Adam Makowicz właśc. Adam Matyszkowicz (ur. 18 sierpnia 1940 w Gnojniku) – polski kompozytor i pianista jazzowy.
Życiorys Urodził się w Czechach, w polskiej rodzinie mieszkającej na Śląsku Cieszyńskim. W 1946 roku z rodzicami przeprowadził się do Rybnika, gdzie ojciec podjął pracę w kopalni jako inżynier maszyn górniczych. Pierwszych lekcji gry na fortepianie udzielała mu matka, pianistka i śpiewaczka. Absolwent Państwowej Szkoły Muzycznej im. Karola i Antoniego Szafranków w Rybniku. Studiował muzykę klasyczną w Konserwatorium Muzycznym im. Fryderyka Chopina w Krakowie. W 1956 roku porzucił naukę i związał się z krakowskim klubem jazzowym Helicon. W 1962 roku wraz z saksofonistą Januszem Muniakiem, którego wkrótce zastąpił trębacz Tomasz Stańko, utworzył grupę Jazz Darings, która była – zdaniem niemieckiego krytyka i teoretyka jazzu, Joachima-Ernsta Berendta – „pierwszym europejskim zespołem grającym w stylu Ornette’a Colemana”. Współpracował wówczas z Andrzejem Kurylewiczem, Zbigniewem Namysłowskim, Janem Ptaszynem Wróblewskim, Urszulą Dudziak oraz zespołem Novi Singers.
W 1977 roku, z rekomendacji Benny’ego Goodmana oraz popularyzatora jazzu Willisa Conovera, producent John Hammond zaprosił go na 10-tygodniowe tournée w USA. W tym czasie Makowicz nagrał solową płytę dla Columbia Records zatytułowaną Adam. W 1978 roku Makowicz wyjechał do USA po raz drugi, tym razem na 6-miesięczny kontrakt i od tego czasu nowojorski Manhattan stał się jego stałym domem.
Po wprowadzeniu w Polsce w 1981 roku stanu wojennego, wraz z innymi polskimi artystami mieszkającymi w USA, muzyk wziął udział w emitowanym na cały świat programie telewizyjnym zorganizowanym z inicjatywy prezydenta Ronalda Reagana „Żeby Polska była Polską”.
Występując w USA pianista dzielił scenę między innymi z: Bennym Goodmanem, Herbiem Hancockiem, Earlem Hinesem, Freddiem Hubbardem, Sarah Vaughan, Teddym Wilsonem, George’em Shearingiem, George’em Mrazem, Alem Fosterem, Jackiem DeJohnette’em, Charliem Hadenem.
Był wielokrotnym solistą orkiestr i zespołów kameralnych: National Symphony of Washington, London Philharmonic Orchestra, Moskiewska Orkiestra Symfoniczna, Filharmonii Narodowej w Warszawie, Chester String Quartet, Amici String Quartet, Orkiestry Kameralnej Amadeus z Agnieszką Duczmal, Polskiej Filharmonii Kameralnej z Wojciechem Rajskim, Kwartetu Wilanów i wielu innych.
Jego występ w duecie z Leszkiem Możdżerem w Carnegie Hall w 2004 roku został oceniony bardzo wysoko przez recenzentów. Koncert-pojedynek, między mistrzem i weteranem a wschodzącą gwiazdą jazzu, został utrwalony na koncertowym albumie Makowicz vs. Możdżer at the Carnegie Hall wytwórni EMI Music Poland. Album uzyskał certyfikat dwukrotnie platynowej płyty.
Poza utworami jazzowymi Makowicz ma w swoim repertuarze także jazzowe interpretacje utworów klasycznych. Pianista wydał w USA płytę poświęconą muzyce Fryderyka Chopina w interpretacji jazzowej.
W szerokim repertuarze Adam Makowicz ma także utwory George’a Gershwina (uzyskał zgodę brata George’a, Iry Gershwina na własną, improwizowaną kadencję w Błękitnej Rapsodii), I. Berlina, J. Kerna, C. Portera i wielu innych kompozytorów amerykańskich.
W 2011 roku ukazała się biografia Adama Makowicza pt. Grać pierwszy fortepian autorstwa Marka Strasza – menedżera artysty.
Odznaczenia, nagrody i wyróżnienia W 1998 roku został laureatem Honorowej Złotej Lampki Górniczej, nagrody przyznawanej przez prezydenta Rybnika oraz organizatorów Rybnickich Dni Literatury osobom związanym z ziemią rybnicką, które poprzez swoja działalność kulturalną rozsławiają Rybnik w kraju i na świecie.
W 2005 roku został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
W 2008 roku z okazji jubileuszu czterystu lat istnienia amerykańskiej Polonii, jazzmana uhonorowano włączeniem jego osoby w poczet Polaków najbardziej zasłużonych w historii Stanów Zjednoczonych Ameryki.
12 października 2009 roku z rąk Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdana Zdrojewskiego otrzymał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
W 2012 roku otrzymał Honorowy Medal „Zasłużony dla Miasta Rybnika”.
W 2012 roku otrzymał coroczną nagrodę Towarzystwa Przyjaciół Śląska w Warszawie dla osób szczególnie zasłużonych dla Śląska.
W 2017 roku otrzymał Nagrodę Specjalną i członkostwo honorowe Stowarzyszenia Autorów ZAiKS.
W 2020 roku od Stowarzyszenia Jazzowego Melomani otrzymał dwie nagrody: Grand Prix of Europe oraz Grand Prix za Całokształt Działalności.
W 2021 roku został laureatem Złotego Fryderyka.
W 2022 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Akademii Sztuki w Szczecinie. Był to pierwszy tytuł doktora honoris causa w Polsce przyznany jazzmanowi.
Adam Makowicz jest Honorowym Obywatelem Miasta Ustroń oraz Honorowym Obywatelem Miasta Rybnika (2015).
Dyskografia Albumy solowe i duety Unit, z Tomaszem Stańko, Czesławem Bartkowskim i Pawłem Jarzębskim (LP, 1972) Urszula Dudziak & Adam Makowicz: Newborn Light (LP, 1973) Live Embers (LP, 1975) Tomasz Stańko & Adam Makowicz Unit (LP, 1975) Piano vistas unlimited (LP, 1977) Zimni kvety (LP, 1978) Adam (LP, 1978) From my window (LP, 1981) Adam Makowicz & George Mraz: Classic Jazz Duets (LP, 1982) The Name Is Makowicz (Ma-kó-vitch) (LP, 1983) Moonray (LP, 1986) Naughty Baby (LP, 1987) Interface (LP, 1987) James Morrison & Adam Makowicz: Swiss Encounter (LP, 1989) Adam Makowicz Plays Irving Berlin (CD, 1992) At Maybeck (CD, 1993) Makowicz Plays Gershwin with The Moscow Symphony Orchestra (CD, 1993) Adam Makowicz Trio: The Music Of Jerome Kern (CD, 1993) The Solo Album: Adam In Stockholm (CD, 1993) Adam Makowicz / George Mraz, z George’em Mrazem (CD, 1994) Makowicz Plays Berlin, z Sinfonią Varsovią, dyr. Krzesimir Dębski (CD, 1994) The Adam Makowicz Trio: My Favorite Things – The Music Of Richard Rodgers (CD, 1994) The Adam Makowicz Trio: A Handful Of Stars, z George’em Mrazem i Jackiem Dejohnette’em (CD, 1997) A Tribute To Art Tatum (CD, 1997) Gershwin (CD, 1998) Koncert karnawałowy live (CD, 1999) Reflections on Chopin (CD, 2000) Adam Makowicz Plays Duke Ellington (CD, 2000) Diamond Jubilee Concert z Sinfonią Varsovią, dyr. Mariusz Smolij (CD, 2000) Songs for Manhattan (CD, 2003) Makowicz vs. Możdżer – At The Carnegie Hall z Leszkiem Możdżerem (CD, 2004) From My Field (CD, 2005) Indigo Bliss (CD, 2006) Makowicz & Orkiestra Filharmonii Częstochowskiej, dyr. Jerzy Salwarowski (CD, 2008) Brillante – The Adam Makowicz Chopin Project (CD, 2010) Jazzovia Presents Makowicz Plays Kobylinski (CD, 2014) Carrantuohill & Adam Makowicz, Carrantuohill & Orkiestra Symfoniczna i Chór Państwowej Szkoły Muzycznej II st. im. K. i A. Szafranków w Rybniku, chór Autograph oraz Anna Faber (DVD, 2016) Swinging Ivories (CD, 2018; LP, 2019) Welcome Back, Adam (CD, 2023) Blue Sapphires (LP, 2023) Makowicz & Medyna – New York Flavors (CD, 2025)
Albumy z innymi wykonawcami Novi Singers: Kwintet Wokalny NOVI, Kwartet Zbigniewa Namysłowskiego (EP, 1965) Zbigniew Namysłowski: Zbigniew Namysłowski Quartet (LP, 1966) Novi Singers: Bossa Nova (LP, 1967) Novi Singers: Novi in Wonderland, Adam Makowicz Trio + Novi Singers (LP, 1968) Wojciech Młynarski: Obiad rodzinny, Kwartet Adama Makowicza (LP, 1970) Novi Singers: Torpedo (LP, 1970) Michal Urbaniak Group: Parathypus B, (LP, 1970) Michal Urbaniak Group: Live recording (LP, 1971) Wojciech Młynarski: Recital '71, Kwartet Adama Makowicza (LP, 1971) Michal Urbaniak Group: Inactin (LP, 1973) Michal Urbaniak Constellation: Super Constellation (LP, 1974) Michał Urbaniak Constellation: In concert (LP, 1973) Duke Ellington: Three Black Kings (LP, 1980)
Kompilacje 15th International Amateur Jazz Festival, Adam Makowicz Trio + Novi Singers (LP, 1965) , Kwartet Zbigniewa Namysłowskiego (LP, 1967) Jazz Jamboree 67 Vol. 1, Kwartet Zbigniewa Namysłowskiego + (LP, 1967) 4th International Jazz Festival Praha '67, z udziałem Novi Singers (LP, 1967) New Faces In Polish Jazz, solo oraz w Michał Urbaniak Group (LP, 1969) Jazz Jamboree 69, Adam Makowicz Trio + Lucy Thompson (LP, 1969) Altena ’72, z Grupą Michała Urbaniaka, (LP, 1972) All Stars After Hours (LP, 1974) U źródeł sławy (CD, 1997)
Przypisy
Bibliografia Jan Cofałka, Ślązacy w świecie. Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2015, s. 138 – 170, rozdział „Jak idzie muzyka, to życie idzie. Adam Makowicz, wirtuoz improwizacji jazzowej”. .
Linki zewnętrzne Adam Makowicz – strona oficjalna
Kategoria:Absolwenci Państwowej Szkoły Muzycznej im. Braci Szafranków w Rybniku Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Szczecinie Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich Kategoria:Laureaci Złotych Fryderyków Kategoria:Ludzie związani ze Śląskiem Cieszyńskim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Polscy kompozytorzy jazzowi Kategoria:Polscy pianiści jazzowi Kategoria:Urodzeni w 1940 Kategoria:Polscy zdobywcy platynowych płyt