SM UB-49 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 zbudowanych jednostek typu UB III. Okręt miał wyporność 516 ton w położeniu nawodnym i 651 ton pod wodą, a jego główną bronią było 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13,6 węzła na powierzchni i 8 węzłów w zanurzeniu, osiągając zasięg nawodny wynoszący 9040 Mm przy prędkości 6 węzłów (i 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą).
UB-49 został zwodowany 6 stycznia 1917 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 28 czerwca 1917 roku. Przebazowany na Morze Śródziemne został nominalnie wcielony w skład Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine pod nazwą SM U-80, pływając w składzie . W czasie służby operacyjnej okręt odbył osiem patroli bojowych, podczas których zatopił 40 statków o łącznej pojemności BRT, a siedem statków o łącznej pojemności BRT zostało uszkodzonych. SM UB-49 został poddany Wielkiej Brytanii w styczniu 1919 roku w wyniku podpisania rozejmu w Compiègne, a następnie złomowany.
Projekt i budowa Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wzywało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, który miał zostać wykorzystany w działaniach blokadowych Wielkiej Brytanii. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych trwała zbyt wiele czasu, podobnie jak używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy, co powodowało duży niedobór jednostek tej klasy w niemieckiej flocie. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, który można było szybko zbudować. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczone było przeważnie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne musiały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich i na Morzu Śródziemnym. Zrezygnowano z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej.
Projekt nowego okrętu podwodnego średniej wielkości oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II. Dziobowej części okrętu nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk. Znacznie została powiększona moc silników spalinowych i elektrycznych, jak również pojemność zbiorników paliwa, jednak odbyło się to kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o blisko 30% ich pojemności w stosunku do , przez co spadła prędkość podwodna i zasięg. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością i krótkim czasem zanurzania wynoszącym 30 sekund. Budowa okrętów o nadanym przez Inspektorat U-Bootów numerze projektu 44, zwanych później typem UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typu UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku.
Przyszły UB-49 zamówiony został 20 maja 1916 roku jako jednostka z liczącej 24 jednostki I serii okrętów typu UB III. Powstał w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu jako jeden z 26 okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni. UB-49 otrzymał numer stoczniowy 294 (Werk 294). Stępkę okrętu położono w 1916 roku, a zwodowany został 6 stycznia 1917 roku. Koszt budowy okrętu wyniósł 3 mln 276 tys. marek.
Dane taktyczno-techniczne mały|lewo|alt=Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu podwodnego UB-110|Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu SM UB-49 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 55,3 metra, szerokość 5,8 metra i zanurzenie 3,68 metra. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości. Podzielony był grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centrala, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra. Dziób jednostki przystosowany był do przecinania sieci przeciwpodwodnych. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 516 ton, a w zanurzeniu 651 ton.
Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne MAN S6V35/35 o łącznej mocy 809 kW (1100 KM) przy 450 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda. Jednostka wyposażona była w dwa stery kierunku i dwa podwójne stery głębokości. Okręt osiągał prędkość 13,6 węzła na powierzchni i 8 węzłów w zanurzeniu. Zasięg wynosił 9040 Mm przy prędkości 6 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą. Zbiorniki mieściły 75 ton paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów, a czas wykonania manewru zanurzenia 30 sekund.
Głównym uzbrojeniem okrętu było pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna na rufie, z łącznym zapasem 10 torped. Broń artyleryjską stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 8,8 cm TK C/08 L/30, z zapasem amunicji wynoszącym od 160 do 296 naboi. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa.
Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy.
Służba 1917 rok SM UB-49 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 28 czerwca 1917 roku. Dowództwo okrętu objął kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) Hans von Mellenthin, wcześniej dowodzący UB-43. Po okresie szkolenia okręt otrzymał rozkaz udania się na Morze Śródziemne i 22 sierpnia wyruszył z Kilonii w długi rejs w kierunku austro-węgierskich baz.
2 września w odległości około 130 Mm na północny zachód od przylądka Finisterre (na pozycji ) okręt zatrzymał i po ewakuacji załogi zatopił zbudowany w 1893 roku norweski szkuner z pomocniczym napędem motorowym „Caracas” o pojemności 1077 BRT, płynący z Filadelfii do La Rochelle z ładunkiem oleju smarowego w beczkach. Dwa dni później w pobliżu portu Ribeira U-Boot zatopił zbudowany w 1894 roku grecki parowiec „Theodora” (2899 BRT), płynący z Cagliari do Nantes (nikt nie zginął). 6 września na zachód od Gibraltaru UB-49 zatrzymał i po zejściu załogi zatopił zbudowany w 1872 roku francuski żaglowiec z pomocniczym napędem motorowym „Moina” o pojemności 168 BRT, płynący na trasie Tanger – Dunkierka (na pozycji ). Nazajutrz lista wojennych osiągnięć załogi okrętu podwodnego powiększyła się o trzy pozycje: trzy brytyjskie parowce i portugalski żaglowiec. W odległości 60 Mm na południowy zachód od UB-49 storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1912 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Hunsbridge” o pojemności 3424 BRT, transportujący m.in. węgiel ze Swansea do Gibraltaru (na pozycji , w wyniku ataku zginęły dwie lub trzy osoby). Następnie na wodach zachodniego podejścia do Cieśniny Gibraltarskiej U-Boot storpedował dwa kolejne brytyjskie parowce: zbudowany w 1898 roku uzbrojony „Clan Ferguson” (4808 BRT), przewożący węgiel i drobnicę z Glasgow do Bombaju, zatopiony na pozycji ze stratą 10 członków załogi i pochodzący z 1895 roku „Brodmead” (5646 BRT), płynący z ładunkiem węgla z Barry do Port Saidu, który doznał uszkodzeń na pozycji tracąc 12 marynarzy. Tego dnia w odległości 12 Mm od Larache (na pozycji ) UB-49 zatrzymał i zatopił portugalski żaglowiec „Casa Blanca” (31 BRT).
9 września U-Boot wszedł w skład (niem. U-Flottille Pola). Okręt nominalnie wcielono do K.u.K. Kriegsmarine pod nazwą SM U-80, jednak załoga pozostała niemiecka.
16 grudnia w pobliżu San Vito Lo Capo UB-49 zatrzymał i zatopił ogniem artyleryjskim zbudowany w 1871 roku włoską drewnianą brygantynę „New York” o pojemności 442 BRT (na pozycji ) oraz włoski żaglowiec „San Francesco Di Paola” (51 BRT). Dwa dni później na południe od Salerno (na pozycji ) załoga okrętu zatrzymała zbudowaną w 1906 roku włoską drewnianą brygantynę „Giuilo S” o pojemności 151 BRT, transportujący ładunek siarki z Lipari do Port-Saint-Louis-du-Rhône. Statek został celnie ostrzelany, a następnie po ewakuacji jego załogi niemieccy marynarze umieścili na pokładzie ładunki wybuchowe; mimo eksplozji żaglowiec ostatecznie nie zatonął i został później odholowany do portu. 20 grudnia w Zatoce Genueńskiej U-Boot zaatakował trzy parowce, topiąc dwa i jeden uszkadzając. Nieopodal Taggii (na pozycji ) okręt zatopił zbudowany w 1900 roku włoski parowiec „Attualita” (4791 BRT), płynący z Savony do Gibraltaru; w odległości 1 Mm na południe od został storpedowany i zatopiony pochodzący z 1915 roku norweski parowiec „Regin” o pojemności 1845 BRT, płynący pod balastem z Genui do Almeríi (w wyniku ataku śmierć poniósł jeden marynarz), a w odległości 1 Mm od San Remo w wyniku ataku U-Boota został sztrandowany zbudowany w 1908 roku amerykański parowiec „Suruga” (4374 BRT), płynący z Genui do Marsylii (obyło się bez strat w ludziach). Następnego dnia na tych samych wodach okręt podwodny zaatakował dwa kolejne płynące z Genui do Gibraltaru włoskie parowce: zbudowany w 1911 roku „Stromboli” (5356 BRT), zatopiony nieopodal latarni morskiej Capo Mele (na pozycji ) i pochodzący z 1913 roku „Monte Bianco” (6968 BRT), storpedowany i uszkodzony na pozycji . 22 grudnia na południe od Livorno UB-49 storpedował i uszkodził transportujący ładunek drobnicy zbudowany w 1895 roku włoski parowiec „Piemonte” o pojemności 2395 BRT, który osiadł na mieliźnie i został później podniesiony. Nazajutrz w odległości około 20 Mm na północ od Populonii okręt zatopił płynący z Kalkuty do Genui zbudowany w 1905 roku włoski parowiec „Caboto” o pojemności 4418 BRT. 25 grudnia w UB-49 storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1898 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Umballa” o pojemności 5310 BRT, transportujący jęczmień z Karaczi przez Syrakuzy do Neapolu (na pozycji , w wyniku ataku zginęło 15 członków załogi).
1918 rok Na początku 1918 roku niemieckie siły podwodne na Morzu Śródziemnym przeszły reorganizację, w wyniku której Flotylla Pola została podzielona na dwie części: I Flotylla w Poli (niem. I. U-Flottille Mittelmeer) i II Flotylla w Cattaro (II. U-Flottille Mittelmeer), a UB-49 znalazł się w składzie tej drugiej. W tym roku w miejsce działa kalibru 8,8 cm zamontowano działo kalibru 10,5 cm Utof C/16 L/45 (zapas pocisków wynosił od 108 do 192).
26 stycznia na zachód od Sycylii okręt zatrzymał i zatopił zbudowany w 1884 roku włoski żaglowiec „Caterina” o pojemności 22 BRT (na pozycji ). Dwa dni później ten sam los spotkał dwie włoskie brygantyny: zbudowaną w 1914 roku „Lysi” o pojemności 247 BRT, zatrzymaną i zatopioną na wschód od Sardynii na pozycji i powstałą w 1902 roku „Elsa” (165 BRT), zatrzymaną i zatopioną na południe od Anzio (na pozycji ). 29 stycznia U-Boot zatrzymał i zatopił kolejnych pięć włoskich żaglowców: zbudowaną w 1893 roku drewnianą brygantynę „Ada” o pojemności 179 BRT (na pozycji ), pochodzący z 1885 roku „Paolo Merica” o pojemności 127 BRT (na pozycji ), zbudowany w 1885 roku „Fanny” (74 BRT), „Lavoro” (160 BRT) i „Lucia Martini” (160 BRT; trzy ostatnie jednostki w Zatoce Genueńskiej).