mały|Podział Prowincji Poznańskiej na rejencje i powiaty thumb|Procentowy udział ludności pod względem językowym, z podziałem na powiaty. thumb|Siedziba Sejmu Prowincjonalnego w Poznaniu Prowincja Poznańska () – pruska prowincja istniejąca w latach 1848–1918. Utworzona z Wielkiego Księstwa Poznańskiego.
Po I wojnie światowej większość prowincji weszła w skład Polski i utworzono z niej województwo poznańskie, z części pozostałej przy Republice Weimarskiej utworzono nową Marchię Graniczną Poznańsko-Zachodniopruską.
Podział administracyjny Rejencja poznańska 1. Powiaty grodzkie Posen (Poznań)
2. Powiaty ziemskie Powiat Adelnau (Odolanów) Powiat Birnbaum, (Międzychód) Powiat Bomst (Babimost) Powiat Fraustadt (Wschowa) Powiat Gostyn (Gostyń) Powiat Grätz (Grodzisk Wielkopolski) Powiat Jarotschin (Jarocin) Powiat Kempen i. Posen (Kępno) Powiat Koschmin (Koźmin Wielkopolski) Powiat Kosten (Kościan) Powiat Krotoschin (Krotoszyn) Powiat Lissa (Leszno) Powiat Meseritz (Międzyrzecz) Powiat Neutomischel (Nowy Tomyśl) Powiat Obornik (Oborniki) Powiat Ostrowo (Ostrów Wielkopolski) Powiat Pleschen (Pleszew) Powiat Posen-Ost (Poznań) Powiat Posen-West (Poznań) Powiat Rawitsch (Rawicz) Powiat Samter (Szamotuły) Powiat Schildberg (Ostrzeszów) Powiat Schmiegel (Śmigiel) Powiat Schrimm (Śrem) Powiat Schroda (Środa Wielkopolska) Powiat Schwerin (Warthe) (Skwierzyna) Powiat Wreschen (Września)
Rejencja bydgoska 1. Powiaty grodzkie Bromberg (Bydgoszcz) Schneidemühl (Piła)
2. Powiaty ziemskie Powiat Bromberg (Bydgoszcz) Powiat Czarnikau (Czarnków) Powiat Filehne (Wieleń) Powiat Gnesen (Gniezno) Powiat Hohensalza (Inowrocław) Powiat Kolmar i. Posen (Chodzież) Powiat Mogilno (Mogilno) Powiat Schubin (Szubin) Powiat Strelno (Strzelno) Powiat Wirsitz (Wyrzysk) Powiat Witkowo (Witkowo) Powiat Wongrowitz (Wągrowiec) Powiat Znin (Żnin)
Nadprezydenci prowincji 1848–1850 Carl Moritz von Beurmann 1850–1851 Gustav von Bonin 1851–1860 Eugen von Puttkamer 1860–1862 Gustav von Bonin 1862–1869 Karl Wilhelm von Horn 1869–1873 Otto von Königsmarck 1873–1886 William Barstow von Guenther 1886–1890 Robert von Zedlitz-Trützschler 1890–1899 Hugo von Wilamowitz-Moellendorff 1899–1903 Karl Julius Rudolf von Bitter 1903–1911 Wilhelm von Waldow-Reitzenstein 1911–1914 Philipp Schwartzkopff 1914–1918 Johann von Eisenhart-Rothe 1919-1920 Friedrich von Bülow (komisarycznie, z siedzibą w Pile)
Demografia i religia Demografia prowincji poznańskiej w latach 1871–1910: 1871 – 1 583 843 w tym: Katolicy – 63,7%(głównie Polacy) Protestanci – 32,3% Żydzi – 3,9% Inni – 0,1% 1890 – 1 751 642 w tym: Polacy – 60,1% Niemcy – 39,9% 1910 – 2 099 831 w tym: Polacy – 61,5% Niemcy – 38,5%
Wykaz miast 1848–1918 (stan ludności na 1 grudnia 1905) Herb Miasto Nazwa niem. 1905 Ludność 1905 Rejencja 1905 Powiat 1905 Obecna lokacja 20px Poznań Posen poznańska Poznań-Miasto (Posen-Stadt) 20px Bydgoszcz Bromberg bydgoska Bydgoszcz-Miasto (Bromberg-Stadt) 20px Gniezno Gnesen bydgoska gnieźnieński (Gnesen) 20px Piła Schneidemühl bydgoska chodzieski (Kolmar) 20pxLesznoLissa poznańskaleszczyński (Lissa) 20px Ostrów Wielkopolski Ostrowo poznańska ostrowski (Ostrowo) 20px Krotoszyn Krotoschin/Krote poznańska krotoszyński (Krotoschin) 20px Inowrocław Hohensalza bydgoska inowrocławski (Hohensalza) 20px Rawicz Rawitsch poznańska rawicki (Rawitsch)Do 30 września 1887 powiat krobski (Kröben). 20px Nakło nad Notecią Nakel bydgoska wyrzyski (Wirsitz) 20px Pleszew Pleschen poznańska pleszewski (Pleschen) 20px Wschowa Fraustadt poznańska wschowski (Fraustadt) 20px Trzcianka Schönlanke bydgoska czarnkowski (Czarnikau) 20px Września Wreschen poznańska wrzesiński (Wreschen) 20px Kościan Kosten poznańska kościański (Kosten) 20px Skwierzyna Schwerin an der Warthe poznańska skwierzyński (Schwerin) 20px Śrem Schrimm poznańska śremski (Schrimm) 20px Środa Wielkopolska Schroda/Neumarkt poznańska średzki (Schroda) 20px Szamotuły Samter poznańska szamotulski (Samter) 20px Chodzież Kolmar in Posen bydgoska chodzieski (Kolmar) 20px Wągrowiec Wongrowitz bydgoska wągrowiecki (Wongrowitz) 20px Kępno Kempen poznańska kępiński (Kempen) 20px Międzyrzecz Meseritz poznańska międzyrzecki (Meseritz) 20px Gostyń Gostyn poznańska gostyński (Gostyn) 20px Rogoźno Rogasen poznańska obornicki (Obornik) 20px Koronowo Krone an der Brahe bydgoska bydgoski (Bromberg-Land) 20px Jarocin Jarotschin/Kesselberg poznańska jarociński (Jarotschin) 20px Trzemeszno Tremessen bydgoska mogileński (Mogilno) 20px Międzychód Birnbaum poznańska międzychodzki (Birnbaum) 20px Ostrzeszów Schildberg poznańska ostrzeszowski (Schildberg) 20px Strzelno Strelno/Strolin bydgoska strzelneński (Strelno) 20px Czarnków Czarnikau bydgoska czarnkowski (Czarnikau) 20px Koźmin Wielkopolski Koschmin poznańska koźmiński (Koschmin) 20px Wronki Wronke poznańska szamotulski (Samter) 20px Wieleń Filehne bydgoska wieleński (Filehne) 20px Solec Kujawski Schulitz bydgoska bydgoski (Bromberg-Land) 20px Mogilno Mogilno bydgoska mogileński (Mogilno) 20px Żnin Znin bydgoska żniński (Znin) 20px Oborniki Obernick poznańska obornicki (Obornik) 20px Zbąszyń Bentschen poznańska międzyrzecki (Meseritz) 20px Śmigiel Schmiegel poznańska śmigielski (Schmiegel) 20px Wolsztyn Wollstein poznańska babimojski (Bomst) 20px Buk Buck poznańska grodziski (Grätz)Do 30 września 1887 powiat bukowski (Buk). 20px Pakość Pakosch bydgoska mogileński (Mogilno) 20px Kcynia Exin bydgoska szubiński (Schubin) 20px Opalenica Opalenitz poznańska grodziski (Grätz) 20px Zduny Zduny poznańska krotoszyński (Krotoschin) 20px Gniewkowo Argenau bydgoska inowrocławski (Hohensalza) 20px Szubin Schubin bydgoska szubiński (Schubin) 20px Pobiedziska Pudewitz poznańska poznański wschodni (Posen-Ost) 20px Swarzędz Schwersenz poznańska poznański wschodni (Posen-Ost) 20px Sieraków Zirke poznańska międzychodzki (Birnbaum) 20px Kruszwica Kruschwitz bydgoska strzelneński (Strelno) 20px Kostrzyn Kostschin poznańska średzki (Schroda) 20px Sulmierzyce Sulmirschütz poznańska odolanowski (Adelnau) 20px Fordon Fordon bydgoska bydgoski (Bromberg-Land) 20px Lwówek Neustadt bei Pinne poznańska nowotomyski (Neutomischel) 20px Pniewy Pinne poznańska szamotulski (Samter) 20px Miłosław Miloslaw poznańska wrzesiński (Wreschen) 20px Poniec Punitz poznańska gostyński (Gostyn) 20px Kórnik Kurnick poznańska śremski (Schrimm) 20px Grodzisk Wielkopolski Grätz poznańska grodziski (Grätz) 20px Miejska Górka Görchen poznańska rawicki (Rawitsch) 20px Mrocza Mrotschen bydgoska wyrzyski (Wirsitz) 20px Ujście Usch bydgoska chodzieski (Kolmar) 20px Krobia Kröben poznańska gostyński (Gostyn) 20px Odolanów Adelnau poznańska odolanowski (Adelnau) 20px Kobylin Kobelin poznańska krotoszyński (Krotoschin) 20px Trzciel Tirschtiegel poznańska międzyrzecki (Meseritz) 20px Łobżenica Lobsens bydgoska wyrzyski (Wirsitz) 20px Rakoniewice Rakwitz poznańska babimojski (Bomst) 20px Łabiszyn Labischin bydgoska szubiński (Schubin) 20px Czempiń Czempin poznańska kościański (Kosten) 20px Bojanowo Bojanowo poznańska rawicki (Rawitsch) 20px Borek Wielkopolski Borck/Borken poznańska koźmiński (Koschmin) 20px Szamocin Samotschin bydgoska chodzieski (Kolmar) 20px Budzyń Budsin bydgoska chodzieski (Kolmar) 20px Babimost Bomst poznańska babimojski (Bomst) 20px Nowy Tomyśl Neutomischel poznańska nowotomyski (Neutomischel) 20px Pszczew Betsche poznańska międzyrzecki (Meseritz) 20px Jutrosin Gutterschin/Jutroschin poznańska rawicki (Rawitsch) 20px Janowiec Wielkopolski Janowitz bydgoska żniński (Znin) 20px Margonin Margonin bydgoska chodzieski (Kolmar) 20px Wielichowo Wielichowo poznańska śmigielski (Schmiegel) 20px Grabów nad Prosną Grabow poznańska ostrzeszowski (Schildberg) 20px Kłecko Kletzko bydgoska gnieźnieński (Gnesen) 20px Mosina Moschin poznańska śremski (Schrimm) 20px Dolsk Dolzig poznańska śremski (Schrimm) 20px Pogorzela Brandenstein poznańska koźmiński (Koschmin) 20px Kargowa Unruhstadt poznańska babimojski (Bomst) 20px Witkowo Witkowo poznańska wikowski (Witkowo) 20px Bledzew Blesen poznańska skwierzyński (Schwerin) 20px Żerków Zerkow poznańska jarociński (Jarotschin) 20px Kębłowo (miasto do 1883) Kiebel poznańska babimojski (Bomst) 20px Krzywiń Kriewen poznańska kościański (Kosten) 20px Osieczna Storchnest poznańska leszczyński (Lissa) 20px Stęszew Stensow poznańska poznański zachodni (Posen-West) 20px Raszków Raschkow poznańska odolanowski (Adelnau) 20px Wyrzysk Wirsitz bydgoska wyrzyski (Wirsitz) 20px Obrzycko Obersitz poznańska szamotulski (Samter) 20px Murowana Goślina Goslin poznańska obornicki (Obornik) 20px Święciechowa Schwetzkau poznańska leszczyński (Lissa) 20px Mikstat Mixstadt poznańska ostrzeszowski (Schildberg) 20px Piaski Sandberg poznańska gostyński (Gostyn) 20px Zaniemyśl Santomischel poznańska średzki (Schroda) 20px Brójce Brätz poznańska międzyrzecki (Meseritz) 20px Czerniejewo Schwarzenau poznańska wikowski (Witkowo) 20px Skoki Schokken bydgoska wągrowiecki (Wongrowitz) 20px Wysoka Wissek bydgoska wyrzyski (Wirsitz) 20px Gębice Gembitz bydgoska mogileński (Mogilno) 20px Sarnowa Sarne poznańska rawicki (Rawitsch) 20px Dobrzyca Dobberschütz poznańska krotoszyński (Krotoschin) 20px Bnin Bnin poznańska śremski (Schrimm) 20px Barcin Bartschin bydgoska szubiński (Schubin) 20px Mieścisko Markstädt bydgoska wągrowiecki (Wongrowitz) 20px Rostarzewo Rothenburg an der Obra poznańska babimojski (Bomst) 20px Powidz Powedist poznańska wikowski (Witkowo) 20px Rydzyna Reisen poznańska leszczyński (Lissa) 20px Ryczywół Ritschenwalde poznańska obornicki (Obornik) 20px Łopienno (miasto do 8.VIII.1888) Lopienno bydgoska wągrowiecki (Wongrowitz) 20px Ostroróg Scharfenort poznańska szamotulski (Samter) 20px Nowe Miasto nad Wartą Neustadt an der Warthe poznańska jarociński (Jarotschin) 20px Gołańcz Gollanz/Gollantsch bydgoska wągrowiecki (Wongrowitz) 20px Miasteczko Krajeńskie Friedheim bydgoska wyrzyski (Wirsitz) 20px Kwieciszewo (miasto do 14.X.1874) Blütenau bydgoska mogileński (Mogilno) 20px Zaborowo (miasto do 1893) Zaborowo poznańska leszczyński (Lissa) 20px Kamionna (miasto do 7.IX.1874) Kähme poznańska międzychodzki (Birnbaum) 20px Książ Wielkopolski Xions poznańska śremski (Schrimm) 20px Wylatowo (miasto do 28.II.1871) Wilatowen bydgoska mogileński (Mogilno) 20px Baranów (miasto do 31.III.1908) Baranow poznańska kępiński (Kempen) 20px Rynarzewo Netzwalde bydgoska szubiński (Schubin) 20px Jaraczewo Jaratschewo poznańska jarociński (Jarotschin) 20px Kopanica Kopnitz poznańska babimojski (Bomst) 20px Rogowo Rogowo bydgoska żniński (Znin) 20px Gąsawa Gonsawa bydgoska żniński (Znin) 20px Szlichtyngowa Schlichtingsheim poznańska wschowski (Fraustadt) 20px Dubin (miasto do 15.V.1895) Dubin poznańska rawicki (Rawitsch) 20px Łekno (miasto do 8.VIII.1888) Lekno bydgoska wągrowiecki (Wongrowitz) 20px Wartosław (miasto do 1859) Neubrück poznańska szamotulski (Samter) 20px Kiszkowo (miasto do 1880) Welnau bydgoska gnieźnieński (Gnesen) 20px Radolin (miasto do 23.XII.1857) Radolin bydgoska czarnkowski (Czarnikau) 20px Mieszków (miasto do 26.XI.1873) Mieschkow Flecken poznańska jarociński (Jarotschin) 20px Mielżyn (miasto do 30.IX.1907) Mieltschin poznańska wikowski (Witkowo) 20px Żydowo (miasto do 5.IV.1869) Zydowo poznańska wikowski (Witkowo) 20px Żerniki (miasto do 10.I.1859) Zerniki bydgoska żniński (Znin)
Największe miasta thumb|Poznań na pocztówce z ok. 1906 Populacja największych miast prowincji w 1905 roku według danych niemieckich oraz przynależność wojewódzka w Polsce przed rozbiorami i współcześnie: miastopop. 1905rejencjawojewództwo w 1771województwo w 20161.Poznań 137.067 poznańska20px poznańskie20px wielkopolskie2.Bydgoszcz 54.235 bydgoska20px inowrocławskie20px kujawsko-pomorskie3.Inowrocław 24.551 bydgoska20px inowrocławskie20px kujawsko-pomorskie4.Gniezno 23.727 bydgoska20px gnieźnieńskie20px wielkopolskie5.Piła 21.622 bydgoska20px poznańskie20px wielkopolskie
Zobacz też Kulturkampf Komisja Kolonizacyjna Hakata