Józef Sokołowski (ur. 28 lipca 1891 w Pałanieczyńcach, zm. 9–11 kwietnia w Katyniu) – major kawalerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Ignacego, agronoma, i Adeli z Szelepińskich urodzony 28 lipca 1891 w majątku Pałanieczyńce w ówczesnym powiecie wasylkowskim guberni kijowskiej. Uczęszczał do gimnazjum humanistycznego w Kijowie. Konspiracyjnie uzupełniał wiedzę z zakresu literatury i historii Polski.

W 1913 został wcielony do armii rosyjskiej. Po szkoleniu unitarnym i ukończeniu pułkowej szkoły podoficerskiej został wysłany na front zachodni, gdzie dowodził plutonem. W połowie lipca 1914 został ranny. W tym czasie został mianowany podporucznikiem. Po sześciu miesiącach został awansowany na porucznika. Na początku 1917 został drugi raz ranny. Po wybuchu rewolucji lutowej został przeniesiony do pułku rezerwowego strzelców w Biełgorodzie, gdzie utworzył zapasowy dywizjon kawalerii dla oddziałów polskich.

Wraz z dywizjonem przeszedł do 1 pułku ułanów na froncie polsko-bolszewickim. W lipcu i sierpniu 1920 dowodził jednocześnie oddziałem sztabowym, pododdziałem taczanek i pododdziałem łączności 108 pułku ułanów. 27 sierpnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu rotmistrza, w kawalerii, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej. Po powrocie do 1 pułku ułanów objął stanowisko dowódcy szwadronu karabinów maszynowych. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu rotmistrza ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 74. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 – kawalerii). W 1923 ukończył dziewięciomiesięczny kurs w Obozie Szkolnym Kawalerii w Grudziądzu i pięciotygodniowy kurs oficerów sztabowych w Rembertowie. 1 listopada 1924 objął stanowisko komendanta Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii nr 1 przy IV Brygadzie Kawalerii w Suwałkach. W czerwcu 1925 został przydzielony z 1 puł. na stanowisko dowódcy szwadronu pionierów 1 Dywizji Kawalerii w Białymstoku.

3 maja 1926 prezydent RP nadał mu stopień majora ze starszeństwem z dnia 1 lipca 1925 i 13. lokatą w korpusie oficerów kawalerii. W sierpniu tego roku został przeniesiony do 10 pułku ułanów w Białymstoku z pozostawieniem na stanowisku dowódcy szwadronu pionierów 1 DK. W czerwcu 1927 został przeniesiony do 22 pułku ułanów w Brodach na stanowisko kwatermistrza. W lipcu 1929 został przeniesiony do 21 pułku ułanów w Równem na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. W marcu 1930 został przeniesiony na stanowisko rejonowego inspektora koni w Tarnopolu. W kwietniu 1934 został zwolniony z zajmowanego stanowiska i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr VI, a z dniem 31 lipca tego roku przeniesiony w stan spoczynku. Mieszkał w Tarnopolu przy ul. Mickiewicza 19, a później przy ul. Wałowej 10.

Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939, dostał się do niewoli sowieckiej i został osadzony w obozie jenieckim w Kozielsku. Między 7 a 9 kwietnia 1940 przekazano go do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa 017/3 z kwietnia 1940. Został zamordowany między 9 a 11 kwietnia 1940 w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. Wiosną 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane podczas ekshumacji nadzorowanych przez Niemców pod numerem 3439 – raport dzienny z 28 maja 1943. Przy jego szczątkach znaleziono „dyplom na odznakę pam. I p. ułan. im. Bolesława Mościckiego, leg. odznaki 21 p. ułan. Nadwiślańskich, leg. odznaki 1 pułku pionier.”. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 03439.

Był żonaty z Jadwigą z Kownackich, z którą miał córkę.

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Ordery i odznaczenia Krzyż Walecznych Medal Niepodległości – 9 listopada 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Zwycięstwa

Upamiętnienie 25 maja 2023 żołnierze batalionu czołgów 15 Brygady Zmechanizowanej w Orzyszu zasadzili Dąb Pamięci majora Józefa Sokołowskiego.

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Kwatermistrzowie 22 Pułku Ułanów Podkarpackich Kategoria:Ludzie związani z Tarnopolem Kategoria:Majorowie kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939 r. Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Ułanów Krechowieckich Kategoria:Oficerowie 10 Pułku Ułanów Litewskich Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1891 Kategoria:Zastępcy dowódcy 21 Pułku Ułanów Nadwiślańskich Kategoria:Zmarli w 1940