Pokój w Altranstädt – traktat pokojowy zawarty 24 września 1706 na zamku w Altranstädt (Elektorat Saksonii) podczas III wojny północnej pomiędzy królem Polski i elektorem Saksonii Augustem II Mocnym a królem Szwecji Karolem XII.
Tło historyczne thumb|left|Karol XII 4 października 1705 roku, z woli Karola XII – który w trakcie wielkiej wojny północnej zajął znaczną część terytorium Rzeczypospolitej Obojga Narodów – na króla Polski koronowano Stanisława Leszczyńskiego. Część szlachty, zorganizowana w konfederację sandomierską, pozostała wierna elektorowi saskiemu Augustowi II Mocnemu (królowi Polski od 1697 roku), który był sojusznikiem rosyjskiego cara Piotra Wielkiego w walce z Karolem XII.
Wybuchła wówczas wojna domowa w Polsce (1704–1706), która nie układała się pomyślnie dla Augusta. Jego próby odzyskania kontroli nad Rzecząpospolitą zostały udaremnione przez Karola XII w bitwie pod Grodnem oraz przez Carla Gustafa Rehnskiölda w bitwie pod Wschową – oba starcia miały miejsce w pierwszych miesiącach 1706 roku. W następstwie klęski pod Wschową Elektorat Saksonii pozostał praktycznie bezbronny; gdy Karol XII połączył siły z Rehnskiöldem i przeszedł przez Śląsk, by zająć ten kraj, nie napotkał żadnego oporu.
Postanowienia traktatu thumb|August II Mocny August II Mocny zawarł pokój ze Szwecją. Zrzekł się roszczeń do polskiej korony, uznał Stanisława Leszczyńskiego za króla Polski i musiał złożyć mu gratulacje.
Sojusz Augusta z Rosją, sformalizowany w traktatach w Preobrażenskoje i Narwie, uznano za nieważny. Wszyscy Rosjanie pozostający pod dowództwem Augusta mieli zostać przekazani Szwedom jako jeńcy. Dyplomatę i polityka Johanna Patkula uznano za przestępcę i również oddano w ręce szwedzkie.
Traktat zawarto w tajemnicy.
Następstwa thumb|Stanisław Leszczyński Johann Patkul został stracony.
Gdy treść traktatu została ujawniona Piotrowi Wielkiemu, car poczuł rozczarowanie. Jego dyplomaci – choć świadomi możliwości zawarcia przez Saksonię i Szwecję odrębnego pokoju (a sami od 1703 roku negocjujący osobny pokój dla Rosji – nie zdołali interweniować. Co więcej, Piotr uważał Augusta nie tylko za sojusznika, ale i za bliskiego przyjaciela. Po abdykacji Augusta Piotr bezskutecznie oferował jeszcze niezdobytą koronę polską węgierskiemu księciu-buntownikowi Franciszkowi II Rakoczemu, brytyjskiemu generałowi Johnowi Churchillowi, Polakowi Jakubowi Sobieskiemu, dowódcy sabaudzkiemu w służbie Habsburgów – Eugeniuszowi Sabaudzkiemu – oraz innym osobom.
W Rzeczypospolitej Obojga Narodów traktat ten wzmocnił pozycję Stanisława Leszczyńskiego. Zyskał on następnie poparcie części drobnej szlachty.
Na mocy traktatu toruńskiego (1709) August Mocny odzyskał tron polski i odnowił sojusz z Rosją, co było możliwe dzięki zwycięstwu Piotra Wielkiego nad Karolem XII w bitwie pod Połtawą 27 czerwca 1709 roku.
Zobacz też Walna Rada Warszawska 1710
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:1706 w Europie Kategoria:III wojna północna Kategoria:Historia Polski 1697–1763 Kategoria:Stosunki I Rzeczypospolitej z Carstwem Rosyjskim Kategoria:Stosunki polsko-saskie (I Rzeczpospolita) Kategoria:Stosunki polsko-szwedzkie (I Rzeczpospolita) Kategoria:Traktaty międzynarodowe Szwecji Altranstädt