Michał Wacław Janowczyk (ur. 11 września 1918 w Poznaniu, zm. 15 marca 1996 tamże) – polski bokser i trener młodzieży. Więzień obozów koncentracyjnych Auschwitz i Buchenwald oraz obozu pracy Ohrdruf.

Dzieciństwo i młode lata Urodził się jako najmłodsze z pięciorga dzieci Marii Janowczyk, służącej na Uniwersytecie PoznańskimTeczka osobowa Marii Janowczyk, Archiwum UAM, sygn. 15A/3 Funkcjonariusze niżsi Uniwersytetu Poznańskiego od 1, 1932 oraz sygn. 15/712/19 Wydział Mat.-Przyr. Niżsi funkcjonariusze państwowi 1926-1938.. Do momentu wybuchu II wojny światowej 1 września 1939 roku, był uczniem klasy poligraficznej w Miejskiej Szkole Handlowej w Poznaniu.

Kariera bokserska Od najmłodszych lat przejawiał zamiłowanie do sportu i jako nastolatek dołączył do sekcji pięściarskiej poznańskiego „Sokoła”, gdzie trenował pod okiem Waltera Witolda Majchrzyckiego. Swoją pierwszą oficjalną walkę bokserską stoczył w 1933 roku w ramach wewnętrznych zawodów klubowychKurier Poznański nr 575, 13.12.1933 r., str. 4 [dostęp 2024-09-24]. Dwa lata później uczestniczył w międzynarodowym turnieju Sokoła, po raz pierwszy spotykając się w ringu z Tadeuszem „Teddym” Pietrzykowskim. W 1935 roku miał na koncie 29 stoczonych walk, z których 23 wygrał, 3 zremisował i tylko 3 przegrałGłos Poranny nr 315, 16.11.1935 r., str. 11 [dostęp 2024-09-25].

mały|Michał Janowczyk (drugi od lewej) przed pojedynkiem bokserskim pomiędzy drużynami Poznania i Łodzi w 1935 r.

mały|Stoją od lewej: Stanisław Lendzion, Michał Janowczyk, Czesław Skałecki, Tomasz Kozłowski, Paweł Lelewski, Ludwik Szułczyński, Stanisław Leśniak, Bernard Białkowski, przed meczem bokserskim Polska - Łotwa w 1938 r.

W 1936 r. wystartował w międzynarodowych zawodach między reprezentacjami Poznania i Berlina, pokonując w walce niemieckiego zawodnika, Weinholda. W tym samym roku podczas pięściarskich mistrzostw związku Sokoła, zdobył tytuł mistrzowski w wadze koguciej, nokautując swoich przeciwników zarówno w półfinale, jak i w finale. Rok później uczestniczył w międzyklubowych zawodach poznańskiego Sokoła, mierząc się z niemiecką reprezentacją Herosa z Erfurtu zarówno w Poznaniu, jak i w Niemczech. W 1938 roku zdobył brązowy medal na 15-tych finałach indywidualnych mistrzostw pięściarskich w Łodzi, przegrywając walkę o srebro z Antonim Czortkiem. W lipcu 1938 roku, jako posiadacz 68 zwycięstw i remisów, został odznaczony przez PZB brązową odznaką bokserską.

Dwukrotnie reprezentował Polskę na arenie międzynarodowej podczas starć z Łotwą w 1938 roku oraz Szwecją w 1946 rokuEcho Południa nr 273, 12.12.1946, str. 4. [dostęp 2024-09-26]. W 1947 roku zdobył srebrny medal na XVIII bokserskich Mistrzostwach Polski.

Aresztowanie i pobyt w obozach We wrześniu 1939 roku, jako 21-latek, zaciągnął się na ochotnika do wojska, uczestnicząc w walkach pod Kutnem i SochaczewemDeklaracja członkowska Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dn. 20.01.1971 r. [w:] teczka osobowa Michała Janowczyka, Archiwum Zakładowe Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.. Po kapitulacji trafił do niewoli, z której uciekł do Poznania, po czym przedostał się do Warszawy, gdzie w 1940 roku, na skutek ulicznej łapanki, został uwięziony przez Gestapo na Pawiaku i w obozie przejściowym przy ul. Skaryszewskiej pod zarzutem działalności antyhitlerowskiej oraz bycia członkiem Związku Walki ZbrojnejProtokół przesłuchania świadka przez Okręgową Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Poznaniu, sygn. akt OKP. 10/76/26/71, [w:] Teczka osobowa Michała Janowczyka, Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, sygn. IPN GK 927/431..

Po licznych przesłuchaniach został przetransportowany do Austrii jako robotnik przymusowy do pracy przy budowie dróg, a następnie zatrudniony w parowozowni na Dworcu Zachodnim w WiedniuNotatka policyjna z wewnętrznej korespondencji obozowej z dn. 16.04.1943 r. [w:] dokumentacja więźniarska Michała Janowczyka, Archiwum Arolsen. W lutym 1942 roku, pod niesłusznym zarzutem szerzenia propagandy przeciw III Rzeszy i znieważenia strażnika, trafił do miejscowego aresztu, gdzie po niemal trzymiesięcznych przesłuchaniach został osadzony przez Gestapo w KL Auschwitz jako więzień polityczny numer 54130Baza więźniów KL Auschwitz: Michał Janowczyk, Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. [online], www.auschwitz.org [dostęp 2025-06-15].. Podczas pobytu w obozie wielokrotnie uczestniczył w walkach bokserskich, pojedynkując się w obozowym ringu z dawnymi kolegami m.in. z Tadeuszem „Teddym” PietrzykowskimFedorowicz A., „Tadeusz Pietrzykowski. Pierwszy mistrz KL Auschwitz” [w:] Gladiatorzy z obozów śmierci, Bellona, 2020. 8 września 1942 roku został wyselekcjonowany w czasie kąpieli przez lekarza SS i zakażony tyfusem plamistym. Pobyt na bloku szpitalnym przeżył dzięki zaangażowaniu polskich lekarzy oraz innych więźniów, w tym Pietrzykowskiego.

12 marca 1943 roku, jako więzień numer 10805, trafił do KL Buchenwald, w którym przebywał do kwietnia 1945 rokuLista transportowa z KL Auschwitz z 12.03.1943 r., poz. 676, nr. 54130, Archiwum ArolsenAkta osobowe JANOWCZYKA, MICHAŁA, urodzonego 11-09-1918, kod referencyjny 01010503 001.208.475, Archiwum Arolsen [online], www.collections.arolsen-archives.com [dostęp 2024-10-05].. W obozie pracował przy budowie linii kolejowej Buchenwald-Weimar, a następnie w Zakładach Zbrojeniowych „Mibau” oraz „Gustloff-Werke”. Po zbombardowaniu fabryki został przeniesiony do podobozu Buchenwald – KL Ohrdruf, otrzymując numer 103821.

Od 1 maja 1943 roku, do 29 kwietnia 1945 roku był członkiem Międzynarodowego Ruchu Oporu w KL Buchenwald i należał do podziemnej Wojskowej Organizacji Antyfaszystowskiego Ruchu Oporu, przygotowującej się do powstania obozowego. Brał czynny udział w działaniach organizacji i zajmował się werbowaniem do niej nowo przybyłych więźniówZeznanie świadka, uczestnika Obozowej Organizacji P.P.R. i Międzynarodowego Ruchu Oporu w Obozie Koncentracyjnym Buchenwald z dn. 4.08.1975 r. [w:] teczka osobowa Michała Janowczyka, Archiwum Zakładowe Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych..

Obóz przejściowy i powrót do kraju W kwietniu 1945 roku, na skutek ewakuacji obozu w Buchenwaldzie, trafił do transportu kolejowego skierowanego do obozu koncentracyjnego w Dachau. Podczas postoju i przegrupowania więźniów do marszu śmierci uciekł z kolumny do pobliskiej miejscowości Freising, pozostając w ukryciu do czasu wyzwolenia miasta przez wojska alianckie. Po rocznym pobycie w tamtejszym obozie przejściowym powrócił do Poznania, znajdując zatrudnienie w fabryce H. Cegielski – Poznań S.A. Jego powrót do kraju został odnotowany w 286 numerze „Dziennika Zachodniego” z 17 października 1946 roku.

Od stycznia 1948 roku, aż do emerytury, pracował w Zakładach Graficznych im. M. Kasprzaka w Poznaniu. Po zakończeniu kariery sportowej zaangażował się w pracę trenerską i szkolenie młodzieży w poznańskich klubach bokserskich HCP, KS Warta, AZS Poznań oraz GKS Olimpia PoznańSprawozdanie Klubu Sportowego "Warta" przy Zakładach H. Cegielski w Poznaniu za rok 1960, Archiwum Klubu Sportowego “Warta”, s. 299.Wniosek o nadanie Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski z dn. 12.05.1975 r., Archiwum Zakładowe Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych..

Od 1971 roku był zweryfikowanym członkiem ZBoWiD z tytułu więźnia politycznego. Po swojej śmierci w 1996 roku, został pochowany na Cmentarzu Junikowskim w Poznaniu.

Odznaczenia 1938 – Brązowa odznaka PZB 8.10.1960 – Odznaka Jubileuszowa P.O.Z.B. 27.06.1965 – Dyplom Uznania PZB 16.11.1973 – Honorowa Odznaka m. Poznania 22.05.1974 – Medal Zwycięstwa i Wolności

Przypisy

Kategoria:Członkowie Towarzystwa „Sokół” Kategoria:Polscy bokserzy Kategoria:Ludzie związani z Poznaniem Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Pochowani w Poznaniu Kategoria:Polscy więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Urodzeni w 1918 Kategoria:Zmarli w 1996 Kategoria:Więźniowie KL Buchenwald Kategoria:Polscy trenerzy bokserscy