Dyrektywa o jawności wynagrodzeń, procedura 2023/970 – dyrektywa Unii Europejskiej, której celem jest zmniejszenie luki płacowej między kobietami a mężczyznami poprzez wprowadzenie obowiązku transparentności wynagrodzeń w przedsiębiorstwach działających na terenie UE. Według założeń dyrektywa ma zmniejszyć lukę płacową w Europie: obecnie wynagrodzenie kobiet jest średnio o 14% niższe niż mężczyzn. Według Piotra Lewandowskiego, prezesa Instytutu Badań Strukturalnych „Zdecydowana większość badań pokazuje, że jawność płac obniża lukę płacową między kobietami a mężczyznami”. Z tą tezą zgadza się 74% ekonomistów, którzy wzięli udział w sondzie Rzeczpospolitej. Jednocześnie badania prowadzone w Danii i Ameryce Północnej wskazały, że jawność wynagrodzeń wpływa na obniżenie luki płacowej.
Historia Projekt dyrektywy został przedłożony 4 marca 2021 roku przez Komisję Europejską w odpowiedzi na długotrwałe dysproporcje w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn na tych samych stanowiskach. Dyrektywa ma na celu wprowadzenie mechanizmów umożliwiających pracownikom dostęp do informacji o wynagrodzeniach w ramach ich organizacji, co w efekcie ma prowadzić do zmniejszenia różnic płacowych.
W 2023 roku Parlament Europejski oraz Rada Unii Europejskiej przyjęły dyrektywę, w której zobowiązano państwa członkowskie do implementacji jej przepisów najpóźniej do 2026 roku.
Główne postanowienia Dyrektywa wprowadza szereg obowiązków dla pracodawców, mających na celu zwiększenie przejrzystości wynagrodzeń. Pracodawcy będą zobowiązani do udostępniania informacji na temat struktury wynagrodzeń, w tym danych dotyczących mediany wynagrodzeń według płci w danym przedsiębiorstwie.
Jednym z kluczowych elementów dyrektywy o jawności wynagrodzeń jest obowiązek ujawniania informacji o wynagrodzeniu w ogłoszeniach o pracę. Od 2026 roku wszystkie firmy działające na terenie Unii Europejskiej będą zobligowane do podawania w ofertach pracy minimalnego poziomu wynagrodzenia lub przedziału wynagrodzeń dla danego stanowiska. Celem tego wymogu jest zwiększenie przejrzystości rynku pracy oraz zredukowanie dysproporcji płacowych, szczególnie w kontekście równości płci. Brak tych informacji w ogłoszeniach może skutkować sankcjami, w tym grzywnami, co ma na celu wymuszenie na pracodawcach większej transparentności w procesie rekrutacyjnym. Obecnie w Polsce na największym polskim portalu z ogłoszeniami o pracę pracuj.pl jedynie 18% ogłoszeń zawiera widełki, podczas gdy na portalach takich jak No Fluff Jobs i solid.jobs podanie zakresu wynagrodzeń jest obligatoryjne dla każdej firmy publikującej ogłoszenie o pracę. Jak wskazują eksperci dyrektywa zminimalizuje rozbieżności między rekrutowanymi różnej płci oraz zaoszczędzi czas osób aplikujących, które będą z góry wiedzieć, które stanowiska są dla nich interesujące.
Dyrektywa przewiduje również, że pracownicy będą mieli prawo do wnioskowania o informacje dotyczące wysokości wynagrodzeń swoich kolegów i koleżanek na podobnych stanowiskach. W przypadku ujawnienia znaczącej różnicy płacowej, pracodawcy będą musieli podjąć działania naprawcze.
Kontrowersje Wprowadzenie dyrektywy spotkało się z różnymi reakcjami. Zwolennicy wskazują, że przyczyni się ona do zmniejszenia luki płacowej i wzmocnienia równości płci na rynku pracy. Krytycy jednak obawiają się, że nowe obowiązki mogą zwiększyć biurokrację i koszty administracyjne dla pracodawców, szczególnie dla małych i średnich przedsiębiorstw. Według prof. Joanny Tyrowicz, członkini Rady Polityki Pieniężnej „Dyrektywa UE w niczym nie szkodzi, ale niewiele zmieni. Wcześniej w kilku krajach wprowadzono obowiązek publikowania raportu o równości płac (np. w Szwajcarii jest to warunek sine qua non startowania w przetargach publicznych). Takie rozwiązania, o ile nie ma dobrej woli, sprowadzają się do malowania trawy na zielono, a nie do zmiany społecznej. Nieuzasadnione czynnikami obiektywnymi nierówności płacowe nie tylko w Polsce wynikają z bardzo wielu mechanizmów, wiele z nich ma charakter behawioralny i żadnego z nich nie załatwi się publikowanym raz na rok raportem”.
Ocena społeczna Według badań przeprowadzonych przez Randstad, 81% Polaków opowiada się za obowiązkowym ujawnianiem widełek płacowych w ofertach pracy. Z kolei pełna jawność wynagrodzeń, obejmująca dostęp do informacji o zarobkach współpracowników, jest popierana przez 41% respondentów. Badania przeprowadzone przez Pracuj.pl wskazują na rosnące poparcie dla jawności wynagrodzeń, szczególnie w kontekście publikowania informacji o płacach już na etapie ogłoszeń rekrutacyjnych. Według badań zrealizowanych na zlecenie No Fluff Jobs 92,9 proc. Polek i Polaków uważa pokazywanie proponowanego wynagrodzenia za ważny lub bardzo ważny element ogłoszeń o pracę. Tylko 2,3 proc. osób uznaje to za nieważne lub zdecydowanie nieważne, a dla 4,8 proc. jest to obojętne
Przypisy
Kategoria:Dyrektywy w Unii Europejskiej