Jean Renoir (ur. 15 września 1894 w Paryżu, zm. 12 lutego 1979 w Beverly Hills) – francuski reżyser filmowy, producent, scenarzysta, aktor i pisarz. Czołowy przedstawiciel francuskiego realizmu, uznawany za jednego z największych twórców światowego kina. Zdobywca Honorowego Oscara za całokształt twórczości, Złotego Lwa na 7. MFF w Wenecji i wielu innych nagród filmowych.
Od 1924 do końca lat 60. wyreżyserował lub zagrał w ponad 40 filmach. Początkowo kręcił filmy nieme (w sumie 11, jeden z głośniejszych z nich to Nana na podstawie powieści Emila Zoli), a w 1931 nakręcił swój pierwszy film dźwiękowy Suka.
Życiorys Był drugim dzieckiem Aliny Victorine Charigot oraz znanego malarza impresjonisty Augusta Renoira. Książka Pierre-Auguste Renoir, mon père, którą wydano w 1962 i 1981 (tytuł pierwotny brzmiał Renoir), jest uważana za najbardziej wyczerpujące źródło biograficzne o tym artyście. Innego rodzaju hołdem wobec ojca był film French Cancan, który Renoir nakręcił w 1955.
W czasie I wojny światowej był kawalerzystą, a potem, po odniesieniu rany na froncie, został pilotem zwiadowczym. W czasie II wojny światowej został powołany do służby wojskowej w charakterze filmowca. Po inwazji Niemiec na Francję w 1940 udało mu się wraz z żoną Dido uciec do USA, gdzie zaczął kręcić filmy w Hollywood. Nie czuł się tam dobrze, a jego filmy nie odnosiły sukcesów, ale w 1946 otrzymał obywatelstwo USA.
W 1949 Renoir popłynął do Indii, gdzie nakręcił swój pierwszy film w kolorze. Rzeka (1951) nominację do Oscara. Przyniosła mu Nagrodę Międzynarodową na 12. MFF w Wenecji i stała się początkiem drugiego wielkiego okresu twórczego w jego karierze.
Swój ostatni film, Le Petit théâtre de Jean Renoir, nakręcił w 1969. Nie mogąc zdobyć funduszy na nowe filmy i podupadając na zdrowiu, spędził ostatnie lata życia podejmując przyjaciół w swoim domu w Beverly Hills oraz pisząc powieści i spisując wspomnienia (Ma vie et mes films, wydane w 1974).
W 1975 otrzymał Oscara Honorowego za całokształt twórczości. W 1977 rząd Francji nadał mu stopień komandora Legii Honorowej.
Jean Renoir zmarł w Beverly Hills 12 lutego 1979. Jego szczątki przewieziono do Francji, aby pochować je na kwaterze rodzinnej na cmentarzu w Essoyes.
Jego starszy brat Pierre był znanym aktorem teatralnym i filmowym, dyrektorem Comédie-Française.
Wybrana filmografia Reżyser 1925: Panna wodna (La fille de l’eau) 1927: Marquitta 1926: Nana 1928: Dziewczynka z zapałkami (La petite marchande d’allumettes) 1931: On purge bébé 1931: Suka (La chienne) 1932: Boudu z wód wyratowany (Boudu sauvé des eaux) 1933: Chotard i spółka (Chotard et Cie) 1934: Pani Bovary (Madame Bovary) 1935: Toni 1936: Zbrodnia pana Lange (Le crime de Monsieur Lange) 1936: Ludzie z zaułka (Les bas-fonds) 1936: Wycieczka na wieś (Partie de campagne) 1936: Życie należy do nas (La vie est à nous) - współreżyser 1937: Towarzysze broni (La grande illusion) 1938: Bestia ludzka (La bête humaine) 1938: Marsylianka (La Marseillaise) 1939: Reguły gry (La règle du jeu) 1941: Na bagniskach (Swamp water) 1943: To jest mój kraj (This Land Is Mine) 1945: Południowiec (The Southerner) 1946: Dziennik panny służącej (The Diary of a Chambermaid) 1951: Rzeka (The River) 1952: Złota karoca (Le carrosse d'or) 1955: French Cancan 1956: Helena i mężczyźni (Eléna et les hommes) 1959: Testament doktora Cordelier (Le testament du Docteur Cordelier) - telewizyjny 1959: Śniadanie na trawie (Le déjeuner sur l’herbe) 1962: Kapral w matni (Le caporal épinglé) 1971: Teatrzyk Jeana Renoira (La Petit théâtre de Jean Renoir)- telewizyjny
Dorobek pisarski Orvet – Paryż: Gallimard, 1955. Renoir Paryż: Hachette, 1962, wydanie polskie Warszawa: PIW 1966. (reedycja pod tytułem Pierre-Auguste Renoir, mon père: Paryż: Gallimard, w serii Folio, 1981) Les Cahiers du capitaine Georges – Paryż: Gallimard, 1966. Ma vie et mes films – Paryż: Flammarion, 1974. (wydanie poprawione w 2005, wydanie polskie Moje życie, moje filmy, w 1978) Écrits 1926-1971 – Paryż: Pierre Belfond, 1974. Carola, w L’Avant-Scène Cinéma, 1976. Le Cœur à l’aise. – Paryż: Flammarion, 1978. Julienne et son amour zastąpione przez En avant Rosalie – Éditions Henri Veyrier, 1978. Le Crime de l’Anglais – Paryż: Flammarion, 1979. Geneviève – Paryż: Flammarion, 1979. Lettres d’Amérique – Paryż: Presses de la Renaissance, 1984.
Nagrody Nagroda Akademii Filmowej Oscar za całokształt twórczości: 1975 Nagroda na MFF w Wenecji Złoty Lew: 1946: Południowiec
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Francuscy aktorzy filmowi Kategoria:Francuscy producenci filmowi Kategoria:Francuscy reżyserzy filmowi Kategoria:Francuscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Laureaci Oscara honorowego Kategoria:Ludzie urodzeni w Paryżu Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (III Republika Francuska) Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1979