Freikorps Oberland – wywodząca się z Bawarii, ochotnicza, niemiecka formacja paramilitarna. thumb|250px|Grupa 20 SA-Mannów, byłych członków Bund Oberland; widoczny emblemat szarotki alpejskiej na umundurowaniu. Monachium, ok. 1925 r.

Historia i działalność Freikorps Oberland utworzony został w kwietniu 1919 r. w Bawarii, w Ingolstadt i Eichstätt, przez mjra (1870–1958). Wstępujący doń ochotnicy używali specjalnej odznaki, szarotki alpejskiej (niem. Edelweiss), umieszczonej na sztandarze i na czapkach. Nazwa oddziału pochodziła od regionu leżącego na pogórzu alpejskim na południu Bawarii, tzw. Górnej Bawarii (niem. Bayerisches Oberland). Początkowo składał się z dwóch batalionów piechoty i półtora baterii artylerii licząc około 1050 osób. W czerwcu 1919 r. sformowano przy nim kompanię rezerwy, którą następnie rozbudowano do rozmiarów batalionu. Freikorps Oberland uczestniczył w tłumieniu Bawarskiej Republiki Rad (kwiecień-maj 1919 r.), po czym w tłumieniu rozruchów w Zagłębiu Ruhry. Pod koniec 1919 r. Freikorps Oberland oficjalnie rozwiązano, ponieważ państwa sprzymierzone zażądały od Niemiec likwidacji oddziałów ochotniczych, kontynuował on jednak działalność w konspiracji. Poszczególne jego pododdziały weszły w skład Organizacji Escherich (niem. Organisation Escherich).

III powstanie śląskie

Reaktywowany w 1921 r. Freikorps Oberland, pod dowództwem mjr. Ernsta Horadama był największym niemieckim oddziałem ochotniczym walczącym w ramach Selbstschutz Oberschlesien w III powstaniu śląskim. W czerwcu 1921 r. oddział liczył około 2 tys. ludzi, składał się z trzech batalionów. W skład 1. batalionu wchodziła 60-osobowa grupa szturmowa. Korpus był dobrze wyposażony w broń i inny sprzęt wojskowy oraz dysponował artylerią polową. Pododdziały Oberlandu uczestniczyły w walkach pod Górą Świętej Anny.

Organizacja i przydziały oficerskie Freikorps Oberland na Górnym Śląsku w 1921 r.:

Dowódca korpusu: mjr Ernst Horadam Sztab korpusu: kpt. dr Joseph (Beppo) Römer adj. por. Graf ppor. Bräutigam ppor. Reil

I batalion - chorągiew szturmowa Teja kpt. Östreicher adj. H. Römer 1. kompania: ppor. Widman 2. kompania: ppor. Diebitsch tyrolski pluton szturmowy: por. dr Draxler 3. kompania: ppor. Gaβner 4. kompania: ppor. Kanzler II batalion - chorągiew szturmowa von Finsterlin kpt. Ritter von Finsterlin adj. ppor. Stichter 1. kompania: ppor. Kolm 2. kompania: por. Brohmanndr Erich KandtPeter Lampl von BeulwitzSchweniger 3. kompania: ppor. Lüdemann 4. kompania: ppor. Schwenninger III batalion - chorągiew szturmowa Siebringhaus mjr Siebringhaus adj. ppor. Kreiselmeier 1. kompania: rtm. Eckeltppor. Scheffel 2. kompania: ppor. Eicke 3. kompania: ppor. Springer

Artyleria Dowódca: kpt. Mulzer

Kompania sanitarna i lazaret prof. dr Lebsche

21 maja, tj. w dniu rozpoczęcia niemieckiej kontrofensywy, w pierwszej fazie walk, 1. batalion Oberlandu zdobył Zakrzów, 2. batalion zajął Strzebniów i uderzył na Jasionę i Oleszkę. Szybko nacierająca szosą Gogolin-Strzelce Opolskie część zgrupowania Freikorps Oberland poniosła wysokie straty w wyniku polskiego kontrataku pod Dąbrówką, którym dowodził kpt. Jan Keller, zmuszając Bawarczyków do przejściowej, panicznej ucieczki. Natomiast operujący na północnym skrzydle jednostek Oberlandu, 3. batalion, wraz z oddziałem szturmowym „Heinz”, zdobył Ligotę Dolną. Po przegrupowaniu atakujących sił niemieckich, które zostało zakończone około godziny 11:00, trzy bataliony Oberland i oddział szturmowy „Heinza” otoczyły Górę Świętej Anny ciasnym półkolem i o godzinie 12:00 rozpoczęły natarcie. Po zdobyciu Oleszki, 2. batalion Oberland natarł po przekątnej w górę zbocza, mijając folwark Waldhof (pol. Leśnik). 1. batalion Oberland, przedarł się przez wąwozy lasu wysoczańskiego (niem. Wyssokaer Wald), natomiast 3. batalion zajął Ligotę Górną i dotarł do skraju lasu na kierunku Wysoka-Kadłubiec-Poręba. Po ostatnim wspólnym ataku Góra Świętej Anny, wraz ze znajdującym się na jej szczycie sanktuarium, znalazła się w rękach niemieckich. Na wieży klasztoru franciszkańskiego zawieszono czarno-biało-czerwoną flagę z czasów Cesarstwa Niemieckiego, a nie czarno-czerwono-złotą flagę republiki, co miało symbolizować prawicowo-nacjonalistyczne poglądy żołnierzy i oficerów skupionych wokół Horadama. Pomimo dezaprobaty przełożonego konwentu franciszkanów o. Kolumbana Soboty, w klasztorze zakwaterowali się żołnierze Oberlandu wraz ze sztabem korpusu. Prowadzono wówczas w obrębie klasztoru, m. in. w jednym z pomieszczeń w pobliżu furty klasztornej, brutalne przesłuchania i tortury na przedstawicielach okolicznej ludności polskiej. W wyniku zdecydowanego protestu o. Kolumbana Soboty wobec sztabu Oberlandu, praktyki te ustały.

Bawarczyków z Freikorps Oberland cechowały brutalność i okrucieństwo wobec jeńców i polskiej ludności cywilnej – np. podczas walk o Kalinów, gdzie spośród 38 poległych tam powstańców z kompanii Mikulczyce (Pułk Zabrzański), większość została zamordowana po wzięciu do niewoli.Członkowie korpusu oberlandzkiego odpowiadają również za morderstwo dokonane na czterech mieszkańcach Wysokiej i Góry Świętej Anny na terenie kamieniołomu Krowiok (niem. Kuhtal) na Górze Świętej Anny.

O dobiciu kilkunastu wziętych do niewoli ciężko rannych powstańców, podczas zmagań o Oleszkę, którą w toku zaciętych walk 21 maja 1921 r. zajął 2. Batalion Freikorps Oberland pod dowództwem , wzmiankuje w swoich wspomnieniach kpt. Jan Keller.

Szczególne uwarunkowania społeczno-polityczne, osobiste doświadczenia i poglądy niemieckich uczestników walk przeciwko powstańcom śląskim wytworzyły szczególny, dominujący typ psychiczny w ich szeregach: kult siły, pogardzanie słabszymi, brutalny stosunek do pokonanych, stąd zbrodnie i nadużycia popełniane na jeńcach wojennych i ludności cywilnej. Większość tych najbardziej drastycznych obciąża bawarski korpus Oberland. Postawę Bawarczyków, znacząco odmienną od powstańców śląskich, bardzo krytycznie ocenił zakonnik Kolumban Sobota z klasztoru o. franciszkanów na Górze Św. Anny, zarzucając im, choć głównie katolikom, nieuszanowanie miejsca kultu, nieograniczone roszczenia i lekceważący stosunek do tubylców przy własnym przekonaniu o roli zbawców niemieckiego Śląska.

Według napisu na późniejszym pomniku Oberlandu na Górnym Śląsku zginęło 52 żołnierzy korpusu, nie jest jednak jasne, czy chodziło o liczbę ofiar w czasie samej bitwy o Górę Świętej Anny z 21 maja, czy o poległych we wszystkich walkach w regionie.

Po zakończeniu III powstania śląskiego większość jego członków wróciła do Bawarii, na Śląsku pozostały jednak zwarte grupy Bawarczyków, które tworzyły tzw. „wspólnoty pracy” (niem. Arbeitsgemeinschaften). Ich członkowie nadal pozostawali podporządkowani swoim dowódcom, oficjalnie będąc zatrudnionymi w majątkach obszarniczych i zakładach przemysłowych. Na Śląsku Opolskim funkcjonowały wywodzące się z Freikorps Oberland bojówki szpiegowsko-dywersyjne, które przenikały na teren Polski. Jedną z najgroźniejszych bojówek była tzw. Nachrichtenzentrale des Freikorps Oberland, kierowana z Białej Nyskiej przez doc. dra Arnolda Rudego.

W Niemczech wokół udziału korpusu Oberland i jego dowódcy Horadama w walkach o Górę Świętej Anny zbudowano później mit o decydującym zwycięstwie niemieckim i wyparciu polskich powstańców z Górnego Śląska. W rzeczywistości niemiecka ofensywa nie była kontynuowana i utknęła na przedpolu górnośląskiego okręgu przemysłowego. Mimo wycofania się z Góry Świętej Anny i Koźla front powstańczy utrzymał się aż do czasu rozmów rozejmowych na przełomie czerwca i lipca 1921 r..

Bund Oberland

Pod koniec 1921 r. utworzony został , nowa organizacja paramilitarna, kontynuująca tradycje Freikorps Oberland. Znaczna ilość zabójstw politycznych popełnionych na Śląsku w latach 1921–1922 dokonana została przez członków Oberlandu. Śląskim oddziałem Bund Oberland kierował sztygar Alfred Mildner z Bytomia, rzecznik współpracy z nazistami.

Znani członkowie Josef „Sepp” Dietrich, SS-Oberstgruppenführer i generał pułkownik Waffen-SS Karl Gebhardt, osobisty lekarz Heinricha Himmlera, SS-Gruppenführer Richard Hildebrandt, zwierzchnik Głównego Urzędu Rasy i Osadnictwa SS, SS-Obergruppenführer Heinrich Himmler, Reichsführer-SS Max Koegel, komendant obozów Ravensbrück, Majdanek i Flossenburg, SS-Obersturmbannführer

Przypisy

Kategoria:Republika Weimarska Kategoria:Wojsko niemieckie Kategoria:Organizacje paramilitarne Kategoria:Organizacje w Niemczech