegium Braci z Jaffy.
W 1942 został mianowany rejestratorem spółdzielni pod rządami brytyjskiego mandatu w Jerozolimie. W 1945 został gubernatorem okręgu Galilei. Po wojnie arabsko-izraelskiej w 1948 al-Faruqi wyemigrował do Bejrutu w Libanie, gdzie studiował na Uniwersytecie Amerykańskim w Bejrucie. Później zapisał się na Uniwersytet Indiana, gdzie uzyskał tytuł magistra filozofii z pracą dyplomową zatytułowaną The Ethics of Reason and the Ethics of Life (Kantian and Nietzschean Ethics) w 1949Al-Faruqi, Isma'il Raji. "The Ethics of Reason and the Ethics of Life (Kantian and Nietzschean Ethics)." Master's thesis, Indiana University, 1949..
W swojej pracy magisterskiej al-Faruqi badał etykę Immanuela Kanta i Friedricha Nietzschego. Kontynuował studia, uzyskując drugi tytuł magistra filozofii na Uniwersytecie Harvarda w 1951, a w 1952 zdobył doktorat z pracy zatytułowanej On Justifying the Good na Uniwersytecie IndianaAl-Faruqi, Isma'il. "On Justifying the Good." PhD thesis, Indiana University, 1952.. W swojej rozprawie doktorskiej al-Faruqi argumentował, że wartości są absolutnymi, samodzielnymi esencjami znanymi a priori poprzez intuicję emocjonalną. Oparł swoje teorie na fenomenologii Maxa Schelera i badaniach etycznych Nicolaia HartmannaScheler, Max. On the Eternal Man. Translated by Bernard Noble, SCM Press, 1960.Scheler, Max. Man's Place in Nature. Beacon Press, 1961..
Jego studia doprowadziły go do wniosku, że brak transcendentnej podstawy prowadzi do relatywizmu moralnego, co skłoniło go do ponownego przemyślenia swojego islamskiego dziedzictwa. W ciągu sześciu lat od przybycia do Stanów Zjednoczonych, zdał sobie sprawę z potrzeby dokładniejszego badania islamu, co skłoniło go do podjęcia studiów na Uniwersytecie Al-Azhar w Egipcie. Do czasu opuszczenia Stanów Zjednoczonych, miał już nowe pytania dotyczące moralnych obowiązków i starał się zintegrować swoje intelektualne poszukiwania z islamską tożsamościąFletcher, Charles. Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Inter-faith Dialogue and the Work of Ismail Al-Faruqi. I.B.Tauris, 2014, p. 34..
Kariera akademicka W 1958 al-Faruqi otrzymał propozycję stypendium wizytującego na Wydziale Teologii Uniwersytetu McGilla. Mieszkał w Saint-Laurent i dołączył do Instytutu Studiów Islamskich Uniwersytetu McGilla na zaproszenie jego założyciela, Wilfreda Cantwella Smitha. W latach 1958–1961 nauczał obok Smitha i był znany ze swojego dynamicznego i oryginalnego podejścia do myśli islamskiejBalfour, Clair. Islamic Scholar Slain in U.S. Was Figure in Montreal. The Gazette, 31 July 1986, Montreal.. Studiował wówczas teologię chrześcijańską i judaizm, a także zapoznał się z pakistańskim filozofem Fazlurem Rahmanem. W 1961 Rahman zorganizował dla al-Faruqi dwuletni pobyt w Centralnym Instytucie Badań Islamskich w Karaczi w Pakistanie, aby zapoznał się z różnorodnymi kulturami muzułmańskimi. Al-Faruqi pracował tam jako profesor wizytujący od 1961 do 1963Essential Writings: Ismail Al Faruqi. Edited by Imtiyaz Yusuf, IBT Books, 2021, p. 4..
W 1964 Al-Faruqi wrócił do Stanów Zjednoczonych i pracował jako profesor wizytujący w Szkole Teologii Uniwersytetu w Chicago oraz jako profesor nadzwyczajny na Uniwersytecie Syracuse. W 1968 dołączył do Temple University jako profesor religii, gdzie założył program studiów islamskich i pełnił tę funkcję do swojej śmierci w 1986Fletcher, Charles. Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Inter-faith Dialogue and the Work of Ismail Al-Faruqi. I.B.Tauris, 2014.. Podczas swojego pobytu na Temple University, al-Faruqi był mentorem wielu studentów, w tym swojego pierwszego doktoranta, Johna EspositoQuraishi, M. Tariq. Ismail al-Faruqi: An Enduring Legacy. MSA Publications, 1986, p. 9."Editorial." The American Journal of Islamic Social Sciences, vol. 28, no. 3, 2011, pp. ii-xii..
W marcu 1977 al-Faruqi odegrał znaczącą rolę w Pierwszej Światowej Konferencji na temat Edukacji Muzułmańskiej w Mekce, w której uczestniczyli m.in. Muhammad Kamal Hassan, Syed Muhammad Naquib al-Attas i Syed Ali Ashraf. Konferencja położyła podwaliny pod założenie uniwersytetów islamskich w Dhace, Islamabadzie, Kuala Lumpur, Kampali i Nigrze. Al-Faruqi miał kluczowy wpływ na ustalenia konferencji i rozwój jej planów działania.
Śmierć W maju 1986 al-Faruqi i jego żona zostali zamordowani w swoim domu w Wyncote w Pensylwanii przez Josepha Louisa Younga, znanego również jako Yusuf Ali. Young przyznał się do zbrodni, został skazany na śmierć i zmarł w więzieniu z przyczyn naturalnych w 1996Black Muslim Charged in Slaying of Islamic Scholar and His Wife. The New York Times, 18 January 1987.O'Bryan, Ruth. Confession Details Stalking, Slaying Of Islamic Scholars. The Morning Call, 8 July 1987.Bell, Adam. Inside the Capitol (Joseph Louis Young dies of natural causes on death row). The Patriot News, 11 March 1996.. Atak przeżyła ciężko raniona ich córka, Anmar al-Zein. Istnieją różne teorie dotyczące motywacji za morderstwami, w tym nieudany napad i politycznie motywowany zamachToth, Anthony B. Focus on Arabs and Islam. Washington Report on Middle East Affairs, November 1986.Fletcher, Charles. Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Inter-faith Dialogue and the Work of Ismail Al-Faruqi. I.B. Tauris, 2014.Assassination motive behind al-Faruqi killings. New Straits Times, 20 August 1986, Kuala Lumpur, Malaysia.Zionist backlash against Arab intellectuals. New Straits Times, 21 August 1986, Kuala Lumpur, Malaysia.
Filozofia i myśl Wczesna myśl: Arabizm Wczesne intelektualne zainteresowania Al-Faruqiego koncentrowały się na urubah (arabizmie). Twierdził, że urubah stanowi rdzeń tożsamości i zbiór wartości łączących wszystkich muzułmanów w jedną wspólnotę wiernych (ummah). Al-Faruqi uważał, że arabski, jako język Koranu, jest niezbędny do pełnego zrozumienia islamskiej koncepcji świata. Uważał, że urubah jest nierozłączna z tożsamością muzułmańską, obejmując zarówno wymiar językowy, jak i religijnyAl-Faruqi, Isma'il R. 'Urubah and Religion: An Analysis of the Dominant Ideas of Arabism and of Islam as Its Heights Moment of Consciousness. Djambatan, 1962..
Al-Faruqi podkreślał również koncepcję tawhid (monoteizmu) jako centralny element arabskiej świadomości religijnej, którą odnajdywał w judaizmie, chrześcijaństwie i islamie. Ta idea podkreślała wspólny nurt monoteistycznych wierzeń w tych religiach, zakorzeniony w arabskiej kulturze i języku. Wierzył, że islam i monoteizm były darami arabskiej świadomości dla ludzkości, co było sprzeczne z nacjonalizmem opartym na rasie w nowoczesnej epoceBakar, Osman. "The Intellectual Impact of American Muslim Scholars on the Muslim World, with Special Reference to Southeast Asia." Edited by Philippa Strum, Woodrow Wilson International Center for Scholars, 2005, pp. 96-97..
To stanowisko było krytykowane przez niektórych uczonych za jego postrzeganą esencjalistyczną i arabocentryczną perspektywę. Krytycy, w tym muzułmańscy intelektualiści nie-Arabowie, kwestionowali jego twierdzenie, że arabski jest jedyną strukturą językową odpowiednią dla myśli islamskiej. Pobyt al-Faruqiego w Pakistanie, gdzie zetknął się z różnorodnymi kulturami muzułmańskimi, niewiele zmienił jego arabocentryczne poglądy początkowoFletcher, Charles D. Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi. I.B. Tauris, 2015, pp. 35-37..
Przesunięcie ku islamizmowi Perspektywy Al-Faruqiego znacząco ewoluowały po przeprowadzce do Stanów Zjednoczonych. Jego zaangażowanie w (MSA) na Temple University wprowadziło go do różnorodnej grupy muzułmańskich studentów z różnych kultur. To doświadczenie skłoniło go do ponownego przemyślenia wcześniejszego skupienia na arabizmieBa-Yunus, Ilyas. "Al Faruqi and Beyond: Future Directions in Islamization of Knowledge." The American Journal of Islamic Social Sciences, vol. 5, no. 1, 1988, p. 14.. Zaczął priorytetować szerszą islamską tożsamość nad arabskim nacjonalizmem, stwierdzając: „Jeszcze kilka miesięcy temu byłem Palestyńczykiem, Arabem i muzułmaninem. Teraz jestem muzułmaninem, który przypadkiem jest Arabem z Palestyny”. Refleksyjnie na temat swojej tożsamości, al-Faruqi zauważył: „Zapytałem siebie: Kim jestem? Palestyńczykiem, filozofem, liberalnym humanistą? Moja odpowiedź brzmiała: Jestem muzułmaninem”.
To przesunięcie było również wpływowe przez jego zaangażowanie w dialog międzyreligijny, gdzie zaczął dostrzegać znaczenie zjednoczonej islamskiej tożsamości dla prowadzenia owocnych rozmów z niemuzułmanami. Udział Al-Faruqiego w MSA i jego spotkania z różnorodnymi muzułmańskimi kulturami w Stanach Zjednoczonych wzmocniły jego szerszą islamską tożsamość ponad wcześniejsze arabocentryczne poglądy.
Metareligia Al-Faruqi dążył do ustanowienia zasad metareligijnych opartych na rozumie, aby oceniać religie według uniwersalnych standardów, a nie w porównaniu z sobą nawzajem. To ambitne przedsięwzięcie miało na celu znalezienie wspólnej płaszczyzny dla zrozumienia i współpracy między różnymi wiarami. Zaproponował kilka wytycznych dla dialogu, w tym: że każdy dialog jest poddany krytyce, komunikacja musi przestrzegać zasad wewnętrznej i zewnętrznej spójności, dialog powinien odpowiadać rzeczywistości i być wolny od „kanonicznych figuracji”, a także skupiać się na kwestiach etycznych, a nie teologicznychFletcher, Charles D. Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi. I.B. Tauris, 2015, pp. 43-45..
Al-Faruqi wierzył, że dialog metareligijny może służyć jako środek do osiągnięcia wzajemnego zrozumienia i szacunku między różnymi wspólnotami religijnymi, pomagając zmniejszyć przepaść stworzoną przez różnice doktrynalne. Jego nacisk na etykę nad teologią miał na celu ułatwienie bardziej konstruktywnych i mniej kontrowersyjnych rozmów międzyreligijnychFletcher, Charles D. Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi. I.B. Tauris, 2015, pp. 46-48..
Holistyczna wiedza Al-Faruqi w znaczący sposób przyczynił się do rozwoju koncepcji holistycznej wiedzy, wyrażając obawy dotyczące sekularyzacji wiedzy w społeczeństwach muzułmańskich. Omawiał „chorobę ummy” i argumentował, że poleganie na zachodnich sekularnych narzędziach i metodach prowadzi do rozłączenia z ekologicznymi i społecznymi realiami muzułmańskich narodów, często pomijając naruszenia islamskiej etykiAhsan, Muhammad Amimul. "Islamization of Knowledge: An Agenda for Muslim Intellectuals." Global Journal of Management and Business Research Administration and Management, vol. 13, no. 10, 2013.. Podkreślał znaczenie integracji islamskich zasad z nowoczesną wiedzą, aby stawić czoła współczesnym wyzwaniom i zachować etyczną integralność ummy.