Słownik mykologiczny obejmuje hasła z zakresu morfologii, fizjologii, ekologii i rozmnażania grzybów oraz ich identyfikacji. Nie obejmuje taksonów. Niebieski kolor oznacza hasła szerzej opisane w odrębnych artykułach, czerwony – hasła jeszcze nieopisane, czarny – przekierowania.
A acetokarmin – barwnik używany do wybarwiania preparatów przy oznaczaniu gatunków acerwulus – występująca u niektórych grzybów i złożona z konifioforów struktura do wytwarzania bezpłciowych zarodników adelofialida – zredukowana forma fialidy wyrastająca ze strzępki bez przegrody adiaspora – duża, kulista chlamydospora, która po inhalacji i dostaniu się do płuc wzrasta izotropicznie bez podziałów komórkowych acyjanofilny – nie barwiący się w błękicie mlekowym aflatoksyny – toksyny wytwarzane przez gatunki grzybów z rodzaju Aspergillus aleuriospora – bezpłciowy zarodnik wytwarzany na szczycie strzępek, ale pozostający na nich aż do rozpadu grzybni agarikalny – należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales). Grzyby te charakteryzują się owocnikiem złożonym z trzonu i kapelusza z blaszkami akantocystyda – rodzaj cystydy o promieniście rozgałęzionym wierzchołku akantohyfida – rodzaj hyfidy z kołeczkowatymi wyrostkami po bokach akrogeniczne – zarodniki powstające i zawieszone na szczycie komórki zarodnikotwórczej akropetalne – zarodniki powstające na końcu → łańcuszek akropetalny akropleurogeniczne – zarodniki powstające na szczycie i na bokach konidioforu akutocystyda – cienkościenna i bezbarwna hyfida o ostrym wierzchołku alantoidalny – o kształcie kiełbasy (zarodnik) aleurokonidium, aleurospora – konidium przylegające do szczytu lub boku strzępki alleszerioza – choroba ludzi, psów i koni wywołana przez Pseudallescheria boydii alternarioza – choroba roślin wywołana przez grzyby z rodzaju Alternaria alweola – jamkowate zagłębienie w owocniku grzyba amerokonidium – jednokomórkowe konidium,u którego stosunek długości do szerokości jest mniejszy niż 1:15 amfispora – rodzaj konidium u niektórych rdzowców (Pucciniales) amoniak – odczynnik chemiczny do reakcji makro- i mikroskopowych, pomocny przy identyfikacji gatunków grzybów ampuła – komórka konidiotwórcza kształtem przypomina napęczniałą główkę z krótkimi wyrostkami zwanymi sterygmami ampułkowaty – w kształcie ampułki; u dołu rozszerzony, u góry zwężony i wydłużony amyloidalność – zmiana barwy zarodników grzybów i innych elementów ich budowy pod wpływem preparatów jodu (zazwyczaj stosuje się odczynnik Melzera) an – przedrostek oznaczający „bez” lub „nie” angiokarpiczny – owocnik zamknięty → wnętrzniaki antraknoza – grzybowa choroba powodująca zgorzele roślin anamorfa – morfa rozmnażająca się bezpłciowo anastomoza – poprzeczne połączenia między blaszkami, strzępkami lub wstawkami anizogamia – rozmnażania płciowe polegające na łączeniu się gamet zróżnicowanych wielkością annelida – komórka konidiotwórcza wydłużająca się podczas wytwarzania zarodników, zwykle o walcowatym kształcie i nieco zwężonej części szczytowej annellofor – konidiofor lub trzonek (szypułka) podtrzymujący annelidę annelokonidium, annelospora – konidium wytwarzane na annelidzie anizogamia – rozmnażanie płciowe polegające na łączeniu się nieruchomych gamet aparat apikalny – struktura na szczucie worków służąca do wydalania zarodników aplanogamia – łączenie się dwóch nieruchomych gamet i wytworzenie zygoty aplanospora – nieruchomy zarodnik wytwarzany przez niektóre glony i grzyby apofiza – rozszerzający się u podstawy zarodni trzonek zarodnionośny, lub pierścieniowate zgrubienie na dolnej stronie endoperydium apotecjum, miseczka – rodzaj owocnika o kształcie podobnym do miseczki appressorium, przycistka – wytwarzana przez kiełkujący zarodnik strzępka służąca do przymocowania się do podłoża archikarp – początkowe stadium owocnika areolka – mały fragment spękanej powierzchni, od innych oddzielony szczelinami artrokonidium, artrospora – konidium powstające w wyniku fragmentacji strzępek askogonium → lęgnia askokonidium – konidium powstające w worku askoma → askokarp askoplazma – półpłynna treść worków, w której powstają zarodniki asterokonidium → staurokonidium atranoryna – związek chemiczny występujący u wielu gatunków porostów arbuskula – strzępka grzybów mykoryzowych pośrednicząca w wymianie składników między grzybem i rośliną areolka – okrągły lub nieregularny fragment plechy u porostów aseptyczna – nie podzielona przegrodami (septami) askochytoza – choroba roślin wywołana przez grzyby z rodzaju Ascochyte askogamia – proces tworzenia worków (ascus) askokarp – owocnik grzybów workowych wytwarzający askospory askospora – płciowy zarodnik workowców askostroma – rodzaj owocnika u grzybów workowych wytwarzających podkładki aspergilloza – choroba wywołana przez grzyby z rodzaju Aspergillus asterohyfida – hyfida o gwiazdkowatym kształcie asteroseta – szczecinka o gwiazdkowatym kształcie astrocystyda – cystyda o gwiazdkowatym wierzchołku autogamia – rozmnażanie płciowe, podczas którego obydwie komórki rozrodcze wytwarzane są przez ten sam organizm azygospora – struktura podobna do zygospory, ale nie powstająca wskutek zlania się gametangiów
B balistospora – zarodnik mechanicznie wyrzucany bazydiokarp – owocnik podstawczaków wytwarzający bazydiospory bazydiom – inaczej bazydiokarp, czyli owocnik podstawczaków bazydiola – niedojrzała podstawka bazydiospora – płciowy zarodnik podstawczaków bazypetalny – powstający na początku → łańcuszek bazypetalny biotrofy – organizmy pasożytnicze mogące się rozwijać tylko na powierzchni lub wewnątrz żywych organizmów blastogeneza → pączkowanie blastomykoza – choroba wywołane przez Blastomyces dermatitidis blastospora, blastokonidium – zarodnik powstający przez pączkowanie blastyczny – rodzaj konidiogenezy polegający na tym, że komórka konidiotwórcza rozrasta się i zamienia w konidium, które następnie odcinane jest od konidioforu przegrodą blaszki – część owocnika grzybów kapeluszowych, na której powstają zarodniki błękit anilinowy – barwnik używany do barwienia preparatów biologicznych błękit krezolowy – barwnik używany do barwienia preparatów biologicznych błękit metylenowy – barwnik używany do barwienia preparatów biologicznych błękit mlekowy – barwnik do określania cyjanofilności grzybów boletoid fungi, grzyby borowikopodobne – grzyby kapeluszowe o rurkowym hymenoforze należące do rzędu borowikowców brachybazydiola – duża i nabrzmiała bazydiola brodawki – niskie, tępe wyrostki na powierzchni owocnika brzeg kapelusza – zewnętrzna część kapelusza, najbardziej oddalona od trzonu. Często ma inną barwę i własności od pozostałej części (np. jest płonny) brzeżek plechowy → ekscypulum bulwa – wyraźnie bulwiasto rozdęta nasada trzonu u grzybów kapeluszowych
C cefalodium – struktury zawierające sinice u niektórych porostów cenocyt – rodzaj komórczaka cenotyczny – pusty, bez przegrody chasmotecjum – rodzaj owocnika u workowców cheilocystyda – cystyda na blaszkach grzybów chitosom – mikropęcherzyk na powierzchni błony komórkowej grzybów chityna – organiczny związek chemiczny będący składnikiem ściany komórkowej u grzybów ciałka gwiaździste – promieniste wypustki wokół ogniska zakażenia bakteryjnego, grzybiczego lub pasożytniczego chlamydospora – zarodnik przetrwalnikowy o grubych ścianach chromoblastomykoza – przewlekła, podskórna grzybica chryzocystyda – cystyda, która pod działaniem KOH barwi się na żółto chwytniki – cienkie wyrostki plesze porostów umocowujące ją do podłoża chytridiomykoza – choroba grzybicza płazów wywołana przez niektóre gatunki Batrachochytrium ciałka gwiaździste – promieniste wypustki wokół ogniska zakażenia bakteryjnego, grzybiczego lub pasożytniczego cortex – skórka grzybów złożona z gęsto zbitych strzępek tworzących chropowatą powierzchnię cutis – skórka grzybów złożona z równoległych do powierzchni, cienkich strzępek cyfelle – bardzo drobne otworki w dolnej korze porostów cysty strzępkowe – specyficzne, kleiste struktury na strzępkach grzybów drapieżnych cystyda – płonna komórka występująca między podstawkami w hymenium cystydiola – mała, niedojrzała cystyda cykl paraseksualny – rozmnażanie bezpłciowe zachodzące między haploidalnymi strzępkami grzybni tego samego gatunku, ale należącymi do różnych typów płciowych cyjanofilny – zmieniający barwę w błękicie mlekowym czapeczka – kapturkowata struktura na szczycie owocnika czarcie koło – krąg utworzony z owocników grzybów czas zwilżenia – czas zwilżenia wodą powierzchni rośliny niezbędny patogenowi do zainfekowania rośliny czerwień Kongo – barwnik używany do wybarwiania preparatów mikroskopowych człon – część strzępki od sąsiednich oddzielona przegrodą. Jest odpowiednikiem komórki u roślin
D diaspora – twór służący do rozmnażania roślin i grzybów dendrohyfida – cienka, wielokrotnie drzewkowato rozgałęziona hyfida dekstrynoidalny – zmieniający barwę na czerwonobrązową w odczynniku Melzera dermatofity – grzyby chorobotwórcze powodujące grzybice demicykliczny – grzyb rdzawnikowy nie tworzący urediniospor deuterogamia – rozmnażanie płciowe polegające na zapłodnieniu lęgni przez jądro pochodzące ze strzępki grzybni lub zarodnika konidialnego diafragma – cienka błona oddzielająca glebę od podglebia w owocnikach zamkniętych didymospora – zarodnik dwukomórkowy, przedzielony pojedynczą przegrodą poprzeczną dichohyfida – hyfida zbudowana z cienkościennej zazwyczaj komórki podstawowej i z gałązek wierzchołkowych, zwykle grubościennych dichotomiczny – rozgałęziony na dwa mniej więcej równe ramiona diktiokonidium – dwukomórkowe konidium, u którego stosunek długości do szerokości jest mniejszy niż 1:15 dikariofaza – występująca u niektórych gatunków grzybów sytuacja, gdy kariogamia (czyli zlanie jąder) nie następuje zaraz po plazmogamii dołkowany –owocnik z zagłębieniami. Zwykle występują one na trzonie, np. u mleczaja dołkowanego Lactarius scrobiculatus dimityczny system – złożony ze strzępek generatywnych i łącznikowych lub generatywnych i szkieletowych distosepta – przegroda niewłaściwa w zarodnikach, zbudowana tylko z wewnętrznej warstwy jego ściany dissepiment – wystająca na zewnątrz część przegrody między porami w hymenoforze, inaczej ostrze porów diplont – dwa haploidalne, zróżnicowane płciowo jądra występujące w jednej komórce dolipor – specjalna struktura w przegrodzie podstawczaków, umożliwiająca wymianę składników między sąsiednimi komórkami dysjunktor, komórka rozdzielająca – komórka znajdująca się między dwoma zarodnikami drożdżyca → kandydoza, rodzaj grzybicy dysjunktor, komórka rozdzielająca – komórka znajdująca się między dwoma zarodnikami dzióbek () → wyrostek wnęki
E ecjospora – zarodnik rdzowców wytwarzany w ecjach ecjospora uredinialna – zarodnik wytwarzany w ecjosporach uredinialnych ecjum – u rdzowców wytwór grzybni, w którym wytwarzane są zarodniki zwane ecjosporami ecjum uredinialne – u rdzowców rodzaj ecjum, w którym powstają zarodniki pełniące równocześnie funkcję ecjospor i urediniospor egzogenny, egzogeniczny – pochodzący z zewnątrz, spoza organizmu egzoperydium – zewnętrzna warstwa perydium egzotecjum – część owocników typu perytecjum, która wystaje na zewnątrz ponad plechę ekscypulum – w owocnikach typu perytecjum zewnętrzna ścianka otaczającą z wszystkich stron hymenium eksykat – zasuszony okaz w kolekcji grzybów ektomykoryza – mykoryza zewnętrzna, podczas której strzępki grzyba nie wnikają do komórek korzeni roślin ektosporium – zewnętrzna warstwa ściany komórkowej w bazydiosporach endogenny, endogeniczny – powstający wewnątrz organizmu endoperydium – wewnętrzna część perydium endosaprofityzm – rodzaj współżycia glonów i grzybów występujący u niektórych porostów endospora – zarodnik powstający wewnątrz zarodni endostroma – wewnętrzna część podkładki, w której powstają bazydiospory